چرا این گروه از سینماگران به دستمزد پارسال راضیاند؟
انجمن صنفی فیلمنامهنویسان برای جلوگیری از دامن زدن به تورم، نرخ دستمزد ۱۴۰۵ را افزایش نداد، اما پیگیری از چند فیلمنامهنویس، نشان میدهد که حتی همان نرخ پارسال هم پرداخت نمیشود و بیاعتباری قراردادها و نبود قانون کپیرایت جایگاه واقعی فیلمنامه را در سینمای ایران تثبیت نکرده است.
به گزارش 24 آنلاین، چند روز پیش بود که حجت قاسمزاده اصل -رئیس انجمن صنفی فیلمنامهنویسان سینمای ایران- در گفتوگو با ایسنا از تصمیم این انجمن برای اعلام نکردن نرخ جدید دستمزد فیلمنامهنویسان در سال ۱۴۰۵ خبر داد.
وی دلیل این تصمیم را شرایط جنگی، تورم پس از جنگ و هدف کمک به اقتصاد سینما عنوان کرد و گفت مبنای قراردادها تا پایان سال همان نرخ اعلام شده سال قبل خواهد بود.
این اظهارات چندسوال را در ذهن متبادر میکند، اینکه آیا اساساً نرخهای مصوب صنف در سالهای قبل عملاً محقق میشده است؟ آیا فیلمنامهنویسان حتی همان دستمزد پارسال را هم دریافت میکنند؟ و اصلاً چرا با وجود سالها تلاش، هنوز جایگاه فیلمنامه به عنوان یکی از ارکان اصلی یک اثر سینمایی، در ایران تثبیت نشده است؟
به همین منظور با تعدادی از فیلمنامهنویسان گپی کوتاه زدیم که در ادامه میخوانید:
حتی اگر جدول پارسال هم پرداخت شود، کلاهمان را میاندازیم هوا
حسین مهکام -فیلمنامهنویس سینما- در گفتوگو با ایسنا با اشاره به فاصله جدول دستمزد مصوب صنفی با مبالغ پرداختی در عمل، گفت: واقعیت این است که آنچه در قراردادها اتفاق میافتد، معمولاً عددی بسیار کمتر از مبنای اعلامشده از سوی صنفهای مختلف از جمله فیلمنامهنویسان، کارگردانان و تدوینگران است. این در سالهای اخیر به یک عرف تبدیل شده و مگر استثنائاتی رخ دهد وگرنه در اکثر موارد چیزی کمتر از جدول مصوب صنف پرداخت میشود.
وی افزود: در پرداخت دستمزد فیلمنامهنویسان حتی اگر همان جدول پارسال هم اتفاق بیفتد، ما کلاهمان را میاندازیم هوا. متأسفانه در عموم اوقات جدول پارسال هم محقق نمیشود.
مهکام در پایان تأکید کرد که ای کاش همان جدول پارسال برای او و همکارانش محقق میشد، هرچند در عمل چنین نیست.
جدول دستمزد «بودنش بهتر از نبودنش است»
رضا مقصودی -فیلمنامهنویس سینما- هم در پاسخ به ایسنا درباره دستمزد فیلمنامهنویسان توضیح داد: اینکه چقدر از این جدول محقق شود، به توافق طرفین و بازار برمیگردد، اما به هر حال «بودنش بهتر از نبودنش است».
وی توضیح داد: اعلام یک رقم، ابزاری در دست فیلمنامهنویس است که بتواند به آن ارجاع بدهد و از طرف دیگر نشان میدهد که قیمتگذاری براساس سطح حرفهای فرد انجام شده است. البته مهم این است که این قیمتگذاری در ذهن تولیدکنندگان سینما و سریال جا بیفتد، هرچند این کار زمان میبرد.
مقصودی با اشاره به تفاوت دستمزد در ایران با عرف جهانی گفت: آن ۵ درصدی که در عرف جهانی وجود دارد (به عنوان سهم فیلمنامهنویس از تولید) ما عملاً نداریم. اگر بخواهیم اینگونه نگاه کنیم، خیلی چیزهای دیگر هم نداریم که با سطح جهانی همخوانی ندارد.
این فیلمنامهنویس درباره تصمیم به عدم تغییر جدول دستمزد نسبت به سال قبل با وجود تورم افسارگسیخته، تصریح کرد: به نظر میرسد این اتفاق به دلیل تورم ناشی از جنگ تحمیلی سوم رخ داده است، به نظرم تصمیم درستی گرفته شده زیرا ما حتی به اندازه سر سوزنی هم نباید با افزایش دستمزد به این موج تورم دامن بزنیم و شرایط را بدتر کنیم.
وی افزود: فعلاً باید دست نگه داریم تا شرایط امن و مطمئنی پیش بیاید و جریان اقتصاد در مسیر درست قرار بگیرد. بعد از آن، این قیمتگذاریها هم میتواند اتفاق بیفتد.
مقصودی در پایان با اشاره به وضعیت مشابه قیمت بلیط سینما تاکید کرد: از طرفی قیمتهای بلیط سینما هم همین اتفاق برایش افتاده است. به نظر میرسد صاحبان سینما و فیلمها هم ترجیح میدهند که سینما فعلاً خیلی تغییر نکند.
حتی نصف جدول دستمزد هم پرداخت نمیشود
بابک کایدان -فیلمنامهنویس سینما- در پاسخ به ایسنا درباره دستمزد فیلمنامهنویسان گفت: آنچه انجمن اعلام میکند سعی دارد به استانداردهای جهانی نزدیک شود، اما همین رقم پارسال هم در عمل اعمال نشد. در بهترین حالت، نویسندهها نصف آن دستمزد را هم نمیگیرند.
وی افزود: معضل جا نیفتادن فرهنگ تولید در سینما همچنان پابرجاست؛ هم از لحاظ اهمیت و اعتبار قصه و هم از لحاظ دستمزد. سالهاست سینما، پلتفرمها و تلویزیون از این مسئله آسیب میبینند.
کایدان با اشاره به بیاعتباری قراردادهای فیلمنامهنویسی تصریح کرد: معمولاً عوامل متعددی از جمله محدودیتها، مجوزها، ممیزیها و نگاه سلیقهای بازیگران، کارگردان و تهیهکننده در متن فیلمنامه دخالت میکنند. چون قراردادها اعتبار ندارند و هر لحظه میتوانند تغییرش بدهند، طبیعتاً سرمایهگذار یا تهیهکننده متولی (مانند صداوسیما و پلتفرمها) نگاه جدی به فیلمنامه ندارند.
این فیلمنامهنویس خاطرنشان کرد: دستمزد فیلمنامه در ایران طبق استاندارد جهانی باید به طور میانگین ۵ درصد هزینه ساخت اثر باشد. این فرمول مشخص و شناختهشده است. فیلمنامه مانند فونداسیون است؛ اگر فونداسیون غلط باشد، حتی با بهترین مصالح و بهترین مهندس هم نمیتوان برج ۳۰ طبقه ساخت. همه در تئوری این را میدانند، اما در عمل اتفاق نمیافتد.
کایدان درباره تصمیم انجمن برای عدم افزایش دستمزد در سال جاری با وجود تورم گفت: من با این تصمیم موافقم که سعی کنیم تورم را وارد کار خود نکنیم. اما آیا بقیه بخشها (مثل بازیگران) هم حاضرند چنین کاری کنند؟ ما وظیفه خودمان را انجام دادیم، در حالی که همین جدول دستمزدها پارسال هم محقق نشد و در بهترین حالت، نویسندهها نصف جدول را هم نگرفتند.
وی در پایان تأکید کرد: در ایران قانون کپیرایت وجود ندارد و نویسنده بابت اکران یا پخش فیلم و سریال دستمزد جداگانهای نمیگیرد. به غیر از این مسائل، خودِ استاندارد ۵ درصد هم رعایت نمیشود. متأسفانه تهیهکنندهها هنوز به ارزش فیلمنامه باور پیدا نکردهاند و همین است که هست.
آنچه از جمعبندی نظرات فیلمنامهنویسان برمیآید، این است که مشکل اصلی فیلمنامهنویسان ایران نه «افزایش دستمزد» که «دریافت نکردنِ همان دستمزدِ اعلامشده» است.
تصمیم انجمن برای تثبیت نرخ در شرایط تورم، اقدامی قابل دفاع به نظر میرسد، اما تا زمانی که قراردادها اعتبار ندارند، قانون کپیرایت تصویب نمیشود و تهیهکنندگان فیلمنامه را به عنوان «فونداسیون» تولید باور نکنند، تغییر جدول دستمزد چه در این سال و چه در سالهای آینده، تأثیری بر وضعیت معیشتی فیلمنامهنویسان نخواهد داشت.
