جفری ساکس در شانگهای: به حرف آمریکا گوش ندهید؛ مازاد تجاری مشکل نیست، پس‌انداز بالا مزیت چین است

به گزارش ۲۴، جفری ساکس، اقتصاددان آمریکایی و استاد دانشگاه کلمبیا، در نشستی در حاشیه نهمین مجمع اقتصادی بین‌المللی هونگ‌چیائو در شانگهای در ۵ نوامبر گفت: «دویست سال سلطه غرب بر جهان به پایان رسیده است.» گوانچا متن سخنرانی او را بر اساس صدای ضبط‌شده منتشر کرده و تصریح کرده است که متن به تأیید سخنران نرسیده است.

ساکس در این سخنرانی از سه «بازتوازن» در اقتصاد جهانی سخن گفت: بازگشت آسیا به جایگاه تاریخی‌اش، گذار از انرژی فسیلی به انرژی سبز و بازنگری در نگاه به عدم‌توازن تجاری.

بازگشت آسیا به جایگاه تاریخی

به گفته ساکس، آسیا «برنمی‌خیزد» بلکه به وضع عادی تاریخی بازمی‌گردد. او سهم آسیا از تولید جهان را در ۱۸۲۰ حدود ۶۰ درصد و در ۱۹۵۰ حدود ۲۰ درصد عنوان کرد و گفت اکنون آسیا با حدود ۶۰ درصد جمعیت جهان، حدود ۵۰ درصد تولید جهانی را دارد.

او این تحول را عامل «فروپاشی تقریباً عصبی» در آمریکا دانست، زیرا به گفته او اقتصاد چین با معیار برابری قدرت خرید حدود ۳۰ درصد بزرگ‌تر از اقتصاد آمریکا شده است. ساکس گفت آمریکا از حدود ۱۵ سال پیش در پی مهار چین بوده و این رویکرد را «توهمی» توصیف کرد که در حال فروریختن است.

ساکس همچنین مدعی شد جنگ تجاری آمریکا علیه چین «در حدود ۴۸ ساعت شکست خورد»، چون چین اهرم بیشتری داشت. او گفت از دیدش آمریکا دیگر اهرمی برای آسیب‌زدن به دیگران ندارد.

او انتخابات چند روز پیش آمریکا را پایان برخی از بزرگ‌ترین توهمات دانست و گفت مردم آمریکا اعلام کردند «خسته‌ایم»، جنگ و گسترش امپراتوری بیشتری نمی‌خواهند و خواهان بنزین، مسکن و درمان مقرون‌به‌صرفه‌اند. به تعبیر او، رأی‌دهندگان ترامپ را رد کردند، اما در واقع کل مسیر آمریکا را رد کردند؛ چنان‌که دو سال پیش دموکرات‌ها را هم به‌خاطر جنگ‌افروزی رد کرده بودند.

پیشنهاد جلوکشیدن هدف کربن‌زدایی چین

بازتوازن دوم از نگاه ساکس، گذار از عصر بخار و نفت به انرژی سبز است. او گفت چین در فتوولتائیک، توربین بادی، زنجیره تأمین باتری، خودروی برقی و حمل‌ونقل هیدروژنی پیشتاز جهان است و در ربع قرن آینده بر گذار سبز مسلط خواهد بود.

ساکس سیاست‌های ناپیوسته آمریکا، به‌ویژه ترامپ، را عاملی دانست که این فرصت را به چین واگذار کرده است. او پیشنهاد کرد چین هدف کربن‌زدایی خود را از ۲۰۶۰ به ۲۰۵۰ جلو بکشد.

مازاد تجاری؛ بازتاب پس‌انداز و سرمایه‌گذاری

بازتوازن سوم و نکته محوری سخنرانی، مازاد تجاری بود. ساکس این ادعا را که چین باید مازاد تجاری‌اش را متوازن کند «اقتصاد بد» خواند. به گفته او، عدم‌توازن تجاری معیار سیاست تجاری نیست؛ مازاد نشان می‌دهد پس‌انداز یک کشور از سرمایه‌گذاری داخلی‌اش بیشتر است.

توصیه او به چین این بود که پس‌انداز بالا را حفظ کند، مانند آمریکا صرفاً به افزایش مصرف تکیه نکند و با مازاد خود، از طریق وام و سرمایه‌گذاری خارجی، گذار سبز را در کشورهای دیگر تأمین مالی کند؛ از جمله با کمک به آفریقا برای ساخت تأسیسات خورشیدی یا پیوستن به زنجیره‌های خودروی برقی و باتری.

ساکس ابراز امیدواری کرد آمریکا پس از یک دوره بحران «به عقل بازگردد» و واقعیت جهان چندقطبی و چندجانبه را بپذیرد.

منبع: گزارش گوانچا از سخنرانی جفری ساکس در ۵ نوامبر ۲۰۲۶؛ متن سخنرانی ۶ نوامبر منتشر شده است. ارزیابی‌ها و دیدگاه‌های نقل‌شده متعلق به ساکس است.