چن شیانگ‌میائو: فیلیپین «پادگان جهانی» می‌شود؛ معماری امنیتی دریای جنوبی چین دگرگون می‌شود
چن شیانگ‌میائو، پژوهشگر مؤسسهٔ ملی مطالعات دریای جنوبی چین، می‌گوید فیلیپین با میزبانی رزمایش نزدیک اسکاربورو، محدود کردن حضور چین در نشست وزیران دفاع آسه‌آن و پیوستن به سازوکار «اسکواد» با آمریکا، ژاپن و استرالیا، معماری چندجانبهٔ امنیتی آسه‌آن را تضعیف کرده و این تغییر به‌سادگی با تغییر دولت در مانیل برنمی‌گردد.
به گزارش ۲۴، چن شیانگ‌میائو، رئیس پژوهشکدهٔ تاریخ و فرهنگ دریای جنوبی چین در مؤسسهٔ ملی مطالعات دریای جنوبی چین و پژوهشگر پاره‌وقت مرکز پژوهش‌های دریایی هوایانگ، در یادداشتی برای وب‌سایت چینی گوانچا نوشت معماری امنیتی دریای جنوبی چین «از تغییر کمی به تغییر کیفی» در حال گذار است و فیلیپین در این دگرگونی نقش «اهرم» را بازی می‌کند.
به نوشتهٔ او، فیلیپین با استفاده از ریاست دوره‌ای آسه‌آن، گروه کاری کارشناسان امنیت دریایی نشست گستردهٔ وزیران دفاع آسه‌آن (ADMM-Plus) را فراخواند و در آب‌های نزدیک جزیرهٔ هوانگ‌یان (اسکاربورو) به گفتهٔ او «رزمایش مشترک هشت کشور» برگزار کرد. تئودورو، وزیر دفاع فیلیپین، نیز به گفتهٔ چن با ایجاد موانع متعدد، مانع حضور کامل چین شد و پکن هیئتی در سطح پایین‌تر فرستاد؛ نخستین بار در ۱۶ سال حضور چین در این سازوکار. در حاشیهٔ این نشست‌ها، یعنی بیستمین نشست وزیران دفاع آسه‌آن و سیزدهمین ADMM-Plus در سبوی فیلیپین در ۲۸ اکتبر، وزیران دفاع فیلیپین، آمریکا، ژاپن و استرالیا در قالب سازوکار چهارجانبهٔ موسوم به «اسکواد» (Squad) دیدار کردند. چن می‌نویسد آسه‌آن بر مرکزیت خود و گفت‌وگوی چندجانبه پای فشرد، در حالی که آمریکا ایجاد «چارچوب تازهٔ همکاری دفاعی آمریکا-آسه‌آن» و تقویت زنجیرهٔ نخست جزایر را پیشنهاد کرد.
فیلیپین، «پادگان جهانی»
چن یادآوری می‌کند که با خروج کامل نیروهای آمریکا از پایگاه دریایی سوبیک در ۱۹۹۲، دوران «پادگان جهانی» بودن جنوب شرق آسیا عملاً پایان یافت. اما به نوشتهٔ او، فیلیپین در مسیر عکس حرکت کرده است: بر پایهٔ «توافق نیروهای دیدارکننده» با آمریکا (۱۹۹۸) و استرالیا (۲۰۰۷)، از ۲۰۲۳ با ژاپن، نیوزیلند، کانادا، فرانسه و بریتانیا برای توافق‌های مشابه مذاکره کرده، در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با ژاپن و کانادا توافق‌های پشتیبانی لجستیکی متقابل امضا کرده، در ۲۰۲۴ توافق حفاظت از اطلاعات نظامی (GSOMIA) را با آمریکا امضا کرده و مذاکره دربارهٔ توافقی مشابه با ژاپن را از اوایل ۲۰۲۶ آغاز کرده است. او نتیجه می‌گیرد فیلیپین در عمل به جبههٔ نظامی مشترک نظام ائتلافی آمریکا در جنوب شرق آسیا بدل می‌شود.
«اسکواد» در برابر آسه‌آن
به نوشتهٔ چن، هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفته هدف واشنگتن استفاده از سازوکار اسکواد برای پیشبرد همکاری عملی در تقویت زنجیرهٔ نخست جزایر و ایجاد بازدارندگی مبتنی بر «توان واقعی و شراکت‌های همواره آماده» است. او می‌افزاید آمریکا با حمایت از تولید موشک هوا به هوای AIM-120 در ژاپن و افزایش ظرفیت تولید رهگیر دریاپایهٔ SM-3 Block IIA، در پی «سامانهٔ دفاعی زنجیرهٔ نخست جزایر» از جزایر نانسی ژاپن تا تایوان و فیلیپین است. چن معتقد است این سازوکار با اصل چندجانبه‌گرایی باز آسه‌آن ناسازگار است، چین را رقیب اصلی می‌داند و فیلیپین را از راهبرد امنیتی و خارجی آسه‌آن دور کرده است.
سیاستی که با تغییر دولت عوض نمی‌شود
به باور چن، تغییرات سیاست فیلیپین نهادینه شده است. دولت فردیناند مارکوس جونیور بر پایهٔ «کارگروه دریای فیلیپین غربی»، «شورای ملی دریایی» را زیر نظر مستقیم رئیس‌جمهور و به ریاست مشاور امنیت ملی تشکیل داده است. مانیل با «قانون مناطق دریایی» و «قانون آبراه‌های مجمع‌الجزایری» محدودهٔ ادعاهایش را تعیین کرده و به نوشتهٔ او از ۲۰۲۶ نام‌های استاندارد ۱۳۲ جزیره و صخره را منتشر کرده، خط مبنای دریای سرزمینی هوانگ‌یان را اعلام کرده و نقشه‌ای شامل جزایر نانشا (اسپراتلی) منتشر کرده است. مفهوم «دفاع جامع مجمع‌الجزایری» نیز در سند راهبرد امنیت ملی فیلیپین گنجانده شده است.
چن نتیجه می‌گیرد که مرکزیت آسه‌آن تضعیف می‌شود اما از بین نمی‌رود، رقابت قدرت‌های بزرگ تحول معماری امنیتی منطقه را رقم خواهد زد و چندپارگی ژئوپلیتیک دریای جنوبی چین اجتناب‌ناپذیر است.
