چرا وزیر فرهنگ به قرقیزستان رفت؟

به گزارش 24 آنلاین، سیدعباس صالحی در این سفر فشرده و ۴ روزه به‌منظور شرکت در بیست‌وسومین نشست وزرای فرهنگ سازمان همکاری شانگهای وارد خاک قرقیزستان شده است؛ سفری که در یکی از حساسترین برهه‌های زمانی منطقه انجام گرفت و از همان بدو ورود، با برنامه‌ها، دیدارها و بازدیدهای پیاپی دیپلماتیک و فرهنگی همراه شد.

او در آغاز برنامه‌های خود پس از ورود به قرقیزستان، با رئیس موزه ملی تاریخ این کشور ملاقات و گفت‌وگو کرد. وزیر فرهنگ در این دیدار تاکید کرد که لازم است در کنار تفاهم‌نامه‌ها، دو اقدام عملی و قابل اجرا تعریف شود که منوط به هماهنگی همه موضوعات نباشد و ذیل اولویت‌های مشترک نمود پیدا کند.

او تصریح کرد: هراندازه در حوزه «شاهنامه» و «ماناس» همکاری‌های بیشتری داشته باشیم، دستاوردهای ارزشمندتری حاصل خواهد شد چراکه می‌تواند شاخه‌های گوناگون هنری از نگارگری و نقالی گرفته تا موسیقی را در بر گیرد.

صالحی در ادامه از کتابخانه ملی قرقیزستان بازدید کرد و با «الدار ارتابیلدیویچ آتتوکوروف»، رئیس این کتابخانه به گفت‌وگو نشست. وزیر فرهنگ ایران با اشاره به اهمیت نسخه‌های خطی فارسی در این کشور، پیشنهاد داد با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و قابلیت‌های هوش مصنوعی، فرآیند جست‌وجو سریع‌تر شود تا اطلاعات با سرعت بالا استخراج و در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.

او پیشنهاد داد که در گام نخست، فهرست‌برداری دقیق از نسخه‌های خطی موجود در دو کشور در دستور کار قرار گیرد تا مشخص شود در چه بخش‌هایی می‌توان به اطلاعات جدید دست یافت؛ پیشنهادی که با استقبال رئیس کتابخانه ملی قرقیزستان جهت حفظ میراث مکتوب روبه‌رو شد.

وزیر فرهنگ سپس در دیدار با زمیر قاری - رئیس شورای علمای قرقیزستان - بر ضرورت توسعه همکاری‌های دینی و ترویج وحدت تاکید کرد. در این نشست رئیس شورای علما با اشاره به برنامه‌ریزی برای بزرگداشت ۱۵۰۰ سالگی میلاد پیامبر اکرم (ص) در جهان اسلام، آن را فرصتی برای فعالیت‌های مشترک دانست و با تشریح رشد و بازگشت جامعه قرقیزستان به ارزش‌های دینی پس از دوران شوروی و افزایش چشمگیر مساجد، خواستار بهره‌گیری از تجربیات ایران در حوزه مدیریت دینی و تدوین متون آموزشی شد.

در پایان دو طرف بر برگزاری کنفرانس‌های تخصصی، تبادل استاد و دانشجو و دوره‌های آموزشی مبلغان توافق کردند و صالحی آمادگی ایران را برای اشتراک تجارب غنی خود در زمینه مدیریت دینی و وحدت مذاهب اعلام کرد.

سلسله‌ برنامه‌های صالحی با حضور در نشست با فرهیختگان قرقیزستان بُعدی کاملا تبیینی به خود گرفت. وزیر فرهنگ با تشریح ویژگی‌های تمدن کهن ایران از جمله تداوم تاریخی از عصر مادها و ساسانیان تا دوره اسلامی و موقعیت ممتاز جغرافیایی به عنوان چهارراه تاریخی اتصال شرق و غرب، تاکید کرد که جامعه ایران بارها در معرض تهاجم قرار گرفته اما هرگز تسخیر نشده و جوهره خود را از دست نداده است؛ چنان‌که مغول‌ها حمله کردند اما فرهنگ ایرانی اصالتش را حفظ کرد و استعمار نوین نیز نتوانست بر آن چیره شود.

صالحی با بیان اینکه ملت ایران در کنار دفاع از حیثیت ملی، همواره فرهنگ صلح را دنبال کرده، شخصیت‌های اسطوره‌ای «رستم» و «ماناس» را نماد شجاعت و در عین حال پرهیز از جنگ و خون‌ریزی خواند.

او سپس با ورود به مباحث سیاسی روز تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران همواره تلاش کرده از ورود به جنگ با ایالات متحده آمریکا پرهیز کند؛ چنان‌که در دولت آقای دکتر روحانی مذاکرات طولانی برجام انجام شد، اما با روی کار آمدن ترامپ، آمریکا از برجام خارج شد و سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی را در خاک عراق و در حالی که مهمان رسمی بود ترور کرد.

صالحی با اشاره به شرایط حساس کشور و تجاوزات نظامی اخیر در جنگ ۴۰ روزه گفت: جنگ دوازده‌روزه در شرایطی آغاز شد که مذاکرات در جریان بود و قرار بود گفت‌وگوها روز یکشنبه ادامه یابد، اما بامداد جمعه حمله به ایران آغاز شد. در جنگ اخیر نیز در حالی که فضای مذاکرات برقرار بود، حملات نظامی صورت گرفت و کشور ما شاهد تلخ‌ترین صحنه‌های تجاوز بود؛ از جمله شهادت ۱۶۸ دانش‌آموز مدرسه میناب، مورد اصابت قرار دادن ناوچه دنا در مسیر بازگشت از رزمایش صلح با بیش از یکصد شهید، مورد اصابت قرار دادن شهر کوچک لامرد با موشک‌هایی که برای اولین‌بار عملیاتی می‌شدند، شهادت تعداد قابل‌توجهی از خانواده‌ها با هم، شهادت ۲۵۰ کودک زیر ۱۲ سال و بیش از ۵۰۰ زن از این دست بودند.

وزیر فرهنگ افزود: آنچه اهمیت دارد این است که با وجود شهادت رهبر انقلاب اسلامی و جمعی از فرماندهان ارشد نظامی در روزهای نخست جنگ و در معرض آتش قرار گرفتن ۲۹ استان کشور، ایران زخمی شد اما تسلیم نشد. رئیس‌جمهور آمریکا به برخی از سران کشورهای منطقه اعلام کرده بود که با آغاز این حمله، ایران ظرف سه روز فرو خواهد پاشید و نظام سیاسی آن تسلیم خواهد شد، اما این محاسبه هرگز تحقق پیدا نکرد.

او تصریح کرد: تمام ایرانیان اطمینان دارند قلب‌های آزادگان جهان همراه با آنها می‌تپد؛ چنان‌که با وجود شرایط دشوار ناشی از جنگ، امسال حدود ۳۰ هزار زائر ایرانی به سرزمین وحی مشرف شدند و از برخورد گرم و همدلانه مسلمانان کشورهای مختلف روایت کردند که چگونه از ایستادگی مردم ایران در برابر دو قدرت اتمی لبریز از همراهی بودند.

پس از سخنان وزیر و بیان نظرات فرهیختگان، در حاشیه اجلاس وزرا، تفاهم‌نامه فعالیت‌های فرهنگی و هنری میان سیدعباس صالحی و مامبتعلی‌اف - وزیر فرهنگ، اطلاعات و جوانان قرقیزستان - برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹ به امضا رسید که برگزاری روزهای فرهنگی دو کشور، همکاری در حوزه سینما و تبادل اطلاعات در مورد ثبت، حفاظت و مرمت میراث فرهنگی-تاریخی از بندهای آن است.

صالحی همچنین در دیدار دوجانبه با «مامبتعلی‌اف» وزیر فرهنگ قرقیزستان، رسما از مواضع سازنده رئیس‌جمهور، دولت و مردم این کشور در قبال حوادث اخیر ایران، ارسال پیام تسلیت پس از شهادت رهبر انقلاب، پیام تبریک به رهبر جدید و حضور رئیس پارلمان قرقیزستان در مراسم تشییع قدردانی کرد.

او با تبیین وجود حدود یک میلیون نسخه خطی فارسی، چندین میلیون نسخه خطی عربی و ۵ میلیون اثر موزه‌ای در ایران، بر جست‌وجوی ریشه‌های مشترک تاکید کرد و خبر داد که اخیرا در دانشگاه علامه طباطبایی رساله دکتری درباره مقایسه «شاهنامه و ماناس» دفاع شده که به‌زودی در ایران منتشر می‌شود و پیشنهاد کرد این اثر به زبان قرقیزی نیز ترجمه شود.

وزیر فرهنگ قرقیزستان نیز با ابراز همدردی و آرزوی صلح و ثبات، خواستار اعزام کارشناسان خود به ایران برای مطالعه آرشیوها و همچنین ترجمه متقابل آثار نویسندگان برجسته دو کشور شد.

وزیر فرهنگ ایران در ادامه این سفر چهار روزه با همتای پاکستانی خود دیدار کرد و روابط دو دولت را در عالی‌ترین سطح خواند. صالحی با اشاره به امضای سند نقشه راه تعاملات فرهنگی و ماموریت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برای اجرای آن، «علامه اقبال» را مستحکم‌ترین حلقه پیوند دو ملت دانست و اعلام کرد: رهبران جمهوری اسلامی از جمله رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای و رئیس‌جمهور آقای پزشکیان با آثار علامه اقبال مأنوس هستند و اندیشه‌های او از منابع فکری شکل‌گیری انقلاب بوده است؛ به همین اعتبار، پیشنهاد ثبت روزی به نام «علامه اقبال» در تقویم ملی ایران در شورای فرهنگ عمومی به تصویب رسید.

او به اقدامات انجام‌شده در پروژه سینمایی علامه اقبال و همچنین همدلی ملت پاکستان در پی شهادت رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد و بر توسعه همکاری در موضوع کتابخانه‌ها و نسخ خطی تاکید کرد.

وزیر فرهنگ پاکستان نیز ضمن ابراز خرسندی از دیدارهای مستمر، بر رونق گردشگری مذهبی تاکید کرد و خواستار تأسیس مراکز فرهنگی در پایتخت‌های دو کشور و اختصاص «گوشه‌ای» در کتابخانه ملی ایران به نسخ خطی پاکستان شد و از ایران برای حضور در رویدادهای سال آینده شانگهای به میزبانی کشورش دعوت کرد.

صالحی همچنین در بخش دیگری از سفر خود، در گفت‌وگو با رسانه «نوماد تی‌وی» قرقیزستان، تنوع ارتباطات فرهنگی بر بستر مسیرهای قدیمی مانند زبان و کتاب و عرصه‌های جدید نظیر سینما و هنر تصویر را تشریح کرد و به تفاهم‌نامه سازمان سینمایی ایران و قرقیزستان در جشنواره فیلم ‌«بیشکک» و فعال شدن کارگروه مشترک اشاره کرد.

بنابر اعلام روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی او حوزه‌های بازی‌های رایانه‌ای، پویانمایی، موسیقی مقامی و آیینی و هنرهای نمایشی عروسکی را از دیگر بسترهای جذاب همکاری خواند و درباره دستور کار شانگهای، ابتکاری راهبردی را پیشنهاد کرد: امروز اگر بخواهیم ارتباطی عمیق‌تر ایجاد کنیم باید به حوزه فرهنگ دیجیتال و به‌ویژه فرهنگی که در بستر هوش مصنوعی در حال شکل‌گیری است، توجه ویژه داشته باشیم و به سمت کنوانسیون جدی‌تری برای فرهنگ شرقی دیجیتال حرکت کنیم تا از فرهنگ خود صیانت کنیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تاکید کرد: در سند مبادلات، تمرکز ایران بر ایفاگری نقش اصلی توسط تشکل‌ها و بخش خصوصی است و دولت‌ها باید نقش تسهیل‌گر داشته باشند. 

دیدار و ضیافت شام با ایران‌شناسان و اساتید زبان فارسی، ملاقات‌های دوجانبه با وزرای فرهنگ حاضر، حضور در افتتاحیه بیست‌وسومین نشست وزرا، آیین اهدای جوایز برگزیدگان جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای و ضیافت رسمی شام به میزبانی وزیر فرهنگ قرقیزستان از برنامه‌های این سفر ۴ روزه بود.