احتمال وقوع زلزله ۷ ریشتری در تهران
طبق مطالعات مختلف و نظریه برخی کارشناسان؛ احتمال وقوع زلزلهای بزرگ در تهران وجود دارد که باید برای آن آمادگی داشت. بر اساس مطالعات انجام شده، تهران در معرض خطر وقوع زلزلهای با بزرگی ۷ ریشتر یا بیشتر قرار دارد.
به گزارش ۲۴ آنلاین، اوایل دیماه جاری، زلزلهای به بزرگی ۳.۳ ریشتر شرق تهران را لرزاند. «شروین تبریزی» سخنگوی اورژانس استان تهران در واکنش به این خبر اعلام کرد: «این حادثه هیچ مصدومی نداشته است و نیروهای امدادی در آمادهباش هستند.»
طبق مطالعات مختلف و نظریه برخی کارشناسان؛ احتمال وقوع زلزلهای بزرگ در تهران وجود دارد که باید برای آن آمادگی داشت. بر اساس مطالعات انجام شده، تهران در معرض خطر وقوع زلزلهای با بزرگی ۷ ریشتر یا بیشتر قرار دارد؛ در سال ۱۳۹۷ مطالعهای نشان داده که امکان وقوع زلزلهای شدید در تهران میان سالهای ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۹ خورشیدی وجود دارد. حتی برخی کارشناسان معتقدند؛ بررسیها از این حکایت دارد که بهطور میانگین تهران هر ۲۰۰ سال شاهد زلزلهای با بزرگای بیش از هفت بوده است.
«مهدی زارع» رییس مرکز پیشبینی زلزله و استاد گروه زلزلهشناسی مهندسی پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی در مورد زلزله ۳.۳ ریشتری هفته گذشته تهران میگوید: «شنبه ششم دیماه ساعت ۹ و ۵۲ دقیقه در ارجمند در شمال فیروزکوه زمین لرزهای با بزرگای 3.3 در منتهی الیه شرقی استان تهران رخ داد. این رخداد حدود 140 کیلومتری غرب تهران و بر روی قطعه شرقی گسل مشا رخ داده است. مهمترین زمینلرزه روی این قطعه گسله در ساعت ۴ و ۵۷ دقیقه بامداد ۳۰ دیماه ۱۳۶۸ زلزلهای با بزرگای ۵.۹ در ارجمند، در شمال فیروزکوه رخ داد که کل منطقه البرز مرکزی و شرقی را کمابیش به لرزه درآورد. بنده در هنگام این زمینلرزه در پایان نیمسال هفتم دوره کارشناسی زمینشناسی در دوره امتحانات پایان ترم مشغول مطالعه درسها بودم و به خوبی این زمین لرزه را در خانه طبقه دوم در منطقه نارمک تهران، در 130 کیلومتری کانون زلزله حس کردم. این زلزله که در زمان خود بدان چندان پرداخته نشد، به باور من نمایانگر رخدادهایی مهم و شدید در میانه البرز در آینده نیز است. گسلش زمینلرزهای به صورت امتدادلغز چپگرد، و در راستای شرقی-غربی دچار گسیختگی شد. جنبایی گسل ارجمند در ۳۰ دیماه ۱۳۶۸ حدود ده کیلومتری شمال بخش انتهایی گسل مشا رخ داد. راستای شرقی غربی گسل ارجمند، یادآور راستایی مشابه در گسل شمال تهران، بخش شرقی گسل مشا و البته گسلهای مهم دیگرشرقی – غربی البرز مرکزی مانند گسل بلده، گسل کندوان، گسل بایجان و گسل لار است. با این حال آیا وقوع زلزله بعدی با بزرگای 6.0 یا بزرگتر از آن در این بخش از گسل مشا قطعه شرقی ممکن است؟ برای گسل مشخص مشا، اگر زلزله M5.9 در سال 1368 بزرگترین رویداد اخیر باشد، شاید بیشینه بزرگا روی این گسل حدود M6.2-6.5 باشد. گذشت ۳۵ سال از سال 1368 میتواند کسری از میانگین بازه بازگشت برایM~6 باشد. البته برای یک M3.3، روابط تجربی میگویند؛ احتمال اینکه این یک پیشلرزه برای M≥۶ در چند روز آینده باشد، بسیار کم است، تقریباً 0.02 تا 0.05 برای زلزله با بزرگای بیش از 5 در 3 روز آینده و برای بزرگای 6 از این حد هم کمتر و حدود 0.01 است.»
زارع، رییس مرکز پیشبینی زلزله و استاد گروه زلزلهشناسی مهندسی پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی در ادامه میگوید: «ارجمند – فیروزکوه تحت تأثیر گسل مشا است و گسل مشا یکی از گسلهای اصلی و لرزهزا در البرز مرکزی است که از شمال شرق تهران عبور میکند. این گسل با راستای شمال غرب-جنوب شرق، از منطقهای نزدیک فیروزکوه تا طالقان و ادامه به سمت غرب امتداد دارد. طول کلی سامانه مشا حدود ۲۰۰ کیلومتر برآورد شده و از نظر زمینشناسی، مرز بین واحدهای ساختاری متفاوت در البرز است. این گسل قابلیت تولید زمینلرزههای بزرگ؛ بالای ۷ را دارد. گسل مشا در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال شرق تهران قرار دارد. زمینلرزههای بزرگ روی این گسل میتوانند اثرات قابلتوجهی در تهران داشته باشند، هرچند که فاصله دارد. علاوه بر لرزش مستقیم، زمینلرزههای بزرگ در این منطقه میتوانند باعث رخداد زمینلغزش در دامنههای البرز شوند که بر راههای ارتباطی و سکونتگاهها تأثیر میگذارد. در مطالعات دیرینهلرزهشناسی با حفاری در پهنه گسل مشا، سابقه زمینلرزههای گذشته بررسی شده تا الگوی تکرار زمینلرزههای بزرگ تخمین زده شود. با توجه به جمعیت بالا و ساختوسازهای موجود در تهران و شهرهای اطراف، حتی زمینلرزههای متوسط نیز میتوانند خسارات قابل توجهی ایجاد کنند. لازم است مقررات ساختمانی بهطور جدی اجرا شوند و آمادگی عمومی (مانند آموزشهای همگانی، پناهگیری، ذخیره آب و غذا) افزایش یابد. منطقه ارجمند - فیروزکوه در محدوده گسل مشا قرار دارد که یک گسل فعال و لرزهزا است. اگرچه زمینلرزههای اخیر در این منطقه عمدتاً کوچک بودهاند، اما پتانسیل وقوع زمینلرزه بزرگ در آینده وجود دارد. این موضوع اهمیت مطالعات لرزهخیزی، مقاومسازی سازهها و افزایش آگاهی عمومی را در کل منطقه بهویژه تهران پرجمعیت نشان میدهد.»
سوم دیماه جاری، «علی نصیری» رییس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به اینکه بدترین تهدید پیشروی تهران وقوع زلزله است، اعلام کرد: «زلزله برای تهران حتی از جنگ هم مخربتر است؛ چراکه در صورت وقوع زلزلهای بالای ۶ ریشتر، برآورد تعداد تلفات در مقایسه با شهدای جنگ و سایر حوادث نشان میدهد که ابعاد خسارات انسانی آن بسیار گسترده خواهد بود. زلزلههای بزرگ به هیچ عنوان قابل تولید توسط بشر نیست و این ادعاها که گاهی مطرح میشود مبنی بر اینکه با آزمایشهای نظامی یا اتمی میتوان زلزلههای ۵، ۶ یا ۷ ریشتری ایجاد کرد، اساس علمی ندارد و صحت این شایعات مورد تأیید نیست. این مسیر نیازمند آن است که دولت بهطور جدی پای کار بیاید. در حال حاضر نیز شاهد هستیم که برخی بیمارستانها با اقداماتی که انجام دادهاند، به تدریج در مسیر ایمنسازی و مقاومسازی قرار گرفتهاند. در حوادثی مانند ریزش ساختمانها بر اثر زلزله، حریق یا سیل، ابتدا هزینه جمعآوری نخاله پرداخت میشود، اما جان انسانی که از دست رفته، قابل قیمتگذاری نیست. پس از آن، هزینه اسکان اضطراری با چادر پرداخت میشود، سپس چادرها جمعآوری شده و اسکان موقت با کانکس انجام میشود و در نهایت، پس از یک یا دو سال، ساخت مجدد ساختمان آغاز میشود که هر مرحله هزینههای جداگانه و سنگینی دارد. بارها شاهد بودهایم که پس از وقوع حوادث، دولت بودجههای کلانی برای سیلزدگان، زلزلهزدگان یا آسیبدیدگان سایر حوادث اختصاص میدهد، در حالی که میتوان با صرف بخشی از این هزینهها در مرحله پیشگیری، نسبت به مقاومسازی اقدام کرد. در برخی موارد حتی مقاومسازی مقرون بهصرفه نیست و تخریب و نوسازی کامل ساختمان هزینه کمتری در پی خواهد داشت.»
طبق گزارشات؛ در هفته گذشته در برخی شهرهای کشور زلزله رخ داده است. شنبه ششم دیماه جاری، در سردشت استان خوزستان زلزله ۲.۷، در امامحسن استان بوشهر زلزله ۲.۷، در شهرآباد استان خراسان رضوی زلزله ۲.۷ و در نورآباد استان فارس زلزله ۲.۶ به وقوع پیوسته است. در قصرشیرین استان کرمانشاه نیز زمین لرزهای به بزرگای ۳.۴ در عمق ۸ کیلومتری رخ داده و کانون آن در ۹ کیلومتری قصرشیرین و ۲۵ کیلومتری سرپل ذهاب این استان بوده است.
در ارجمند استان تهران زلزلهای به بزرگای ۳.۳ در عمق ۷ کیلومتری به ثبت رسیده و در ۱۸ کیلومتری ارجمند، ۲۶ کیلومتری آبسرد و ۲۷ کیلومتری کیلان این استان گزارش شده است. هفتم دی ماه جاری، در راور استان کرمان زلزله ۲.۹ رخ داده است. اسفراین استان خراسان شمالی نیز با زمینلرزهای به بزرگای ۳.۵ در عمق ۶ کیلومتری لرزیده که کانون آن در ۱۱ کیلومتری اسفراین، ۴۱ کیلومتری شیروان و ۴۵ کیلومتری حصارگرمخان این استان بوده است. همچنین بیرجند استان خراسان جنوبی با زمین لرزهای به بزرگای ۳.۳ در عمق ۱۱ کیلومتری لرزیده که کانون آن در ۱۳ کیلومتری بیرجند، ۲۷ کیلومتری مود و ۳۴ کیلومتری خوسف این استان گزارش شده است.
نهم دیماه جاری، در یزد زلزله ۲.۹، در دوگنبدان استان کهگیلویه و بویراحمد زلزله ۲.۹ و در خوی استان آذربایجان زلزله ۲.۹ و ۲.۸ به ثبت رسیده است. اردکان استان فارس نیز زلزلهای به بزرگای ۳.۷ در عمق ۱۴ کیلومتری را تجربه کرده و کانون آن در ۱۰ کیلومتری اردکان، ۲۶ کیلومتری کامفیروز و ۴۵کیلومتری مصیری این استان گزارش شده است.
دهم دیماه جاری، در گندمان استان چهارمحال و بختیاری زلزله ۲.۷ و در ارجمند استان تهران زلزله ۲.۵ رخ داده است. آمل استان مازندران نیز با زمین لرزهای به بزرگای ۳.۲ در عمق ۲۵ کیلومتری لرزید و کانون آن در ۱۶ کیلومتری آمل، ۱۸ کیلومتری چمستان و ۲۳ کیلومتری دابودشت این استان بوده است.
چالان چولان استان لرستان نیز زلزلهای به بزرگای ۳.۱ در عمق ۵ کیلومتری زمین را تجربه کرده و کانون آن در ۲۳ کیلومتری دورود و ۲۷ کیلومتری زاغه این استان گزارش شده است. زلزله ۲.۷ از دیگر رخدادهای لرزهای این منطقه بوده است. یازدهم دیماه جاری، حاجیآباد استان هرمزگان با زلزلهای به بزرگای ۳.۲ در عمق ۱۰ کیلومتری لرزیده و کانون آن در ۲۸ کیلومتری حاجیآباد و ۴۲ کیلومتری فارغان استان هرمزگان و ۴۶ کیلومتری درز استان فارس به ثبت رسیده است.
در جهرم استان فارس نیز زلزله ۲.۶، در سرجنگل استان سیستان و بلوچستان زلزله ۲.۸ و در زواره استان اصفهان زلزله ۲.۶ رخ داده است. دوازدهم دیماه جاری، در فردوس استان خراسان جنوبی زلزله ۲.۸ به ثبت رسیده است. قلعه قاضی استان هرمزگان زلزلهای به بزرگای ۳ در عمق ۶ کیلومتری را تجربه کرده که رخداد لرزهای در ۳۵کیلومتری قلعه قاضی، ۳۸ کیلومتری فین و ۴۰ کیلومتری تخت این استان بوده است.
