مکلمور از تور اد شیرن کنار گذاشته شد، اما پیام او از ورزشگاه متلایف فراتر رفت
دو کلمهای که مکلمور از صحنه ورزشگاه متلایف نیوجرسی بر زبان آورد، چند روز بعد یکی از بزرگترین تورهای موسیقی سال را به زمینی برای زنده شدن این صدا تبدیل کرد: «فلسطین را آزاد کنید.»
پاسخ جمعیت فوری بود. ورزشگاه متلایف با فریاد و تشویق تماشاگرانی به صدا درآمد که از شنیدن این عبارت استقبال میکردند. مکلمور دوباره آن را تکرار کرد؛ این بار بلندتر و روشنتر:
«گفتم فلسطین را آزاد کنید. میخواهم این کلمات بلند و واضح شنیده شوند تا مردم از غزه تا کرانه باختری اشغالی بدانند که ما آنها را فراموش نکردهایم.»
چند روز بعد، مکلمور از ادامه تور «لوپ» اد شیرن کنار گذاشته شد. اما حذف او نتیجهای برخلاف هدف فشارها داشت. سخنرانیاش میلیونها بار دیده شد، هنرمندان دیگری از تور کنارهگیری کردند و راجر واترز نیز با انتشار پیامی ویدئویی به حمایت از او برخاست. تلاشی که قرار بود صدای مکلمور را از ورزشگاههای آمریکا حذف کند، پیامش را به صحنهها و مخاطبانی بسیار گستردهتر رساند.
مکلمور، رپر آمریکایی برنده جایزه گرمی، سالهاست حمایت از فلسطین را وارد موسیقی و اجراهایش کرده است. ترانه «Hind’s Hall» او با الهام از اعتراضهای دانشجویی سال ۲۰۲۴ در دانشگاههای آمریکا ساخته شد و نامش را از هند رجب، کودک فلسطینی کشتهشده در غزه، گرفت.
او هنگام معرفی همین ترانه در کنسرت اد شیرن در نیوجرسی، ابتدا درباره مردم غزه و کرانه باختری سخن گفت و سپس مستقیماً مخاطبان یهودی خود را خطاب قرار داد:
«به همه برادران و خواهران یهودیام میگویم: انتقاد از اسرائیل، انتقاد از آپارتاید و مخالفت با نسلکشی، بههیچوجه انتقاد از شما نیست.»
مکلمور گفت پیامش نفرت از یک قوم یا مذهب نیست:
«پیام من صلح است؛ عشق به همه انسانها و اینکه با همه با کرامت، احترام و برابری رفتار شود. تا زمانی که همه آزاد نباشیم، هیچکدام از ما آزاد نیستیم.»
واکنش پرشور تماشاگران بخش مهمی از آن شب بود. حمایت از فلسطین تنها موضع شخصی یک خواننده روی صحنه نماند؛ صدای جمعیت نشان داد هزاران نفر در ورزشگاه خود را با این پیام همراه میدانند.
مکلمور بعداً در بیانیهاش به همین لحظه بازگشت و نوشت اگر در اجراهای بعدی نیز عبارت «فلسطین را آزاد کنید» را تکرار میکرد و جمعیت هر بار با صدای بلند پاسخ میداد، هنرمندان دیگری نیز ممکن بود به سخنگفتن ترغیب شوند:
«صحنه به مقاومت تبدیل میشود. شاید به همین دلیل بود که این بار ساکت کردن من تا این اندازه اهمیت پیدا کرد.»
«من قربانی نیستم؛ قربانیان مردم فلسطیناند»
مکلمور روز ۱۴ سپتامبر با انتشار بیانیهای بلند اعلام کرد از ادامه تور اد شیرن حذف شده است. او با این حال نخواست ماجرا به داستان قربانیشدن یک چهره مشهور تقلیل پیدا کند:
«من قربانی نیستم. اد شیرن قربانی نیست. پینک قربانی نیست. ما شغل، پول، فرصت، امنیت و مخاطبانی در سراسر جهان داریم. قربانیان، مردم فلسطیناند.»
او از مردان، زنان و کودکانی نوشت که کشته، آواره و گرسنه شدهاند و گفت حتی هنگام توضیح آنچه در پشت صحنه تور اتفاق افتاده، نباید اجازه داد توجه از غزه منحرف شود.
مکلمور همچنین تأکید کرد که اد شیرن را از ۱۳ سال پیش میشناسد و او را دوست و برادر خود میداند. به گفته او، این دو در روزهای پس از کنسرت متلایف چند گفتوگوی دشوار اما محترمانه داشتهاند.
با این همه، مکلمور نوشت دوستیاش با شیرن مسئولیت او برای بازگویی اتفاقات را تغییر نمیدهد.
فشار صاحبان ورزشگاهها
براساس روایت مکلمور، اد شیرن به او گفته بود رابرت کرافت، مالک ورزشگاه ژیلت و تیم نیوانگلند پتریوتس، تماس گرفته و اعلام کرده است که مکلمور اجازه اجرا در ورزشگاه او را نخواهد داشت.
مکلمور همچنین گفت کرافت شماری از مالکان دیگر ورزشگاهها را با خود همراه کرده و آنها به شیرن هشدار دادهاند اگر مکلمور در تور باقی بماند، کنسرتهایش را میزبانی نخواهند کرد.
شرکت Messina Touring Group، برگزارکننده تور، اصل فشار ورزشگاهها را تأیید کرد. این شرکت گفت تعدادی از محلهای برگزاری اعلام کرده بودند با باقیماندن مکلمور در برنامه، اجازه اجرای کنسرت را نخواهند داد و این مسئله میتوانست به لغو تور و تحتتأثیر قرارگرفتن صدها هزار تماشاگر منجر شود. پس از گفتوگو با «طرفهای ذینفع»، مکلمور از اجراهای باقیمانده حذف شد.
مکلمور نوشت شیرن به او گفته بود عبارت «فلسطین را آزاد کنید» و نمایش پرچم فلسطین برای بعضی از افرادی که با آنها صحبت کرده، آزاردهنده بوده است. پاسخ مکلمور این بود که اگر این کلمات از کشتهشدن کودکان فلسطینی آزاردهندهتر تلقی میشوند، میان نگاه او و آن افراد شکافی اساسی وجود دارد.
به نوشته او، بیطرفی در چنین وضعیتی واقعاً بیطرفی نیست:
«وقتی یک طرف بمبها و حمایت مالی و نظامی بیپایان آمریکا را در اختیار دارد، موضعنگرفتن شما را در میانه قرار نمیدهد.»
رابرت کرافت؛ فراتر از یک مالک ورزشگاه
رابرت کرافت در پاسخ گفت جلوگیری از اجرای مکلمور در ورزشگاه ژیلت، نتیجه سخنان اخیر او و آن چیزی بوده که کرافت «سابقه گستردهتر لفاظی و تصاویر یهودستیزانه» خواند.
او مدعی شد این تصمیم برای انکار رنج غیرنظامیان فلسطینی یا حق دفاع از آنان گرفته نشده است، اما حمایت از فلسطینیان نباید به زیان جامعه یهودی تمام شود یا مسئولیت حماس را پنهان کند.
بااینحال، کرافت در این ماجرا صرفاً مالک بیطرف یک محل برگزاری کنسرت نیست. او سالهاست در حمایت از اسرائیل و مقابله با جنبشهایی فعالیت میکند که آنها را در پی «مشروعیتزدایی از اسرائیل» میداند.
کرافت در سال ۲۰۱۹ جایزه یک میلیون دلاری جنسیس را از بنیامین نتانیاهو دریافت کرد. بودجه این جایزه به طرحهای مقابله با یهودستیزی و تلاشهای منتقدان اسرائیل اختصاص یافت. او همچنین ۲۰ میلیون دلار از سرمایه شخصی خود را برای تأسیس بنیاد مقابله با یهودستیزی فراهم کرد.
این بنیاد که اکنون با نام Blue Square Alliance Against Hate فعالیت میکند، مقر و «مرکز فرماندهی» خود را در ورزشگاه ژیلت مستقر کرده است. اطلاعات رسمی آن نشان میدهد مرکز مزبور از ابزارهای پایش دیجیتال برای رصد فضای آنلاین استفاده میکند و همزمان کارزارهای رسانهای گستردهای را پیش میبرد.
مکس بلومنتال، روزنامهنگار آمریکایی و سردبیر گریزون، با اشاره به همین موضوع نوشت: «رابرت کرافت در داخل ورزشگاه ژیلت یک مرکز عظیم نظارتی و تبلیغاتی صهیونیستی اداره میکند.»
وجود مرکز، استقرار آن در ورزشگاه، پایش سازمانیافته فضای دیجیتال و فعالیتهای رسانهای آن در اسناد رسمی مجموعه کرافت ثبت شده است.
از این منظر، اتهام یهودستیزی علیه مکلمور از سوی فردی مطرح شده که هم پروژه سیاسی مشخصی در حمایت از اسرائیل و نسلکشی در غزه دارد و هم از قدرت اقتصادی لازم برای بستن ورزشگاه خود به روی این هنرمند برخوردار است.
پاسخ به اتهام «سابقه یهودستیزی»
کیتلین جانستون، نویسنده و مفسر مستقل استرالیایی، در متنی مفصل اتهام مطرحشده علیه مکلمور را بررسی کرد. او توضیح میدهد که تعبیر «سابقه یهودستیزی» تصویری گمراهکننده میسازد و عمدتاً به یک واقعه در سال ۲۰۱۴ متکی است.
مکلمور در آن سال با کلاهگیس مشکی، ریش مصنوعی و بینی بزرگ در یک اجرای غافلگیرکننده ظاهر شد. ظاهر او از نظر بسیاری یادآور کاریکاتورهای ضدیهودی بود و با اعتراض روبهرو شد. مکلمور همان زمان عذرخواهی کرد و گفت قصد داشته با چهرهای مبدل میان جمعیت حرکت کند و کسی او را نشناسد. به گفته او، بینی مصنوعی از نوع وسایل لباس جادوگر بود و هیچگاه قصد تقلید از یک فرد یهودی یا فرهنگ خاصی را نداشته است.
جانستون مینویسد منتقدان، پس از گذشت ۱۲ سال، همان واقعه را در کنار حمایت مکلمور از فلسطین قرار دادهاند تا از آن «سابقهای» پیوسته بسازند. از نگاه او، مدرکی وجود ندارد که نشان دهد این هنرمند در فاصله میان آن اجرای سال ۲۰۱۴ و سخنرانی متلایف، نفرت از یهودیان را تبلیغ کرده است.
این بحث به موضوع مناقشه در بخشهایی از جهان موسیقی غرب تبدیل شده است: آیا عبارتهایی مانند «فلسطین را آزاد کنید»، انتقاد از صهیونیسم نسلکش و اعتراض علیه آپارتاید یا نسلکشی به دست رژیم اسرائیل، اظهاراتی علیه یهودیان است یا مواضعی انسانی علیه یک رژیم با سابقه کشتارهای وسیع و شروع چندین جنگ در خاورمیانه؟
مکلمور پاسخ روشنی دارد:
«یهودستیزی واقعی است و دقیقاً به همین دلیل، این واژه بیش از اندازه اهمیت دارد که بهعنوان سپری در برابر انتقاد از دولت اسرائیل استفاده نشود.»
اد شیرن: «تصمیم من نبود»
اد شیرن پس از افزایش فشارها گفت حذف مکلمور تصمیم شخصی او نبوده است: او در متنی نوشت: «کنار رفتن مکلمور از تور تصمیم برگزارکننده بود، نه من.»
شیرن تأیید کرد که ورزشگاهها تهدید کرده بودند در صورت ادامه حضور مکلمور، کنسرتها را لغو میکنند. او گفت یک هفته با مدیران ورزشگاهها، رابرت کرافت، برگزارکنندگان و فعالان گفتوگو کرده، اما نتوانسته است به راهحلی برسد.
او همچنین گفت دیدگاههای شخصی خود را درباره جنگ دارد، اما نمیخواهد از تریبون حرفهایاش برای سیاست استفاده کند؛ زیرا مخاطبان، از جمله کودکان، برای شرکت در یک بحث سیاسی به کنسرت او نمیآیند.
شیرن نوشت: «من همدست نیستم» و افزود میخواهد کنسرتهایش فضایی برای «وحدت، شادی و پناه» باشند. او در عین حال گفت به عزم مکلمور برای دفاع علنی از باورهایش احترام میگذارد.
اما تأکید شیرن بر بیطرفی، موج همبستگی با مکلمور را متوقف نکرد. خصوصا که تصاویری از اد شیرن در شبکههای اجتماعی منتشر شد که در ابتدای حملات روسیه به اوکراین در چندین رویداد و با استفاده از پلتفرم پرمخاطبش از مردم اوکراین حمایت کرده است.
هنرمندانی که همراه با مکلمور از فلسطین و مردم غزه حمایت کردند
پس از حذف مکلمور، آرون رو، گروه ایرلندی بیوگا، گروه دانمارکی لوکاس گراهام و فینیاس اعلام کردند از تور کنار میکشند.
فینیاس، برادر و همکار موسیقایی بیلی آیلیش، نوشت:
«هنرمندان نباید هنگامی که از ستمدیدگان دفاع میکنند، ساکت شوند. من در کنار فلسطین و مردم آن ایستادهام.»
اعضای بیوگا نیز گفتند بهعنوان هنرمندانی ایرلندی، معنای استعمار را میفهمند و به فعالیت خود برای عدالت و فلسطین ادامه خواهند داد.
آرون رو، با وجود دوستیاش با شیرن، نوشت نمیتواند در برابر استفاده میلیاردرها از قدرتشان برای خاموشکردن صدای معترضان سکوت کند.
گروه لوکاس گراهام نیز اعلام کرد:
«پول به کسی حق مالکیت بر گفتوگو را نمیدهد. موجودی حساب بانکی هیچکس نباید تعیین کند چه کسی حق سخنگفتن دارد یا رنج چه کسانی اجازه دارد به رسمیت شناخته شود.»
پیام راجر واترز به اد شیرن
راجر واترز، بنیانگذار مشترک پینک فلوید و یکی از شناختهشدهترین حامیان فلسطین در دنیای موسیقی، در ویدئویی ۶۷ ثانیهای مستقیماً اد شیرن را خطاب قرار داد.
او ابتدا تصویری از فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل، و تصویری از یک زن فلسطینی را نشان داد و سپس گفت:
«در این دنیا دو نوع آدم وجود دارد. کسانی هستند که کار درست را انجام میدهند؛ رپر مکلمور یکی از آنهاست. و کسانی هم هستند—متأسفانه تعدادشان زیاد است—آدمهای حقیری مثل تو که کار اشتباه را انجام میدهند. خداحافظ.»
راجر واترز مکلمور را نمونه هنرمندی معرفی کرد که حاضر شده هزینه استفاده از تریبون خود را بپردازد.
موفقترین توری که ادامه پیدا نکرد
مکلمور در پایان بیانیه خود نوشت که برای رساندن پیامش به تمام اجراهای برنامهریزیشده احتیاجی نداشت:
«من به ده اجرای اد نیاز نداشتم. به دو اجرا نیاز داشتم؛ دو فرصت برای ایستادن مقابل ۹۰ هزار نفر و گفتن کلماتی که بهنوعی گفتنشان خطرناک شده بود.»
آن دو فرصت کافی بود. صدای «فلسطین را آزاد کنید» ابتدا از روی صحنه شنیده شد، سپس جمعیت آن را با تشویق پاسخ داد و سرانجام هنرمندان دیگری آن را از فضای ورزشگاه بیرون بردند.
او نوشت:
«اگر این کلمات صحنه را از من گرفتند، اما گفتوگو را دوباره به فلسطین برگرداندند، این موفقترین توری بود که تاکنون در آن حضور داشتهام.»
فلسطین را آزاد کنید.
