روایت شِن‌یی از افت ۲٫۵ تریلیون دلاری نزدک؛ آیا سرمایه هوش مصنوعی آمریکا به سمت چین می‌رود؟
شِن‌یی، استاد دانشگاه فودان، در گوانچا نوسان سهام هوش مصنوعی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را نشانه بازنگری بازار در ریسک‌های سیاسی توسعه این صنعت می‌داند و احتمال انتقال بخشی از سرمایه‌گذاری توان محاسباتی به چین را بررسی می‌کند؛ سناریویی که به گفته او با مانع مهم کنترل صادرات تراشه روبه‌روست.
به گزارش ۲۴، شِن‌یی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه فودان، در تحلیل اختصاصی برنامه «ای‌یو دائوپو» در گوانچا، به تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۲۶، نوسان شدید سهام بخش هوش مصنوعی آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را بررسی کرده است. به روایت او، بازار در حال بازنگری در شرایط سیاسی لازم برای ادامه گسترش پرسرعت این صنعت است.
سه موتور رشد و تغییر انتظارات بازار
شن‌یی رشد پیشین صنعت هوش مصنوعی آمریکا را حاصل تقویت متقابل سه چرخه می‌داند: داده‌های بیشتر به بهبود مدل‌ها کمک می‌کنند؛ بهبود مدل‌ها تقاضای توان محاسباتی و زیرساخت را بالا می‌برد؛ و انتظار رشد درآمد، ارزش‌گذاری و امکان تأمین مالی سرمایه‌گذاری‌های بعدی را افزایش می‌دهد. او می‌گوید این سازوکار در برابر محدودیت‌های برق، آب، زمین، مجوز و تأمین مالی آسیب‌پذیر است.
به نوشته او، پیروزی دموکرات‌ها در دو مجلس و پیشرفت آنان در انتخابات فرمانداری تگزاس، از مراکز مهم ساخت مراکز داده، باعث شده بازار احتمال افزایش محدودیت‌های توسعه را دوباره ارزیابی کند. این، تفسیر نویسنده از تحولات بازار است، نه نتیجه قطعی درباره علت نوسان قیمت‌ها.
روایت نویسنده از دو روز پرنوسان
شن‌یی می‌نویسد واکنش اولیه بازار در ۴ نوامبر تفکیک‌شده بود: در آغاز معاملات، شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ حدود ۱٫۶ درصد و شاخص مرکب نزدک حدود ۱٫۴ درصد افزایش یافتند؛ مایکروسافت و آمازون نیز به‌ترتیب حدود ۶٫۷ و ۶٫۱ درصد رشد کردند. در مقابل، شاخص نیمه‌رسانای فیلادلفیا حدود ۳٫۱ درصد و سهام برخی شرکت‌های مرتبط با مراکز داده بیش از ۲۰ درصد افت داشت.
بر اساس ارقام نقل‌شده در این تحلیل، در ۵ نوامبر فروش گسترده‌تر شد و نزدک حدود ۵٫۵ درصد افت کرد. نویسنده با استناد به برآورد رویترز، کاهش ارزش بازار شرکت‌های نزدک ۱۰۰ در همان یک روز را حدود ۲٫۵ تریلیون دلار ذکر می‌کند. این رقم در متن حاضر نقلِ گزارش گوانچاست، نه محاسبه مستقل ۲۴ آنلاین؛ عنوان اصلی گوانچا به دو روز اشاره دارد، اما متن آن رقم ۲٫۵ تریلیون دلار را به یک روز نسبت می‌دهد.
به روایت او، انویدیا حدود ۹٫۲۶ درصد، ای‌ام‌دی ۱۷٫۲۶ درصد، میکرون ۱۷٫۴۶ درصد و سن‌دیسک ۲۲٫۲۶ درصد افت کردند و افت مایکروسافت، آمازون و آلفابت کمتر بود. افزایش اختلاف نرخ قراردادهای بیمه نکول اعتباری پنج‌ساله کورویو به بالاترین سطح تاریخی نیز، از نگاه او، نشانه نگرانی درباره تأمین مالی و بازپرداخت بدهی شرکت‌های وابسته به ساخت مراکز داده است.
پیشنهادهای سیاسی هنوز قانون نشده‌اند
شن‌یی تأکید می‌کند این تغییرات عمدتاً بازتاب انتظار بازار از سیاست‌های آینده است؛ دموکرات‌ها هنوز بسته واحدی ندارند و پیشنهادهایی مانند توقف پژوهش پیشرفته هوش مصنوعی، محدودکردن مراکز داده جدید و افزایش پاسخ‌گویی صنعت، به‌طور کامل به قوانین رسمی تبدیل نشده‌اند.
او به اولویت‌های اعلام‌شده یاسمن انصاری در ۴ نوامبر و ابتکار پیشین برنی سندرز و الکساندریا اوکاسیو کورتز درباره توقف مراکز داده جدید اشاره می‌کند. نویسنده می‌گوید حتی بدون توقف کامل، جلسات استماع، تحقیقات و الزامات انطباق می‌توانند هزینه شرکت‌ها را افزایش دهند.
در این تحلیل، با استناد به برآورد گلدمن‌ساکس به نقل از رویترز، حدود ۴۵ درصد ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده جدید مراکز داده در مناطقی معرفی شده که ممکن است تحت تأثیر تغییر سیاست ایالتی قرار گیرند. شن‌یی تصریح می‌کند این به معنای لغو ۴۵ درصد پروژه‌ها نیست، بلکه به معنای قرارگرفتن آن‌ها در معرض ریسک سیاسی بیشتر است.
فشار امنیت ملی و بازبینی پروژه‌ها
نویسنده خط فشار دیگری را امنیت ملی و زنجیره تأمین می‌داند. او می‌نویسد سه نماینده جمهوری‌خواه مجلس در ۵ نوامبر از جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، خواسته‌اند در جلسه توجیهی غیرعلنی ۱۸ نوامبر درباره روابط تجاری و احتمال انتقال تراشه‌های پیشرفته به چین حاضر شود؛ طرح این پرسش‌ها در تحلیل به معنای اثبات انتقال تراشه نیست.
او همچنین به گزارش‌هایی اشاره می‌کند که بر اساس آن‌ها مایکروسافت بررسی برخی پروژه‌های مراکز داده را سخت‌تر کرده، از اعمال اختیار افزایش اجاره توان محاسباتی در تگزاس صرف‌نظر کرده و تحویل برخی پروژه‌ها را به تأخیر انداخته است.
«داده آمریکایی، محاسبه چینی»؛ فرضیه‌ای با مانع صادرات تراشه
پرسش محوری شن‌یی این است که در صورت تشدید محدودیت‌های داخلی، آیا شرکت‌ها و سرمایه فناوری آمریکا ممکن است ساخت توان محاسباتی را به چین منتقل کنند؟ او مزیت نسبی چین در برق، زیرساخت و زنجیره صنعتی را مطرح می‌کند و به تقسیم کار بین‌المللی در فعالیت خودرویی تسلا اشاره دارد، اما کنترل صادرات تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی از سوی واشنگتن را مانعی کلیدی می‌داند.
او این احتمال را سناریویی مشروط می‌داند، نه انتقالی اعلام‌شده یا قطعی. جمع‌بندی نویسنده این است که میان کارآمدی حکمرانی، سیاست حزبی داخلی و هدف حفظ برتری آمریکا در هوش مصنوعی تنش شکل گرفته و این تنش ممکن است پیامدهایی «خودشکست‌دهنده» داشته باشد. در چنین وضعی، به ارزیابی او، حق وتوی ریاست‌جمهوری ترامپ برای سرمایه فناوری ارزش بیشتری پیدا می‌کند.
