پر مصرف ترین مواد دندانپزشکی که باید بشناسید

در مطب‌های دندانپزشکی، مواد و ابزارهای پرمصرف نقش حیاتی در موفقیت درمان‌ها ایفا می‌کنند. دندانپزشکان و دستیاران آن‌ها روزانه با حجم بالایی از موارد روبرو هستند که نیازمند مواد باکیفیت، مقرون‌به‌صرفه و قابل اعتماد است. این مواد نه تنها برای حفظ بهداشت و ایمنی بیماران ضروری‌اند، بلکه به کارایی فرآیندهای درمانی کمک می‌کنند. بر اساس آمار انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) و گزارش‌های بازار جهانی، مواد پرمصرف شامل کامپوزیت‌ها، مواد بی‌حسی، سمان‌ها، مواد قالب‌گیری و ابزارهای یک‌بارمصرف می‌شوند. در ادامه، به بررسی دقیق ۱۰ مورد از پرمصرف‌ترین مواد می‌پردازیم، با تمرکز بر کاربردها، ویژگی‌ها، مزایا و نکات مصرفی.

۱. مواد کامپوزیت (Composite Resins)

کامپوزیت‌های رزینی، پرمصرف‌ترین مواد ترمیمی هستند و بیش از ۷۰% کاری‌های زیبایی را تشکیل می‌دهند. این مواد از مخلوطی از رزین‌های آکریلیک، پرکننده‌های سیلیکایی و پیگمنت‌ها ساخته شده‌اند. برندهای محبوب مانند Filtek Supreme (3M) و سارمکو با ویسکوزیته پایین و پلیمریزاسیون نوری (با طول موج ۴۰۰-۵۰۰ نانومتر) برجسته‌اند.

کاربردها: ترمیم پوسیدگی‌ها، ونیرهای مستقیم، باندینگ و بازسازی دندان‌های قدامی. دستیاران دندانپزشکی مسئول مخلوط و اعمال لایه‌به‌لایه (حداکثر ۲ میلی‌متر ضخامت) هستند.

مزایا: چسبندگی عالی به مینا و عاج (تا ۲۵ مگاپاسکال)، زیبایی طبیعی (شیدهای A1-D4) و دوام ۵-۱۰ ساله. هزینه هر سرنگ ۲۰ گرمی حدود ۵۰-۱۰۰ دلار.

۲. مواد بی‌حسی موضعی (Local Anesthetics)

مواد بی‌حسی مانند Lidocaine ۲% با Epinephrine ۱:۱۰۰۰۰۰ (Cook-Waite) پرمصرف‌ترین هستند و ۹۰% تزریقات را پوشش می‌دهند. هر کارتریج ۱.۸ میلی‌لیتر حاوی ۳۶ میلی‌گرم لیدوکائین است.

کاربردها: بلوک عصبی، اینفیلتراسیون و پالپال. دستیاران آن‌ها را استریل کرده و به دندانپزشک تحویل می‌دهند.

مزایا: شروع اثر در ۱-۲ دقیقه، مدت ۶۰-۹۰ دقیقه و ایمن برای بیماران قلبی (با غلظت پایین اپی‌نفرین). مصرف روزانه: ۱۰-۲۰ کارتریج.

۳. سمان‌های دندانی (Dental Cements)

سیمان‌های رزین‌مودیفای شده (RMGI) مانند RelyX (3M) و سیمان‌های شیشه‌ایونومر (Fuji IX) پراستفاده‌اند. ترکیب: پودر آلومینوفلوروسیلیکات و مایع پلی‌آکریلیک.

کاربردها: تثبیت روکش‌ها، اینله‌ها و براکت‌های ارتودنسی. دستیاران مخلوط را در ۱۰ ثانیه آماده می‌کنند.

مزایا: رهش فلوراید (تا ۲۰ میکروگرم/سانتی‌مترمربع)، چسبندگی ۱۰-۱۵ مگاپاسکال و سایش‌پذیری کم. دوام ۵-۱۵ ساله.

۴. مواد قالب‌گیری (Impression Materials)

الژینات‌ها (Cavex Alginate) و سیلوکن‌ها (Virtual، از DVK) غالب‌اند. الژینات ارزان و سیلوکن دقیق (دقت ۵ میکرون).

کاربردها: قالب‌گیری پروتزهای متحرک، ارتودنسی و ایمپلنت. دستیاران مخزن را پر کرده و گازها را خارج می‌کنند.

مزایا: الژینات: زمان کار ۱ دقیقه، سفت‌شدن ۲ دقیقه؛ سیلوکن: هیدروفیل و بدون distortion.

۵. باند و لاینرها (Bonding Agents and Liners)

باندهای نسل ۷ مانند G-Premio Bond (GC) همه‌کاره‌اند. لاینرهای کلسیم هیدروکسید (Dycal) برای پالپ محافظت می‌کنند.

کاربردها: قبل از کامپوزیت، عایق الکتریکی. دستیاران سطح را اچ می‌کنند (۳۷% فسفریک اسید، ۱۵ ثانیه).

مزایا: نفوذ ۵-۷ میکرون، استحکام برزی ۲۰ مگاپاسکال. مصرف: ۵۰۰ ویال سالانه.

۶. مواد پالپ‌کپینگ و اندودانتیک (Pulp Capping and Endodontic Materials)

MTA (Mineral Trioxide Aggregate) و احیای پالپ (VitaPEX) پرمصرف. هیدروکسید کلسیم هم رایج.

کاربردها: پوشش پالپ باز، آپکسوژنزیس. دستیاران MTA را با آب مقطر مخلوط می‌کنند (نسبت ۳:۱).

مزایا: زیست‌سازگار، سفت‌شدن در رطوبت، رهش هیدروکسیل. دوام بالا.

۷. مواد سفیدکننده (Bleaching Agents)

ژل‌های پراکسید هیدروژن ۱۵-۳۵% (Opalescence) و کاربامید پراکسید.

کاربردها: سفیدکردن خانگی/دفتر. دستیاران تری را پر می‌کنند.

مزایا: روشن‌کنندگی ۵-۸ درجه ویتیل. ایمن با محافظ لثه.

۸. ابزارهای یک‌بارمصرف (Disposable Instruments)

گوتاپرکا، کاغذهای جاذب (مانند Roeko) و پنبه رول‌ها.

کاربردها: obturation کانال، ایزولاسیون. مصرف روزانه: ۱۰۰-۲۰۰ عدد.

مزایا: استریل، ارزان (هر بسته ۲۰۰ عددی ۵ دلار).

۹. مواد ضدعفونی‌کننده و ژل‌ها (Disinfectants and Gels)

کلرهگزیدین ۰.۲% و ژل‌های فلوراید (Fluoride Varnish، Duraphat).

کاربردها: پروفیلاکسی، پریودنتال. دستیاران اعمال می‌کنند.

مزایا: کاهش باکتری ۹۹%، remineralization.

۱۰. گازها و مواد ایزوله (Gauze and Isolation Materials)

رابردم و گازهای ۲x۲ اینچ.

کاربردها: کنترل خونریزی، dryness. مصرف: هزاران عدد ماهانه.

مزایا: جذب بالا، استریل.

جمع بندی نهایی

این مواد با مصرف سالانه میلیون‌ها واحد، ستون فقرات دندانپزشکی‌اند. دندانپزشکان باید همه این مواد را در مطب های خود موجود داشته باشند، تاریخ انقضا را چک نمایند و از تأمین‌کنندگان معتبر مانند Razdent خریداری کنند. آموزش دستیاران در مخلوط و کاربرد، خطاها را ۳۰% کاهش می‌دهد. با پیشرفت نانوتکنولوژی، مواد آینده مقاوم‌تر خواهند بود. سرمایه‌گذاری در این مواد، رضایت بیمار را افزایش می‌دهد.

منبع: نی نی سایت