رضا قفلساز؛ از دروازه‌بان افسانه‌ای دهه ۵۰

رضا قفلساز در ۲۱ فوریه ۱۹۵۱، برابر با دوم اسفند ۱۳۲۹، در اهواز متولد شد. او از نسلی بود که فوتبال را با عشق، علاقه و امکانات محدود آغاز کردند و برای رسیدن به سطح اول فوتبال کشور، مسیر دشواری را پشت سر گذاشتند.

از گمرک و کیان اهواز تا رسیدن به فوتبال تهران

برای شناخت بهتر مسیر فوتبالی رضا قفلساز، باید به سال‌هایی برگشت که فوتبال اهواز در زمین‌های خاکی و باشگاه‌های محلی جریان داشت. باشگاه‌هایی همچون گمرک و کیان از مجموعه‌های تأثیرگذار در پرورش استعدادهای آن روزگار بودند.

خانواده قفلساز نیز با فوتبال و ورزش بیگانه نبود. بر اساس روایت تاریخی منتشرشده از سوی کانال اهواز قدیم به قلم علی‌اکبر قلمی، پدر رضا، مرحوم استاد غلامحسین قفلساززاده، از چهره‌های شناخته‌شده قفل‌سازی در اهواز بود و فرزندانش مسیر ورزش را دنبال کردند. رضا دروازه‌بان فوتبال شد و برادرش علی نیز در رشته کشتی فعالیت داشت.

در آن سال‌ها فوتبال اهواز استعدادهای فراوانی داشت و بازیکنان مستعد این شهر با تلاش و پشتکار، راه خود را به تیم‌های مطرح کشور باز می‌کردند. قفلساز نیز از همین نسل بود؛ فوتبالیستی که توانایی‌هایش در چارچوب دروازه، زمینه حضور او در فوتبال سطح اول ایران را فراهم کرد.

پاس تهران؛ حضور در جمع بزرگان فوتبال ایران

رسیدن به پیراهن پاس تهران برای یک بازیکن جوان خوزستانی اتفاقی بزرگ بود. پاس در آن مقطع از باشگاه‌های مطرح کشور به شمار می‌رفت و بازیکنان شاخصی در ترکیب خود داشت.قفلساز در دهه ۵۰ به عضویت این تیم درآمد و در کنار چهره‌های سرشناس فوتبال ایران به میدان رفت. حضور در چنین مجموعه‌ای، نشان‌دهنده توانایی و جایگاه فنی او در آن دوران بود.

پاس تهران در سال‌های فعالیت قفلساز، از تیم‌های مطرح جام تخت جمشید محسوب می‌شد؛ رقابت‌هایی که ویترین اصلی فوتبال باشگاهی ایران بود و بهترین بازیکنان کشور در آن حضور داشتند.

نگاهی به اسناد و تصاویر تاریخی جام تخت جمشید، نام رضا قفلساز را در میان بازیکنان پاس تهران نشان می‌دهد. او در این تیم فرصت رقابت با بهترین مهاجمان فوتبال ایران را پیدا کرد و به یکی از دروازه‌بانان شناخته‌شده آن نسل تبدیل شد.

رکورد تاریخی؛ ۷۵۴ یا ۷۹۴ دقیقه بدون دریافت گل

مهم‌ترین ویژگی کارنامه ورزشی رضا قفلساز، رکورد فوق‌العاده او در بسته نگه داشتن دروازه است. امروز در فوتبال جهان، کلین‌شیت یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی عملکرد دروازه‌بانان محسوب می‌شود؛ اما در دهه ۵۰، چنین اصطلاحاتی هنوز به شکل امروزی در ادبیات عمومی فوتبال رایج نبود.

قفلساز در سال ۱۳۵۲ با عملکردی درخشان توانست برای مدتی طولانی دروازه خود را بسته نگه دارد.

آنچه اهمیت دارد، جایگاه قفلساز در میان دروازه‌بانان رکورددار فوتبال ایران است؛ سنگربانی که در دورانی بسیار دشوار و در برابر مهاجمان قدرتمند فوتبال کشور، توانست چنین رکوردی را به ثبت برساند.
رقابت با حجازی، مودت و رشیدی؛ نسلی که انتخاب دروازه‌بان تیم ملی را دشوار می‌کرد.

یکی از موضوعات جالب درباره دوران فوتبال قفلساز، زمان حضور او در فوتبال ایران است؛ او در نسلی بازی می‌کرد که دروازه‌بانان بزرگی همچون ناصر حجازی، بهرام مودت و منصور رشیدی در اوج آمادگی بودند. این نام‌ها از ستاره‌های شناخته‌شده فوتبال ایران به شمار می‌رفتند و رقابت برای قرار گرفتن در ترکیب اصلی تیم ملی در پست دروازه‌بانی بسیار سنگین بود.

قفلساز نیز با همین نسل رقابت می‌کرد. او در تیم‌های ملی پایه حضور داشت و فرصت نزدیک شدن به تیم ملی بزرگسالان را نیز پیدا کرد.

حضور در تیم‌های ملی پایه و فرصت از دست‌رفته در تیم ملی بزرگسالان

کارنامه ملی رضا قفلساز بخش مهمی از زندگی ورزشی اوست. او در مسابقات قهرمانی جوانان آسیا در سال ۱۹۶۹ در تایلند حضور داشت؛ رقابت‌هایی که تیم ایران در آن به مقام سوم دست یافت. قفلساز در سال ۱۹۷۲ نیز در مسابقات قهرمانی جوانان آسیا در مانیل فیلیپین نماینده فوتبال ایران بود.

قفلساز برای حضور در برنامه آماده‌سازی تیم ملی ایران جهت شرکت در رقابت‌های جام اکو انتخاب شد؛ اما بازگشت او از تهران به خوزستان باعث شد فرصت حضور در مسابقات تیم ملی بزرگسالان را از دست بدهد.او در فهرست بازیکنان ایران برای بازی‌های المپیک ۱۹۷۲ مونیخ نیز ثبت شده است، هرچند حضور در مسابقات آن رقابت‌ها برایش ثبت نشده است.

شاید اگر قفلساز در دوره‌ای با رقابت کمتر در پست دروازه‌بانی فعالیت می‌کرد، فرصت‌های بیشتری برای حضور در ترکیب تیم ملی بزرگسالان به دست می‌آورد؛ اما قرار گرفتن در کنار نام‌هایی چون حجازی، مودت و رشیدی خود نشان‌دهنده سطح بالای رقابت در آن نسل است.

خاطره‌ای شیرین از زمین فوتبال تا بیمارستان

فوتبال فقط آمار، رکورد، قهرمانی و جام نیست؛ گاهی خاطراتی در دل خود دارد که تا پایان عمر در ذهن بازیکنان باقی می‌ماند. یکی از خاطرات جالب نقل‌شده از دوران حضور رضا قفلساز در پاس تهران، مربوط به روزی است که او در مسابقه این تیم حضور داشت و هم‌زمان با برگزاری بازی، خبر تولد دخترش به او رسید.

قفلساز پس از پایان مسابقه، به‌جای رفتن به خانه و استراحت پس از یک رقابت ورزشی، مستقیم راهی بیمارستان شد تا در کنار خانواده‌اش باشد و تولد دخترش را جشن بگیرد؛ این خاطره، تصویری متفاوت از زندگی بازیکنان آن نسل ارائه می‌دهد فوتبالیست‌هایی که در کنار تعهد به تیم و مسابقه، مسئولیت‌های خانوادگی و لحظات مهم زندگی خود را نیز تجربه می‌کردند.

پس از فوتبال؛ سال‌های کاری در شرکت زمزم تهران

زندگی رضا قفلساز پس از دوران فوتبال حرفه‌ای نیز ادامه پیدا کرد. او در کنار فعالیت‌های ورزشی، مسیر شغلی خود را دنبال کرد و در شرکت زمزم تهران مشغول به کار شد. قفلساز پس از سال‌ها فعالیت در این مجموعه بازنشسته شد؛ موضوعی که وجه دیگری از زندگی فوتبالیست‌های نسل گذشته را نشان می‌دهد.

بسیاری از ستاره‌های آن دوران، برخلاف شرایط حرفه‌ای و اقتصادی فوتبال امروز، پس از پایان دوران بازیگری به مشاغل دیگری روی آوردند و زندگی کاری خود را خارج از فضای فوتبال ادامه دادند.
فوتبال خوزستان نباید ستاره‌های گذشته خود را فراموش کند.

امروز که فوتبال خوزستان با چالش‌های مختلفی در زمینه استعدادیابی، پرورش بازیکن و حفظ سرمایه‌های انسانی روبه‌روست، مرور زندگی ورزشی چهره‌هایی همچون رضا قفلساز می‌تواند یادآور ظرفیت‌های بزرگ این استان باشد.

خوزستان در طول تاریخ فوتبال ایران، بازیکنان بزرگی را به کشور معرفی کرده است؛ بازیکنانی که از زمین‌های محلی و باشگاه‌های کوچک آغاز کردند و در تیم‌های بزرگ کشور به میدان رفتند.

رضا قفلساز یکی از همین چهره‌هاست؛ دروازه‌بانی که از اهواز برخاست، در پاس تهران به میدان رفت، در رده‌های ملی پایه حضور داشت، تا آستانه حضور در تیم ملی بزرگسالان پیش رفت و با ثبت رکوردی تاریخی در گل نخوردن، نام خود را در فوتبال ایران ماندگار کرد.شاید امروز نسل جدید فوتبال، شناخت چندانی از این سنگربان نداشته باشد، اما تاریخ فوتبال با فراموشی ستاره‌هایش کامل نمی‌شود.

به گزارش ایسنا، یادآوری نام رضا قفلساز، تنها مرور خاطرات یک دروازه‌بان قدیمی نیست؛ بلکه ادای احترام به نسلی از فوتبالیست‌های خوزستانی است که با استعداد، تعهد و تلاش، نام فوتبال این استان را در سطح کشور مطرح کردند.
بعضی دروازه‌بانان سال‌ها از دروازه تیم خود محافظت کردند اما بعضی نام‌ها نیز باید از دروازه فراموشی محافظت شوند؛ رضا قفلساز یکی از همان نام‌هاست.