ماجرای انتخابات ۲۰۲۱ و تقلای نتانیاهو برای باقی ماندن بر سر قدرت

اما نتیجه انتخابات: لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو با ۳۰ کرسی همچنان بزرگ‌ترین حزب باقی ماند، اما نسبت به کنست قبلی هفت کرسی از دست داد. یش عتید به رهبری یائیر لاپید با ۱۷ کرسی دوم شد و شاس ۹ کرسی به دست آورد. حزب کارگر ۷، مرتص ۶ و رعام ۴ کرسی گرفتند؛ ورود رعام، کارگر و مرتص به کنست تا پیش از اعلام نتایج قطعی کاملاً مطمئن نبود.

نکته قابل توجه این بود که اگرچه حزب لیکود به رهبری نتانیاهو بیشترین کرسی را به دست آورد، اما اکثریت ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت نداشت. همین مسئله باعث شد انتخابات بار دیگر به بحران تشکیل دولت تبدیل شود.

رئیس‌جمهور وقت، روون ریولین، ابتدا مأموریت تشکیل دولت را به نتانیاهو داد. در رایزنی‌های اولیه، ۵۲ نماینده از او حمایت کردند، در حالی که ۴۵ نماینده یائیر لاپید را پیشنهاد کردند. اما این تعداد برای تشکیل دولت کافی نبود.

نتانیاهو تلاش کرد نفتالی بنت و گیدئون ساعر و دیگر احزاب راست را به ائتلاف خود جذب کند و حتی پیشنهادهایی درباره چرخش مقام نخست‌وزیری مطرح شد، اما در نهایت نتوانست تا پایان مهلت قانونی ائتلافی تشکیل دهد.

پس از شکست نتانیاهو، رئیس‌جمهور مأموریت تشکیل دولت را به یائیر لاپید، رهبر یش عتید، سپرد. ماموریت دشوار لاپید برای تشکیل دولت این بود که برای کنار زدن نتانیاهو باید احزابی را که از نظر ایدئولوژیک اختلاف بسیار زیادی داشتند، در یک دولت جمع می‌کرد.

در نتیجه ائتلافی شکل گرفت که از راست، مرکز و چپ تشکیل شده بود؛ از یک طرف یامینا به رهبری نفتالی بنت و امید نو به رهبری گیدئون ساعر و از طرف دیگر یش عتید، حزب کارگر و میرتس در آن حضور داشتند.

بنت در این انتخابات فقط ۷ کرسی داشت، اما به دلیل بن‌بست میان دو بلوک، به یک بازیگر تعیین‌کننده تبدیل شد. او در نهایت تصمیم گرفت به جای پیوستن به نتانیاهو، با لاپید دولت تشکیل دهد.

توافق اولیه این بود که نفتالی بنت ابتدا نخست‌وزیر شود و بعد یائیر لاپید مقام نخست‌وزیری را تحویل بگیرد. طبق توافق اصلی قرار بود بنت تا سپتامبر ۲۰۲۳ نخست‌وزیر باشد و سپس لاپید جای او را بگیرد.

این موضوع از این نظر قابل توجه بود که یش عتید ۱۷ کرسی داشت اما لاپید پذیرفت نخست‌وزیری نخست به بنت، رهبر حزبی با فقط ۷ کرسی، برسد تا ائتلاف ضدنتانیاهو ممکن شود.

رعام و منصور عباس؛ اتفاق تاریخی انتخابات

یکی از مهم‌ترین اتفاقات انتخابات ۲۰۲۱، نقش رعام (القائمة العربیة الموحدة یا همان فهرست متحد عربی) به رهبری منصور عباس بود. رعام چهار کرسی داشت و در نهایت به توافق ائتلافی با لاپید و بنت پیوست.  جروزالم پست این اتفاق را تاریخی توصیف می‌کند، زیرا رعام اولین حزب عربی بود که به‌طور رسمی وارد یک ائتلاف حکومتی اسرائیل شد.

*رعام در واقع شاخه سیاسی “جنبش اسلامی جنوبی” در اسرائیل به شمار می‌رفت. گرایش‌های این حزب محافظه‌کارانه و اسلامی اعتدالی است. منصور عباس در اواخر سال ۲۰۲۵ و سال ۲۰۲۶ با دوری از فشارهای دولت اسرائیل برای ممنوع‌الفعالیت شدن، رسماً حزب رعام را از بدنه مذهبی جنبش اسلامی جدا کرد تا به یک ساختار سیاسی تبدیل شود. در آستانه انتخابات اکتبر ۲۰۲۶، منصور عباس در اقدامی بی‌سابقه، یوآو سگالویچ (Yoav Segalovitz) فرمانده سابق پلیس و معاون سابق وزیر امنیت ملی که یک یهودی صهیونیست است را وارد لیست انتخاباتی حزب رعام کرد.

در ۲ ژوئن ۲۰۲۱ لاپید به رئیس‌جمهور اطلاع داد که موفق به تشکیل دولت شده است. توافق نهایی میان بنت، لاپید و منصور عباس در ساعات پایانی مهلت قانونی انجام شد.

دولت جدید در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۱ در کنست رأی اعتماد گرفت. نتیجه بسیار نزدیک بود: ۶۰ رأی موافق، ۵۹ رأی مخالف و یک رأی ممتنع. نفتالی بنت نخست‌وزیر شد و دوره بیش از ۱۲ ساله پیاپی نخست‌وزیری نتانیاهو پایان یافت.

این دولت یکی از متنوع‌ترین ائتلاف‌های تاریخ اسرائیل شد. در آن هم احزاب راست مانند یامینا حضور داشتند، هم احزاب میانه مانند یش عتید، هم چپ مانند حزب کارگر و مریتس، و هم رعام، یک حزب عربی اسلام‌گرا. وجه مشترک اصلی بسیاری از این احزاب نه یک برنامه ایدئولوژیک مشترک، بلکه تمایل به پایان دادن به نخست‌وزیری نتانیاهو و جلوگیری از برگزاری پنجمین انتخابات متوالی بود.

البته این ائتلاف از ابتدا اکثریت بسیار شکننده‌ای داشت. اختلاف‌های ایدئولوژیک و از دست رفتن حمایت چند نماینده باعث شد دولت در سال ۲۰۲۲ فروبپاشد. در نتیجه توافق چرخشی، یائیر لاپید در سال ۲۰۲۲ نخست‌وزیر موقت شد و انتخابات جدید برگزار شد؛ انتخاباتی که در نهایت به بازگشت نتانیاهو به قدرت انجامید.