مجسمه پرحاشیه «شکست والرین»؛ از انقلاب تا مهرآباد
مجسمه «شکست والرین» که با هدف بازنمایی یکی از مقاطع مهم تاریخی اقتدار ایران ساخته شده، طی ماههای اخیر مسیری پرحاشیه را از میدان انقلاب تا ورودی فرودگاه مهرآباد پشت سر گذاشت؛ مسیری که علاوه بر جابهجایی فیزیکی، با واکنشها و نقدهای متفاوتی نیز همراه بود.
به گزارش 24 آنلاین، این مجسمه نخستینبار روز جمعه ۱۶ آبانماه ۱۴۰۴ در میدان انقلاب رونمایی شد و بهصورت موقت در معرض دید عموم قرار گرفت. سازمان زیباسازی شهر تهران از ابتدا اعلام کرده بود که نصب این اثر در میدان انقلاب، بخشی از یک برنامه نمایشی کوتاهمدت است و محل دائمی آن ورودی فرودگاه مهرآباد پیشبینی شده است.
با پایان مهلت نمایش، تندیس والرین پس از انجام مراحل فنی و مقاومسازی، شبانه از میدان انقلاب جمعآوری و در نهایت روز جمعه ۱۲ دیماه در مسیر غرب به شرق اتوبان لشگری، پیش از دوربرگردان فرودگاه مهرآباد نصب شد. به گفته مسئولان شهری، این جانمایی با هدف قرار گرفتن اثر در معرض دید دیپلماتها، سفیران خارجی و میهمانان رسمی کشور در بدو ورود به ایران انجام شده است؛ چراکه عمده پروازهای رسمی خارجی از طریق فرودگاه مهرآباد صورت میگیرد.
داود گودرزی، معاون خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران، با رد هرگونه تغییر تصمیم در جانمایی این اثر تأکید کرده است که از ابتدای طراحی پروژه، محل دائمی تندیس در محدوده ورودی فرودگاه مهرآباد و میدان آزادی تعیین شده بود و نمایش آن در سایر نقاط شهر، صرفاً جنبه موقت و فرهنگی داشته است. او همچنین برخی واکنشها را ناشی از «فضاسازی رسانهای» دانسته و گفته شهرداری مسیر تقویت نمادهای تاریخی و هویتی شهر را بدون تأثیرپذیری از حاشیهها ادامه خواهد داد.
در کنار این توضیحات رسمی، مجسمه «شکست والرین» با نقدهایی نیز از سوی برخی هنرمندان و منتقدان هنر شهری مواجه شد. بهداد لاهوتی از جمله منتقدانی است که این اثر را از نظر ایده، کیفیت اجرا و جنس متریال فاقد استانداردهای لازم دانسته و معتقد است بازآفرینی یک نقشبرجسته تاریخی و میراثی، نیازمند دقت، مشورت تخصصی و مصالح شایسته است، نه تصمیمهای شتابزده اداری.
او و برخی دیگر از منتقدان همچنین به روند شکلگیری پروژه اشاره کردهاند؛ روندی که به گفته آنان بدون برگزاری فراخوان تخصصی، بدون مشارکت انجمن مجسمهسازان و با شفافیت محدود در انتخاب هنرمند و اجرای اثر پیش رفته است. این در حالی است که مجسمه توسط پیام قانع ساخته شده و حتی پیش از نصب نیز نقدهایی نسبت به فرآیند ساخت آن مطرح بود.
در مجموع، مجسمه «شکست والرین» امروز در نقطهای با کارکرد بینالمللی مستقر شده و قرار است بهعنوان نمادی تاریخی و هویتی، روایتگر بخشی از گذشته ایران برای مخاطبان داخلی و خارجی باشد؛ هرچند مسیر طیشده آن نشان داد که هنر شهری، بیش از هر چیز، نیازمند گفتوگوی مستمر میان مدیران، هنرمندان و افکار عمومی است.
