بسیاری از افرادی که یک یا چند دندان خود را از دست داده‌اند، سال‌ها درمان را به تعویق می‌اندازند. دلیلش اغلب نه هزینه است و نه بی‌اطلاعی، بلکه ترسی قدیمی از صندلی دندانپزشکی. خبر خوب این است که دندانپزشکی امروز با راهکارهایی که ارائه می‌کند، به شما کمک می‌کند تا ترس و فوبیا یا اینکه حس تهوع در حین درمان دندانپزشکی را نداشته باشید.

ترس از دندانپزشکی؛ مشکلی جدی‌تر از آنچه فکر می‌کنیم

ترس از دندانپزشکی یک واکنش کاملاً طبیعی است که دلیلش می‌تواند چندین دلیل داشته باشد از جمله اینکه:

• ترس از درد
• ناآگاهی از آنچه قرار است اتفاق بیفتد
• گاهی یک تجربه ناخوشایند در گذشته
• حالت تهوع شدید

همگی دست‌به‌دست هم می‌دهند تا فرد مراجعه به دندانپزشک را هر بار به آینده موکول کند.

از نگاه بالینی، بخش مهمی از مواجهه با چنین بیمارانی اصلاً به خودِ جراحی مربوط نیست. شنیدن دغدغه بیمار، توضیح شفاف مراحل کار و ساختن رابطه‌ای مبتنی بر اعتماد، نخستین گام موفقیت درمان است. تجربه نشان می‌دهد وقتی بیمار دقیقاً بداند قرار است چه اتفاقی بیفتد، بخش بزرگی از اضطرابش فروکش می‌کند؛ چون بیشترِ ترس، ترس از مجهولات است.

به تعویق انداختن درمان بهایی دارد که کمتر به آن توجه می‌شود. جای خالی یک دندان به‌مرور باعث می‌شود دندان‌های مجاور به سمت فضای خالی حرکت کنند و مهم‌تر از آن، استخوان فک در نبود ریشه دندان به‌تدریج تحلیل می‌رود. هرچه این روند بیشتر طول بکشد، درمان بعدی پیچیده‌تر می‌شود و گاهی نیاز به پیوند استخوان پیش می‌آید. روش‌های مختلفی برای پر کردن جای خالی دندان وجود دارد که البته بهترین‌شان ایمپلنت می‌باشد.

ایمپلنت دندان با بیهوشی چگونه است؟

ایمپلنت دندان را می‌توان از بی‌حسی موضعی تا بیهوشی عمومی انجام داد، درک تفاوت این روش‌ها برای بیمار اهمیت زیادی دارد، چون انتخاب درست میان آن‌ها هم به آسایش او کمک می‌کند و هم به ایمنی درمان. نکته کلیدی این است که در همه این روش‌ها، هدف یکسان است؛ اینکه بیمار کوچک‌ترین دردی یا ترسی احساس نکند. آنچه فرق می‌کند، میزان هوشیاری بیمار و عمق آرامشی است که برایش ایجاد می‌شود.

تفاوت این سه رویکرد را می‌‎توان به شرح ذیل بررسی نمود.

بی‌حسی موضعی پایه و اساس هر جراحی ایمپلنت است. دارو در محل جراحی تزریق می‌شود و مسیر انتقال پیام درد را می‌بندد. بیمار کاملاً بیدار است و در طول کار هیچ دردی حس نمی‌کند؛ تنها ممکن است فشار یا لرزش خفیف ابزارها را احساس کند. برای کسانی که حتی از سوزن اولیه هم مضطرب‌اند، پیش از تزریق از ژل بی‌حس‌کننده سطحی استفاده می‌شود.

آرام‌بخشی یا سدیشن لایه‌ای است که روی بی‌حسی موضعی اضافه می‌شود تا اضطراب بیمار مهار شود. سبک‌ترین شکل آن، آرام‌بخشی استنشاقی است که بیمار از طریق ماسک، مخلوطی از گاز و اکسیژن تنفس می‌کند. این روش بسیار سریع اثر می‌کند، کاملاً برگشت‌پذیر است و بیمار هوشیار می‌ماند اما نسبت به محیط بی‌تفاوت می‌شود. شکل عمیق‌تر آن، آرام‌بخشی وریدی است که در آن بیمار به خوابی سبک و آرام می‌رود، خودش نفس می‌کشد و به دستورهای ساده پاسخ می‌دهد، اما بعداً چیزی از جراحی به یاد نمی‌آورد. همین به خاطر نیاوردن از عمل، برای بیماران مضطرب یک مزیت بزرگ است.

بیهوشی عمومی سنگین‌ترین گزینه است. در این روش بیمار به‌طور کامل بیهوش می‌شود، توانایی تنفس مستقل را از دست می‌دهد و به همین دلیل نیاز به کنترل مجرای تنفسی و دستگاه تنفس مصنوعی دارد. این روش حتماً باید در مرکزی مجهز و زیر نظر متخصص بیهوشی انجام شود و برای موارد خاص کنار گذاشته می‌شود. هزینه ایمپلنت دندان با بیهوشی هم بستگی به مدت زمان بیهوشی و تعداد واحدهای ایمپلنت دارد.

آیا همه برای ایمپلنت به بیهوشی نیاز دارند؟

پاسخ روشن است؛ خیر. اکثر قریب به اتفاق جراحی‌های کاشت ایمپلنت به‌طور کاملاً ایمن و بدون درد، تنها با بی‌حسی موضعی انجام می‌شوند. تصور رایجی وجود دارد که ایمپلنت جراحی دردناک و ترسناکی است و حتماً باید بیمار را خواباند، اما واقعیت بالینی چیز دیگری می‌گوید. کاشت ایمپلنت اغلب ساده‌تر و کم‌دردتر از کشیدن دندان است و ناراحتی خفیف پس از آن معمولاً با مسکن‌های معمولی برطرف می‌شود.

پیشرفت فناوری هم این معادله را تغییر داده است. امروزه با کمک جراحی هدایت‌شده دیجیتال، موقعیت دقیق ایمپلنت پیش از عمل روی نرم‌افزار طراحی می‌شود و در موارد مناسب، کاشت بدون برش و بخیه و تنها از راه یک منفذ کوچک انجام می‌گیرد. این روش‌های کم‌تهاجمی، زمان جراحی، خونریزی و تورم بعد از عمل را به‌شدت کم می‌کنند. به همین دلیل، بیهوشی و آرام‌بخشی عمیق دیگر یک نیاز عمومی نیست، بلکه انتخابی است برای گروهی مشخص از بیماران.

ایمپلنت تحت بیهوشی برای چه کسانی مناسب‌تر است؟

با وجود اینکه بی‌حسی موضعی روش استاندارد است، شرایطی وجود دارد که در آن‌ها آرام‌بخشی عمیق یا بیهوشی، ایمن‌ترین و منطقی‌ترین انتخاب می‌شود. این شرایط را می‌توان در سه گروه خلاصه کرد.

نخست، افرادی که ترس و اضطراب شدید از دندانپزشکی دارند. برای کسی که صدای ابزارها یا فضای مطب واکنش شدید ایجاد می‌کند، آرام‌بخشی وریدی به بیمار اجازه می‌دهد در آرامش کامل درمان شود و هیچ خاطره تلخی از آن به یاد نیاورد.

دوم بیماران با نیازهای خاص هستند. کسانی که به دلیل شرایط جسمی، حرکتی یا رشدی نمی‌توانند برای مدت طولانی همکاری کنند یا دهان را باز نگه دارند، دندانپزشکی با بیهوشی گزینه مناسبی است تا با ایمنی کامل و بدون خطر آسیب ناشی از حرکت ناگهانی درمان شوند.

سوم، بیماران با رفلکس تهوع شدید یا کسانی که به درمان گسترده هم‌زمان نیاز دارند. در افرادی که کوچک‌ترین تماس با سقف دهان حالت تهوع شدید ایجاد می‌کند، آرام‌بخشی این واکنش را مهار می‌کند. همچنین وقتی قرار است چند ایمپلنت یا ایمپلنت کامل فک یا بازسازی کامل هر دو فک در یک جلسه انجام شود، درمان تحت بیهوشی به جراح اجازه می‌دهد کل کار را بدون خستگی بیمار به پایان برساند.

مراحل کلی کاشت ایمپلنت تحت بیهوشی

هر جراحی که تحت آرام‌بخشی وریدی یا بیهوشی انجام شود، مسیری استاندارد و برنامه‌ریزی‌شده دارد. نخست ارزیابی اولیه انجام می‌شود که شامل بررسی سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و تصویربرداری سه‌بعدی برای سنجش وضعیت استخوان است. بیمار باید دستور ناشتا بودن پیش از عمل را رعایت کند و حتماً همراهی داشته باشد که او را به منزل برساند.

در روز جراحی، بیمار به تجهیزات پایش علائم حیاتی متصل می‌شود و پس از آغاز آرام‌بخشی، جراح بی‌حسی موضعی را در محل عمل تزریق می‌کند تا هیچ پیام دردی منتقل نشود. آنگاه پایه ایمپلنت با دقت در استخوان فک جای‌گذاری می‌شود. پس از پایان کار، بیمار مدتی در اتاق ریکاوری تحت نظر می‌ماند تا هوشیاری و علائم حیاتی‌اش تثبیت شود و سپس با همراهش ترخیص می‌شود.

نکته‌ای که بیماران را غافلگیر می‌کند این است که مرحله اصلی درمان پس از این جراحی آغاز می‌شود؛ پایه تیتانیومی در بازه‌ای حدود سه تا شش ماه به‌آرامی با استخوان فک یکپارچه می‌شود و تنها پس از آن، روکش نهایی روی آن نصب می‌گردد. این صبوری همان چیزی است که ماندگاری بلندمدت ایمپلنت را تضمین می‌کند.

ایمنی؛ مهم‌ترین معیاری که نباید نادیده گرفته شود

اگر یک نکته باشد که باید بدانید این هست که در درمان تحت بیهوشی، آنچه اهمیت درجه‌اول دارد ایمنی است، نه سرعت یا صرفاً راحتی. تمام مراحل باید زیر نظر متخصص بیهوشی و تحت پروتکل‌هایی که تعریف شده است از آزمایش‌های قبل از درمان تا مراقبت‌های بعد از درمان لحاظ شود.

نقش تیم بیهوشی و تجهیزات مرکز درمانی

آرام‌بخشی عمیق و بیهوشی عمومی کاری نیست که هر مطبی مجاز یا مجهز به انجام آن باشد. انجام ایمن این روش‌ها نیازمند حضور متخصص بیهوشی، تجهیزات پایش پیوسته ضربان قلب و فشار خون و اکسیژن خون، امکانات احیا و اتاق ریکاوری مجهز است. تفکیک مسئولیت هم مهم است؛ وقتی متخصص بیهوشی وضعیت بیمار را پایش می‌کند، جراح می‌تواند تمرکزش را کامل روی خودِ کاشت بگذارد. به همین دلیل، پرسیدن اینکه بیهوشی زیر نظر چه کسی و با چه تجهیزاتی انجام می‌شود، حق بدیهی هر بیمار است. در کلینیک دندانپزشکی ترنج که در شرق تهران واقع شده است و از مراکز دندانپزشکی مجهز به بیهوشی می‌باشد، تمام فرآیند درمان زیر نظر متخصص بیهوشی انجام می‌شود.

همچنین بخوانید: ارتودنسی قبل یا بعد از ایمپلنت باید انجام شود؟

مراقبت‌های قبل و بعد از درمان

بخشی از ایمنی، پیش از ورود به اتاق عمل شکل می‌گیرد. صداقت کامل در بیان سوابق بیماری، داروهای مصرفی و شرایط زمینه‌ای مانند دیابت یا فشار خون به تیم درمان اجازه می‌دهد ایمن‌ترین گزینه را انتخاب کند. بیماری زمینه‌ایِ کنترل‌شده به‌خودی‌خود مانع درمان نیست، اما باید پیش از جراحی مدیریت شود. پس از عمل هم استراحت کافی، مصرف منظم داروهای تجویزشده، استفاده از کمپرس سرد برای کنترل تورم و رعایت بهداشت دهان، نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه نهایی دارند. سپردن رانندگی به همراه نیز پس از آرام‌بخشی یا بیهوشی الزامی است.

انتخاب مرکز مناسب برای ایمپلنت تحت بیهوشی

معیارهای انتخاب یک مرکز معتبر برای ایمپلنت تحت بیهوشی روشن است:

1. مجوز رسمی ارائه خدمات بیهوشی دندانپزشکی
2. انجام جراحی توسط متخصص ایمپلنت مجرب
3. حضور متخصص بیهوشی
4. مجهز بودن مرکز درمانی

اگر به دنبال چنین مرکزی برای انجام ایمپلنت دندان در شرق تهران یا دندانپزشکی تحت بیهوشی هستید، کلینیک دندانپزشکی ترنج تمام خدمات درمانی دندانپزشکی را با حضور متخصص بیهوشی، تحت بیهوشی و سدیشن برای کودکان، بزرگسالان و افراد دارای توانایی‌های خاص انجام می‌دهد.

پرسش‌های متداول

آیا ایمپلنت دندان حتماً باید با بیهوشی انجام شود؟ خیر. بیشتر کاشت‌های ایمپلنت تنها با بی‌حسی موضعی و به‌صورت بی‌درد انجام می‌شوند. بیهوشی و آرام‌بخشی عمیق برای موارد خاص در نظر گرفته می‌شود.

تفاوت آرام‌بخشی با بیهوشی عمومی چیست؟ در آرام‌بخشی، بیمار خودش نفس می‌کشد و به دستورهای ساده پاسخ می‌دهد اما آرام و بی‌تفاوت به محیط است. در بیهوشی عمومی بیمار کاملاً بیهوش می‌شود و به کنترل تنفس نیاز دارد.

افرادی که فوبیای دندانپزشکی دارند می‌توانند ایمپلنت انجام دهند؟ بله. با کمک روش‌های آرام‌بخشی، این افراد می‌توانند بدون ترس و بدون خاطره تلخ از جراحی درمان شوند.