بچه امروز مثل گذشته تلویزیون تماشا نمیکند
در سالهایی که بخش زیادی از زیست کودکان و نوجوانان در فضای دیجیتال، بازیها و شبکههای اجتماعی شکل میگیرد، ساخت برنامهای که بتواند با این نسل ارتباط برقرار کند، دیگر با قواعد گذشته امکانپذیر نیست. در همین راستا آزاده آلایوب میگوید: مجری و همه عوامل برنامه نباید با نگاه دیروز به سراغ نوجوان امروز بروند.
به گزارش 24 آنلاین، او ادامه میدهد: امروز بچهها از قاب جادویی تلویزیون فاصله گرفتهاند و در دنیای دیجیتال غرق شدهاند. ما باید وارد همین دنیا شویم و از طریق سلیقه و علایق خودشان، پیامهایمان را به آنها منتقل کنیم.
اما «محفل ستارهها» در دو فصل گذشته یکی از تجربههای متفاوت در مسیر برنامهسازی تعاملی بوده است؛ این برنامه نشان داد که میتوان مفاهیم دینی و تربیتی را در قالبی ارائه کرد که مخاطب کودک همچنان پای تلویزیون بنشیند؛ به شرط آنکه زبان، فرم و دنیای مخاطب امروز بهدرستی شناخته شود.
در همین راستا، با آزاده آلایوب ـ مشهور به «خاله نرگس» و مجری برنامههای کودک ـ درباره تجربه «محفل ستارهها»، ویژگیهای برنامهسازی برای نسل جدید و راههای ارتباط مؤثر با مخاطب امروز گفتوگو کردهایم.
از قاب تلویزیون تا میدان شهر؛ نوجوان امروز باید در متن برنامه باشد
آلایوب ـ مجری ـ به ایسنا گفت: برای برقراری ارتباط با نوجوان امروز، پیش از هر چیز باید نگاه برنامهساز تغییر کند. قاعدتاً برنامهساز، مجری و همه عوامل برنامه نباید با نگاه دیروز به سراغ نوجوان امروز بروند. البته یکسری ویژگیها در همه نسلهای نوجوان مشترک مانده است؛ دنیای نوجوان همیشه سرشار از لطافت بوده و از شعار، نصیحت و امر و نهی مستقیم فاصله میگیرد. همانطور که ما در نوجوانی از این شیوهها استقبال نمیکردیم، نوجوان امروز هم دوست ندارد با این ادبیات با او صحبت شود.
وی تأکید کرد: که به همین دلیل، همه پیامها باید به شکلی غیرمستقیم منتقل شوند و ادامه داد: باید دنیای امروز را بشناسیم و قبل از هر چیز آن را بپذیریم. باید قبول کنیم که بچه امروز مثل گذشته تلویزیون تماشا نمیکند، بازیها، سرگرمیها و سبک زندگیاش با دوره ما تفاوت کرده است. نباید در برابر این واقعیت موضع بگیریم؛ بلکه باید آن را بپذیریم. امروز بچهها از قاب جادویی تلویزیون فاصله گرفتهاند و در دنیای دیجیتال غرق شدهاند. ما باید وارد همین دنیا شویم و از طریق سلیقه و علایق خودشان، پیامهایمان را به آنها منتقل کنیم.
این مجری برنامه کودک با بیان اینکه دیگر نمیتوان تنها از نوجوان خواست پای تلویزیون بنشیند، گفت: به نظر من بهترین راه حضور بچهها این نیست که فقط در خانههایشان پای تلویزیون بنشینند، بلکه باید از مشارکت قطعی و واقعی آنها در برنامه استفاده کنیم. وقتی حضور و مشارکت بچهها جدی شود، فرقی نمیکند برنامه در تلویزیون باشد یا در شهر، محله، کوچه، خیابان یا میدانها برگزار شود. امروز میتوان برنامه را از استودیو خارج کرد و از خود بچهها خواست گرداننده اصلی آن باشند. چون بچههای امروز مخاطبان سختگیری هستند. باید احساساتشان را درگیر کنیم، آنها را ترغیب کنیم، انگیزه بدهیم و از یکجانشینی که امروز میان نوجوانان رایج شده، بلندشان کنیم.
وی با اشاره به تأثیر ارتباط میان خود نوجوانان در موفقیت یک برنامه گفت: امروز تبلیغ دهانبهدهان اهمیت زیادی دارد. وقتی یک نوجوان به دوستش میگوید در فلان برنامه شرکت کرده، جایزه گرفته یا تجربه جذابی داشته، این خودش بهترین تبلیغ است. بنابراین ما باید از استودیو خارج شویم؛ چون استودیو بهتنهایی دیگر نمیتواند پاسخگوی نیاز امروز باشد. باید در استودیوهای شهری و در دل اتفاقاتی که برای مردم ایران رخ میدهد، برنامهسازی کنیم.
این مجری باسابقه تأکید کرد: ما قبل از اینکه برنامهساز باشیم، باید جامعهشناس باشیم. وقتی بچهها را بشناسیم، آن وقت میتوانیم آنها را با خود همراه کنیم. امروز بعد از اتفاقات تلخی که برای کشورمان رخ داده، دیگر وقت نشستن نیست؛ باید برخاست و در همین تحرکات اجتماعی برنامه ساخت. ما طرح را مینویسیم، امکانات را فراهم میکنیم، اما این خود بچهها هستند که باید حضور داشته باشند و گرداننده اصلی برنامه شوند.
«محفل ستارهها»؛ وقتی تخصص در کنار خاطرهسازی معنا پیدا میکند
آلایوب درباره تجربه «محفل ستارهها» و تفاوت این برنامه با برخی تجربههای پیشین برنامهسازی برای کودکان و نوجوانان، بر اهمیت ترکیب تخصص، سرگرمی و ارتباط عاطفی با مخاطب تأکید کرد و گفت: یکی از نکاتی که در این برنامه دیده میشود، این است که خود بچهها به آن زیبایی و جلوه میبخشند. در «محفل ستارهها» از داورها و افرادی استفاده شده که از دانش و شناخت کافی برخوردارند و میتوانند مسیر برنامه را هدایت کنند؛ اما در کنار این ویژگی، توجه به عنصر صمیمیت و خاطرهسازی برای کودک و نوجوان هم اهمیت دارد. لازم است چهرههایی در چنین برنامههایی حضور داشته باشند که مخاطب بتواند با آنها ارتباط بگیرد و از قبل، تجربهای شیرین و دوستداشتنی از حضورشان در ذهن داشته باشد.
وی ادامه داد: وقتی کودک و نوجوان یک چهره را فقط در یک قالب جدی و تخصصی نشناسد و آن را با لحظههای شاد و سرگرمکننده به یاد بیاورد، ارتباطش با برنامه عمیقتر میشود. این خاطرههای مثبت میتواند زمینه همراهی بیشتر او با پیامها و مفاهیم برنامه را فراهم کند. خوشبختانه در «محفل ستارهها» به این نکته توجه شده است. حضور احسان مهدی در کنار فضای قرآنی برنامه و استفاده از شوخی، طنز و لحظههای شاد، کمک میکند که مخاطب کودک و نوجوان در کنار دریافت آموزههای قرآنی، با برنامه ارتباط عاطفی برقرار کند و آن را صرفاً یک برنامه آموزشی و جدی نبیند.
وی گفت: مخاطب کودک و نوجوان باید بداند مفاهیم دینی و قرآنی از زندگی واقعی جدا نیستند. کسی که درباره این موضوعات صحبت میکند، در کنار انس با قرآن و حرکت در مسیر خدا، زندگی روزمره دارد، هیجان، سفر، تفریح، طبیعت و تجربههای مختلف را هم میشناسد. در قرآن و روایات هم بر این موضوع تأکید شده که انسان باید زمان خود را میان عبادت، تفریح و لذتهای حلال تقسیم کند.
«محفل ستارهها»؛ خاطرهای که میتواند نسل آینده را بسازد
آلایوب با اشاره به تأثیر تداوم ساخت برنامههایی مانند «محفل ستارهها» بر آینده برنامهسازی کودک و نوجوان، معتقد است چنین برنامههایی میتوانند تجربهای ماندگار برای کودکان بسازند و گفت: این برنامهها میتوانند تأثیرات خوب و مثبتی داشته باشند. همه بچههایی که در برنامههایی مانند «محفل ستارهها» حضور پیدا میکنند، در آینده حرفی برای گفتن خواهند داشت. کودکانی که با انگیزه و شوق در چنین برنامههایی شرکت میکنند، بعدها یک خاطره و نوستالژی برای تعریف کردن دارند.
وی ادامه داد: همانطور که امروز وقتی از تجربه سالهای گذشته صحبت میکنم، بچههایی که زمانی مخاطب برنامههای من بودند، میگویند «خاله نرگس، خوشحالیم که کودکیمان را با شما گذراندیم» یا «خوشحالیم که پای برنامههای شما نشستیم». این جملات برای من ارزشمند است و نشان میدهد برنامههای مختص کودکان میتواند در ذهن و خاطره مخاطب ماندگار شود.
این مجری باسابقه برنامه کودک تأکید کرد: بچههایی که در چنین برنامههایی حضور پیدا میکنند، این تجربه را مثل یک مدال افتخار برای خودشان میبینند؛ اینکه در یک برنامه حضور داشتند، دیده شدند و بخشی از یک اتفاق رسانهای بودند.
آلایوب در عین حال معتقد است برنامهسازی برای نسل جدید نباید به تکرار و روزمرگی برسد و گفت: باید بیشتر از این تلاش کنیم و نباید در یک سطح ثابت باقی بمانیم. چون اگر در یک مسیر ثابت حرکت کنیم، بعد از مدتی دچار خستگی و روزمرگی میشویم.
وی با اشاره به تأثیر فضای مجازی بر ذائقه کودکان و نوجوانان ادامه داد: امروز بچهها در فضای مجازی حضور دارند و ذهنشان به هر حال با حجم زیادی از محتوا مواجه است. ذهن آنها تنوعطلب شده و عادت کرده است که خیلی سریع با موضوعات مختلف روبهرو شود و تغییر کند. بنابراین ما هم باید در برنامهسازی، تنوع و هیجان متناسب با نسل امروز را جدی بگیریم. نباید همیشه در یک قالب ثابت باقی بمانیم؛ باید ساختارها را تغییر دهیم، فضاها را تازه کنیم و کاری کنیم که برنامهها گرفتار تکرار نشوند. برنامهسازی برای کودک و نوجوان امروز نیازمند خلاقیت، تغییر و شناخت مداوم از دنیای مخاطب است.
فصل جدید برنامه «محفل ستارهها» با هدف غنیسازی اوقات فراغت نوجوانان و ترویج مفاهیم قرآنی در فضایی جذاب، هر شب حوالی ساعت ۲۱:۳۰ از شبکه سه سیما پخش میشود. این برنامه که توسط مرکز کودک و نوجوان سیما و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تولید شده، تلاش دارد با بهرهگیری از شیوههای هنری و فضایی تعاملی، مفاهیم دینی را با زبانی ساده و جذاب به نسل جدید منتقل کند
