یادداشت لووی: پاکستان «سیاست چین واحد» را به حریم هوایی‌اش کشاند؛ کاری که حتی خود چین با هواپیماهای تایوانی نمی‌کند

به گزارش ۲۴، سانا هاشمی، پژوهشگر بنیاد تبادل تایوان–آسیا، در یادداشتی در «اینترپرتر»، نشریهٔ اندیشکدهٔ استرالیایی لووی (۶ نوامبر ۲۰۲۶)، می‌نویسد گزارش‌ها حاکی است پاکستان ماه گذشته عبور دو شرکت هواپیمایی تایوانی، یعنی چاینا ایرلاینز (شرکت دولتی) و اِوا ایر (شرکت خصوصی)، را از حریم هوایی خود ممنوع کرد. خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، گفته بود: «بخش هوانوردی از سیاست چین واحد پیروی می‌کند؛ فقط به سرزمین اصلی چین اجازه داده می‌شود.» به نوشتهٔ هاشمی، این اقدام از آن رو غیرعادی‌تر بود که حتی خود چین چنین محدودیتی برای هواپیماهای تجاری تایوان اعمال نمی‌کند.

لغو موقت ممنوعیت تا مارس ۲۰۲۷

این ممنوعیت ناگهان لغو شد و دو شرکت تا ۲۷ مارس ۲۰۲۷ اجازهٔ عبور گرفتند، اما این ترتیبی موقت است و توضیحی دربارهٔ وضعیت پس از این مهلت داده نشده است. نویسنده یادآوری می‌کند پیوندهای پاکستان و تایوان ناچیز است: کمی بیش از ۹۰۰ پاکستانی در تایوان زندگی می‌کنند، هیچ دفتر نمایندگی‌ای وجود ندارد و پرواز مستقیمی هم میان دو طرف نیست. به گفتهٔ او، سیاست چین واحد مستلزم آن نیست که کشورها اجازهٔ عبور هواپیماهای تجاری تایوانی را لغو کنند؛ این موضوعی مربوط به ترتیبات هوانوردی غیرنظامی است. او اشاره می‌کند که در آوریل امسال سیشل، موریس و ماداگاسکار مجوز عبور سفر برنامه‌ریزی‌شدهٔ لای چینگ‌ته، رئیس‌جمهور تایوان، به اسواتینی را پس گرفتند، اما محدود کردن پرواز ریاست‌جمهوری با منع عبور هواپیماهای تجاری کاملاً متفاوت است.

دو احتمال؛ درخواست پکن یا ابتکار اسلام‌آباد؟

هاشمی دو توضیح احتمالی می‌دهد: نخست اینکه چین از پاکستان خواسته باشد برای تقویت سیاست چین واحد، دلسرد کردن تعامل بین‌المللی با تایوان و نمایش نفوذ پکن بر شرکایش این ممنوعیت را اعمال کند؛ دوم اینکه پاکستان به ابتکار خود و برای نشان دادن وفاداری به چین چنین کرده باشد، به‌ویژه در زمانی که به دنبال روابط نزدیک‌تر با آمریکاست. به نوشتهٔ او «پیمان مکه» ممکن است انگیزهٔ اسلام‌آباد برای اطمینان‌بخشی به پکن را افزایش داده باشد، و در همین حال کریدور اقتصادی چین–پاکستان، از اجزای شاخص ابتکار کمربند و جاده، برای پکن به «باری امنیتی» به جای دارایی راهبردی و اقتصادی تبدیل شده است. از این منظر، ممنوعیت شاید ژستی نمادین بوده تا نشان دهد نزدیکی پاکستان به واشنگتن به بهای رابطه با چین تمام نشده است؛ و هرچند مجوزها فعلاً بازگردانده شده، «پیام به پکن رسیده است».

نگرانی از ایجاد سابقه برای فشار هوانوردی بر تایوان

به نوشتهٔ هاشمی، حریم هوایی پاکستان برای پروازهای تایوان به خاورمیانه و اروپا مفید است و ممنوعیت دوباره پس از مارس ۲۰۲۷ شاید پیامد بلندمدت بزرگی نداشته باشد، اما تغییر مسیر بر زمان و هزینهٔ این پروازها می‌افزاید. نگرانی بزرگ‌تر به گفتهٔ او ایجاد سابقه است: چین می‌تواند با فشار مشابه بر کشورهای نزدیک به خود که سخت به سیاست چین واحد پایبندند، برای شرکت‌های هواپیمایی تایوان مشکل بسازد، به‌ویژه با توجه به نبود نمایندگی تایپه در سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو)؛ بدین ترتیب محدودیت هوانوردی تجاری می‌تواند به ابزار تازه‌ای برای فشار بر تایوان بدل شود. جمع‌بندی او این است که این تصمیم نشانهٔ دیگری از نفوذ «هم‌اکنون سهمگین» چین بر پاکستان و آمادگی اسلام‌آباد برای نمایش وفاداری بیشتر به پکن است، اما برای خود پاکستان سودی جز علامت‌دهی سیاسی ندارد.