رسانه آمریکایی: نیروهای انصارالله در یمن به دنبال ساخت موشک‌های بالستیک میان‌برد با اتکا به قطعات وارداتی از چین هستند
روزنامه وال‌استریت ژورنال نوشت که نیروهای انصارالله در تلاش‌اند با استفاده از قطعاتی که از چین وارد کرده‌اند برای ساخت نمونه‌ای از موشک‌های قدرتمند ایرانی به نام «خیبرشکن» استفاده کنند.
به گزارش ۲۴ آنلاین، روزنامه «وال‌استریت ژورنال» در گزارشی به قلم لارنس نورمن و بنوا فوکون، به نقل از گزارش تازه مؤسسه «پژوهش تسلیحات در مناطق درگیری» نوشت که نیروهای انصارالله در تلاش‌اند با استفاده از قطعاتی که از یک تأمین‌کننده چینی دریافت کرده‌اند، موشک‌های بالستیک میان‌برد پیشرفته‌ای تولید کنند.
بر اساس این گزارش، قطعات واردشده از چین برای ساخت نمونه‌ای از موشک‌های قدرتمند ایرانی به نام «خیبرشکن» مورد نیاز هستند؛ موشکی هدایت‌شونده و دقیق که برد آن در نسخه مورد نظر نیروهای انصارالله می‌تواند به حدود ۱۲۰۰ مایل، معادل نزدیک به ۱۹۳۰ کیلومتر، برسد. چنین بردی به این گروه امکان می‌دهد سراسر خاک عربستان سعودی و همچنین اسرائیل را در محدوده دسترسی موشکی خود قرار دهد.
موشک خیبرشکن یکی از تسلیحات مهم زرادخانه موشکی ایران است که نخستین بار در سال ۲۰۲۲ در تهران به نمایش درآمد. این موشک به دلیل هزینه نسبتاً پایین، قابلیت جابه‌جایی و دقت هدایت، از جمله تسلیحاتی به شمار می‌رود که ایران برای حملات دوربرد به کار گرفته است. وال‌استریت ژورنال پیش‌تر گزارش داده بود که ایران در جریان جنگ با آمریکا در بهار امسال، از این موشک علیه پایگاه‌های آمریکایی استفاده کرده و در برخی موارد به نتایجی دست یافته است.
گزارش تازه در شرایطی منتشر شده که حملات نیروهای انصارالله به عربستان سعودی طی هفته‌های اخیر افزایش یافته است. این حملات با هدف شکستن محاصره‌ای صورت گرفته که به رهبری ریاض اعمال شده است. هم‌زمان، ادامه حملات ایران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز نیز بر قیمت نفت فشار وارد کرده و خشم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، را برانگیخته است. ترامپ روز سه‌شنبه در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، رفتار نیروهای انصارالله را «بسیار بد» توصیف کرد.
گزارش مؤسسه پژوهش تسلیحات در مناطق درگیری که وال‌استریت ژورنال پیش از انتشار به آن دسترسی داشته، بر اطلاعاتی استوار است که این مؤسسه در ماه ژوئیه از مقام‌های یمنی دریافت کرده است. این اطلاعات پس از آن گردآوری شد که مقام‌های یمنی سال گذشته دو محموله را توقیف کردند؛ محموله‌هایی که تجهیزات مرتبط با موشک در میان مجموعه‌ای از کالاهای دیگر پنهان شده بود.
فابیان هینتس، تحلیلگر ارشد این مؤسسه، با اشاره به این محموله‌ها گفت ورود چنین قطعاتی می‌تواند به این معنا باشد که نیروهای انصارالله تولید موشک را آغاز کرده‌اند یا در تلاش برای تولید آن هستند، هرچند ممکن است تلاش‌هایشان هنوز به نتیجه نرسیده باشد.
او تأکید کرد که تأسیسات تسلیحاتی نیروهای انصارالله به‌شدت استتار شده‌اند و به همین دلیل، مشخص نیست روند تولید موشک تا چه مرحله‌ای پیش رفته است.
توانایی مانور خیبرشکن؛ چالشی برای سامانه‌های پدافندی
یکی از ویژگی‌های موشک خیبرشکن که آن را از برخی دیگر از موشک‌های ساخت ایران متمایز می‌کند، توانایی مانور آن برای تغییر مسیر و گریز از سامانه‌های پدافند هوایی است.
بر اساس توضیحاتی که تحلیلگران و مقام‌ها ارائه کرده‌اند، در برخی نسخه‌های این موشک، بخش جلویی حامل کلاهک انفجاری در مرحله پایانی پرواز از بدنه جدا می‌شود. این بخش با استفاده از یک موتور کوچک می‌تواند هنگام نزدیک شدن به هدف، مسیر خود را اصلاح کند. سرعت این موشک در این مرحله به حدود ۶۰۰۰ مایل در ساعت، معادل نزدیک به ۹۶۵۰ کیلومتر در ساعت، می‌رسد.
در همین حال، محمد الباشا، بنیان‌گذار مؤسسه مشاوره ریسک «باشا ریپورت» مستقر در واشنگتن، می‌گوید نیروهای انصارالله پس از سال‌ها وابستگی به ایران و متحد لبنانی آن، حزب‌الله، به‌تدریج استقلال بیشتری در زمینه تسلیحاتی پیدا کرده‌اند و توانایی تولید سلاح در داخل یمن را توسعه داده‌اند.
به گفته الباشا، تهران در گذشته موشک‌هایی را به یمن ارسال می‌کرد تا نیروهای انصارالله آن‌ها را سرهم‌بندی کرده و به کار بگیرند؛ اما اکنون نشانه‌هایی از گسترش توانمندی‌های بومی این گروه دیده می‌شود.
او افزود نیروهای انصارالله قابلیت‌های تولید داخلی خود را در حوزه نرم‌افزارهای پهپادی و موشکی، از جمله با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، توسعه داده‌اند؛ زنجیره تأمین قطعات خود را متنوع‌تر کرده‌اند، تجربه عملیاتی بیشتری به دست آورده‌اند و روابطی با شبکه‌های قاچاق منطقه‌ای و شبکه‌های بین‌المللی تأمین کالا برقرار کرده‌اند.
چین؛ یکی از منابع اصلی تأمین قطعات تسلیحاتی انصارالله
وال‌استریت ژورنال در ادامه گزارش خود نوشت نیروهای انصارالله که از سوی آمریکا در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفته‌اند و مشمول تحریم تسلیحاتی سازمان ملل هستند، طی سال‌های اخیر ارتباطات خود را با چین و دیگر تأمین‌کنندگان گسترش داده‌اند.
بر اساس گزارش‌های سازمان ملل و داده‌های گردآوری‌شده از سوی کارشناسان تسلیحاتی، شرکت‌های چینی اکنون بزرگ‌ترین منبع کالاهای توقیف‌شده‌ای هستند که مقصد آن‌ها نیروهای انصارالله بوده است. این داده‌ها همچنین نشان می‌دهد بیشتر تأمین‌کنندگان قطعات پهپادی این گروه که از سوی آمریکا تحریم شده‌اند، در چین مستقر هستند.
هنری تامپسون، کارشناس پیشین هیئت کارشناسان سازمان ملل در امور تحریم‌های یمن، نیز گفت شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد نیروهای انصارالله دست‌کم از دو سال پیش، قطعات مورد نیاز برای تولید موشک‌های بالستیک با سوخت جامد را از چین وارد می‌کنند.
تامپسون هشدار داد دستیابی به موشک‌های بالستیک میان‌برد می‌تواند توانایی نیروهای انصارالله برای حمله به عمق خاک عربستان سعودی را افزایش دهد. به گفته او، این موشک‌ها در مقایسه با موشک‌های کروز و پهپادها می‌توانند کلاهک‌های سنگین‌تری حمل کنند و به همین دلیل، تهدید نظامی جدی‌تری ایجاد خواهند کرد.
در همین حال، چین اعلام کرده است که به ممنوعیت فروش تسلیحات به نیروهای انصارالله یمن که از سوی سازمان ملل متحد اعمال شده، پایبند است. با این حال، گزارش مؤسسه پژوهش تسلیحات در مناطق درگیری نشان می‌دهد بخشی از قطعات واردشده از سوی این گروه، کالاهایی با کاربرد دوگانه بوده‌اند؛ به این معنا که هم می‌توان از آن‌ها برای مصارف غیرنظامی استفاده کرد و هم در ساخت تجهیزات نظامی به کار گرفت. در مقابل، برخی دیگر از قطعات، به‌طور مشخص برای استفاده در موشک طراحی شده بودند.
مایکل نایتس، رئیس بخش پژوهش در شرکت مشاوره راهبردی «هورایزن اِنگیج»، گفت استفاده از قطعات چینی در موشک‌های بالستیک نیروهای انصارالله نشان می‌دهد پکن «نه اراده و نه توانایی لازم را برای کنترل مقصد نهایی فناوری‌های دوکاربردی خود» دارد.
آمریکا نیز سال گذشته یک شرکت چینی را متهم کرد که به نیروهای انصارالله در اجرای حملات علیه کشتی‌های آمریکایی در دریای سرخ کمک کرده است.
قطعات واردشده شامل اجزای فلزی موشک بود که به‌صورت سفارشی ساخته شده بودند؛ از جمله بخش‌هایی از موتور و بدنه موشک. بدنه، ساختار اصلی موشک را تشکیل می‌دهد. همچنین در میان قطعات کشف‌شده، بالک‌هایی وجود داشت که برای تثبیت موشک در حین پرواز به کار می‌روند. قطعاتی از موتور راکتی با سوخت جامد متعلق به یکی از موشک‌های خانواده خیبرشکن نیز در این محموله‌ها شناسایی شد.
مقام‌های یمنی همچنین ابزارها، تجهیزات آزمایش و مواد خام مورد نیاز برای ساخت موشک را توقیف کردند. از جمله این مواد، ترکیبات مقاوم در برابر فرسایش حرارتی بود که برای محافظت از بخش‌هایی از موشک در برابر گرمای شدید ناشی از پرواز موشک‌های بالستیک استفاده می‌شود.
تصاویر قطعات اصلی کشف‌شده در گزارش مؤسسه پژوهش تسلیحات در مناطق درگیری منتشر شده است. کارشناسان این مؤسسه پیش‌تر، در اواخر سال ۲۰۲۴، واردات قطعات ماشین‌کاری‌شده سفارشی مشابهی را برای موشک کوتاه‌برد «صقر» مستند کرده بودند؛ هرچند مشخص نیست این قطعات از سوی چه تأمین‌کننده‌ای در اختیار نیروهای انصارالله قرار گرفته بودند.
به گفته وال‌استریت ژورنال، اسناد حمل‌ونقل مربوط به تجهیزات بررسی‌شده در ماه ژوئیه نیز در اختیار این مؤسسه قرار گرفته بود. این اسناد نام یک تولیدکننده چینی قطعات فلزی دقیق را نشان می‌داد که در معرفی فعالیت‌های خود، از تخصص در ساخت سفارشی قطعات مورد استفاده در صنایع هوافضا خبر داده است. با این حال، نام این شرکت در گزارش منتشرشده ذکر نشده است.
