اسرائیل پیش از حمله به سوریه، ترامپ را در جریان گذاشته بود؟

به گزارش ۲۴ آنلاین، باراک رواید در آکسیوس نوشت: اسرائیل در حالی این حمله را انجام داده که دولت ترامپ تلاش می‌کند از تشدید تنش‌ها در منطقه جلوگیری کند. حمله به پایگاه هوایی ابوالظهور در شمال سوریه نه‌تنها روابط میان اسرائیل و ترکیه را بیش از پیش متشنج کرده، بلکه باعث افزایش نگرانی و نارضایتی در واشنگتن از اقدامات بنیامین نتانیاهو نیز شده است. 

دونالد ترامپ رویکرد دولت خود در قبال دولت احمد الشرع در سوریه را یکی از دستاوردهای سیاست خارجی خود می‌داند و همزمان روابط نزدیکی با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، دارد. اسرائیل نیز یکی از متحدان نزدیک آمریکا محسوب می‌شود، اما روابط ترامپ و نتانیاهو طی ماه‌های اخیر پرتنش‌تر شده است. این حمله بار دیگر نشان داد که دولت ترامپ به ندرت حاضر است در برابر نتانیاهو خط قرمز روشنی تعیین کند.

اقدام اخیر اسرائیل در شرایطی انجام شد که واشنگتن در تلاش است میان اسرائیل، سوریه و ترکیه از برخوردهای نظامی و سوءتفاهم‌هایی که می‌تواند به درگیری گسترده‌تر منجر شود، جلوگیری کند. تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه ترامپ در امور سوریه، پس از حمله از ضرورت ایجاد یک سازوکار ارتباطی میان سه کشور برای جلوگیری از چنین حوادثی سخن گفت. 

حمله به ابوالظهور؛ بدون تلفات اما با خسارت به باندهای پروازی

این حمله بامداد سه‌شنبه به وقت محلی انجام شد. دست‌کم هشت بمب باندهای پروازی و چند آشیانه در پایگاه هوایی ابوالظهور در شمال سوریه را هدف قرار دادند. این پایگاه حدود ۴۵ مایل، معادل نزدیک به ۷۲ کیلومتر، با مرز ترکیه فاصله دارد.حملات به باندهای پروازی پایگاه که به‌تازگی بازسازی شده بودند، آسیب زد، اما هیچ تلفاتی در پی نداشت.

اسرائیل در ساعات اولیه مسئولیت حمله را بر عهده نگرفت. سانسورچی نظامی اسرائیل نیز با اعمال محدودیت رسانه‌ای، انتشار گزارش‌هایی را که تأیید می‌کرد ارتش اسرائیل عامل این حمله بوده است، ممنوع کرده بود.

پس از آن، تام باراک در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که حمله توسط اسرائیل انجام شده است. او گفت دولت ترامپ «عمیقاً نگران» این اقدام است و آن را «تشدیدی غیرضروری که به ثبات منطقه‌ای کمک نمی‌کند» توصیف کرد.

دولت‌های سوریه و ترکیه نیز این حمله را محکوم کردند. ترکیه این اقدام را نقض حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه دانست و خواستار واکنش جدی‌تر جامعه جهانی برای متوقف کردن آنچه «تجاوز فزاینده اسرائیل علیه سوریه» خواند، شد. 

 اسرائیل ۲۰ ساعت بعد مسئولیت حمله را پذیرفت

حدود ۲۰ ساعت پس از حمله، دفتر نخست‌وزیری اسرائیل رسماً مسئولیت این عملیات را بر عهده گرفت و توضیح خود درباره علت حمله را ارائه کرد.

دفتر بنیامین نتانیاهو اعلام کرد اسرائیل و سوریه بر سر حفظ وضعیت موجود در مسائل امنیتی توافق کرده بودند، اما به ادعای تل‌آویو، سوریه با فراهم کردن امکان استقرار نیروهای ترکیه در یک پایگاه هوایی نزدیک حلب، در آستانه نقض این توافق قرار گرفته بود. 

دفتر نخست‌وزیری اسرائیل اعلام کرد این کشور بارها به سوریه هشدار داده بود که استقرار نیروهای ترکیه در این پایگاه، تهدیدی برای امنیت اسرائیل خواهد بود، اما سوریه این هشدارها را نادیده گرفت.

در این بیانیه تأکید شده بود اسرائیل تهدید علیه امنیت خود را تحمل نخواهد کرد و از بازگشت به وضعیت موجود استقبال می‌کند.

با این حال، روایت اسرائیل تنها روایت موجود درباره علت حمله نیست. یک منبع مطلع از موضوع گفت دولت سوریه از مدتی قبل در جریان نگرانی‌های اسرائیل درباره این پایگاه قرار داشت.

به گفته این منبع، دمشق حتی پیام‌هایی برای طرف اسرائیلی ارسال کرده بود تا توضیح دهد چرا در حال بازسازی باند پروازی پایگاه است. سوریه در این پیام‌ها تأکید کرده بود که هدف خصمانه‌ای ندارد.

 اسرائیل پیش از حمله، آمریکا را در جریان گذاشته بود

مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی گفتند دولت اسرائیل پیش از اجرای عملیات، مقام‌های کاخ سفید را از تصمیم خود مطلع کرده بود.

حدود سه ساعت پیش از حمله نیز دونالد ترامپ با رجب طیب اردوغان تلفنی گفت‌وگو کرده بود، اما مشخص نیست موضوع حمله اسرائیل به سوریه در این تماس مطرح شده باشد.

اسرائیلی‌ها به مقام‌های کاخ سفید گفته بودند هدف حمله، بازداشتن ترکیه از ارسال یک محموله شامل سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته به این پایگاه و همچنین جلوگیری از شکل‌گیری یک روند گسترده‌تر برای تقویت حضور نظامی ترکیه در این محل بوده است.

به این ترتیب، اسرائیل این عملیات را اقدامی پیشگیرانه برای جلوگیری از ایجاد یک حضور نظامی ترکیه در پایگاهی در نزدیکی حلب معرفی کرده است؛ ادعایی که آنکارا آن را رد می‌کند.

یک مقام ترکیه‌ای در واکنش به این ادعا گفت هیچ حضور ترکیه‌ای در این پایگاه وجود نداشته است و اسرائیل برای بمباران کشورهای همسایه و بی‌ثبات کردن منطقه، بهانه می‌تراشد.

کاخ سفید نیز به درخواست برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخی نداد.

در همین حال، تام باراک اعلام کرده است آمریکا در حال تلاش برای ایجاد یک سازوکار ارتباطی میان ترکیه، اسرائیل و سوریه است تا از سوءتفاهم‌ها و برخوردهای تصادفی میان نیروهای نظامی این کشورها جلوگیری شود. به گفته او، ترکیه پیش از حمله اسرائیل در جریان قرار نگرفته بود و هواپیماهای اسرائیلی را در حال حرکت به سمت شمال و در نزدیکی قلمرو خود مشاهده کرده بود؛ شرایطی که می‌توانست آنکارا را به واکنش نظامی سوق دهد.

 اختلاف بر سر توافق امنیتی سوریه و اسرائیل

در پشت این حمله، اختلافی عمیق‌تر درباره آینده ترتیبات امنیتی در سوریه نیز وجود دارد.

مقام‌های آمریکایی می‌گویند دولت سوریه در ماه‌های اخیر هیچ اقدام خصمانه‌ای علیه اسرائیل انجام نداده و برای چندین ماه تلاش کرده است به یک توافق امنیتی جدید با تل‌آویو دست پیدا کند تا از شدت تنش‌ها در مرز دو کشور کاسته شود.

یکی از مقام‌های آمریکایی گفت دولت سوریه طی هفته‌های گذشته به‌طور مستمر برای اجرای توافقی میان آمریکا، اسرائیل و سوریه تلاش کرده بود. بر اساس این توافق قرار بود یک مرکز هماهنگی مشترک در اردن ایجاد شود تا حوادث امنیتی مشابه مدیریت شود و از تشدید تنش‌ها جلوگیری شود.

به گفته این مقام آمریکایی، ایجاد این مرکز هماهنگی بخشی از همان توافقی بود که دو طرف در آن متعهد می‌شدند «فعالیت‌های نظامی را متوقف کنند».

اما اسرائیل از عملیاتی کردن این مرکز هماهنگی خودداری کرد و در عوض، به گفته این مقام آمریکایی، عملیات و ورود نیروهای ارتش اسرائیل به جنوب سوریه را افزایش داد.

این روند به تدریج باعث تغییر نگاه دولت سوریه نیز شد. یک مقام آمریکایی گفت: «در مقطعی، دولت سوریه شروع کرد به تغییر رویکرد خود و به این نتیجه رسید که باید از خودش در برابر تجاوز اسرائیل دفاع کند.»

آیا انتخابات اسرائیل در تصمیم نتانیاهو نقش داشته است؟

در کنار اختلافات امنیتی میان اسرائیل، سوریه و ترکیه، برخی مقام‌های ارشد آمریکایی معتقدند این حمله ممکن است انگیزه سیاسی دیگری نیز داشته باشد.

به نوشته آکسیوس، برخی مقام‌های ارشد آمریکایی بر این باورند که انگیزه اسرائیل برای انجام این حمله، دست‌کم تا حدی، به انتخابات ماه اکتبر این رژیم مرتبط بوده است. 

این ارزیابی در حالی مطرح می‌شود که مقام‌های آمریکایی تأکید دارند دولت سوریه طی ماه‌های گذشته تلاش کرده از درگیری با اسرائیل دوری کند و از طریق مذاکرات امنیتی، تنش‌ها در مرز دو طرف را کاهش دهد.

در همین چارچوب، دولت سوریه برای ایجاد مرکز هماهنگی مشترک در اردن تلاش کرده بود تا حوادث مشابه از طریق ارتباط مستقیم مدیریت شود و از تبدیل آنها به بحران‌های بزرگ‌تر جلوگیری شود.

با این حال، اسرائیل این سازوکار را عملیاتی نکرد و همزمان، به گفته مقام‌های آمریکایی، فعالیت‌های نظامی خود در جنوب سوریه را افزایش داد.

دولت ترامپ نیز از دولت سوریه خواسته است در برابر اقدامات اسرائیل خویشتنداری نشان دهد. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند واشنگتن به دمشق تأکید کرده است که رسیدگی به این مسئله پس از برگزاری انتخابات اسرائیل آسان‌تر خواهد بود.