چتم‌هاوس: «صلح اقتصادی» چین با آمریکا و اروپا شکننده است؛ یوان و الگوی صادرات‌محور محل نزاع‌اند
دیوید لوبین در چتم‌هاوس می‌نویسد پکن ظاهراً ثبات اقتصادی در روابط با آمریکا و اتحادیه اروپا را پذیرفته، اما اختلاف بر سر ارزش یوان و الگوی صادرات‌محور چین باقی است؛ او افزایش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی «امن» چین را راهی امیدوارکننده برای کاهش تنش می‌داند.
به گزارش ۲۴، دیوید لوبین، پژوهشگر ارشد برنامه اقتصاد و مالیه جهانی اندیشکده چتم‌هاوس، در یادداشتی منتشرشده در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ می‌نویسد پکن ظاهراً ثبات اقتصادی در روابطش با آمریکا و اتحادیه اروپا را پذیرفته است، اما چالش‌های جدی بر سر ارزش پول ملی و الگوی صادراتی چین باقی مانده است.
به نوشته او، تازه‌ترین نمونه این آرامش، توافق ماه گذشته پکن و اتحادیه اروپا برای محدودکردن واردات خودروهای هیبریدی پلاگین به اروپاست؛ توافقی که در بستر توافق شی جین‌پینگ و ترامپ بر سر دوره‌ای از «ثبات راهبردی سازنده» در سفر ماه مه رئیس‌جمهور آمریکا به چین قرار می‌گیرد.
تثبیتی در خدمت منافع پکن
لوبین این تثبیت را برخاسته از منافع خود چین می‌داند. او می‌گوید تقریباً تنها نکته‌ای که آمریکا، اروپا و بخش‌های زیادی از جنوب جهانی بر آن توافق دارند این است که چین باید بیشتر وارد و کمتر صادر کند. به تعبیر او، پکن بسیار خوش‌شانس است که شرکایش نمی‌توانند این دیدگاه مشترک را به سیاستی مشترک تبدیل کنند، اما باید نگران پایان‌یافتن این شانس باشد.
او واکنش چین به بحران هرمز را نمونه دیگری از «معقول‌بودن راهبردی» پکن می‌خواند. به نوشته لوبین، پس از آنکه ایران در ماه مارس تنگه هرمز را بست، چین واردات نفت خود را به‌شدت کاهش داد و در ژوئن، کاهش وارداتش حدود پنج میلیون بشکه در روز بود؛ امری که از نگاه او فشار بر بازار نفت و تورم جهانی را کم کرد.
نویسنده تأکید دارد منفعت شخصی در کار بود: الگوی رشد شدیداً صادرات‌محور چین ایجاب می‌کند که اهرم گلوگاهی ناشی از سلطه تولیدی‌اش به فروپاشی اعتماد شرکای تجاری نینجامد و مشتریانش سرپا بمانند.
چرا آرامش تجاری شکننده است؟
به باور لوبین، شرکای دیگر چین ممکن است بپرسند چرا پکن فقط به اروپا محدودیت صادراتی داده و خواهان ترتیبات مشابه شوند. در اروپا نیز این تصور وجود دارد که می‌توان همان فشار را بر داروسازی، مواد شیمیایی و ماشین‌آلات وارد کرد، در حالی که تحمل چین ممکن است بسیار محدود باشد.
او به جابه‌جایی جهش صادرات میان بخش‌ها اشاره می‌کند: تعرفه بر خودروهای تمام‌برقی، صادرات هیبریدی‌های پلاگین را افزایش داد و با محدودشدن این گروه، احتمال دارد به‌زودی نوع دیگری از صادرات کالای صنعتی جهش کند.
تقویت یوان؛ راه‌حل تجاری با خطر تورمی
لوبین پیش‌بینی می‌کند چون تعهد پکن به الگوی رشد مبتنی بر تولید فعلاً تزلزل‌ناپذیر است، محتمل‌تر آن است که چین با تقویت یوان موافقت کند. به نوشته او، فرانسه و آلمان در سند غیررسمی خود درباره تجارت، افزایش ارزش رنمینبی را در کوتاه‌مدت جایگزینی قابل‌تحمل برای بازتوازن گسترده‌تر اقتصاد چین دانسته‌اند. گزارش بعدی وزارت خزانه‌داری آمریکا درباره دستکاری احتمالی ارز نیز می‌تواند فشار را افزایش دهد.
او به برآورد اندیشکده چینی CF40 اشاره می‌کند که نرخ تعادلی یوان در برابر دلار را با تعدیل تفاوت هزینه زندگی، حدود ۲.۵ یوان به ازای هر دلار می‌داند. نرخ بازارِ نقل‌شده در این یادداشت ۳ نوامبر کمی کمتر از ۶.۷ یوان است؛ دو عددی که با مبنای یکسان گزارش نشده‌اند.
با این حال، نویسنده هشدار می‌دهد یوان گران‌تر فشار تورمی را در کشورهای شریک چین افزایش می‌دهد؛ آن هم در زمانی که به گفته او، جهش قیمت‌ها از آغاز جنگ ایران در فوریه نگرانی درباره تورم را تشدید کرده است.
سرمایه‌گذاری خارجی «امن» به جای جست‌وجوی امنیت مطلق
راه‌حل امیدوارکننده از نگاه لوبین، افزایش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی «امن» چین در جهان است. او می‌نویسد در برابر کسری تجاری ۳۵۰ میلیارد دلاری که اتحادیه اروپا در سال جاری با چین خواهد داشت، جریان سالانه سرمایه‌گذاری مستقیم چین به اروپا در حدود ۱۰ میلیارد دلار ناچیز است.
او معتقد است یافتن راهی برای افزایش این سرمایه‌گذاری بدون تشدید نگرانی‌های امنیت ملی ارزشمند است، اما اروپا باید حداقلی از ناامنی را تحمل کند؛ وگرنه جست‌وجوی امنیت مطلق، هزینه اقتصادی بیش از حدی خواهد داشت و در نهایت خودشکن خواهد بود.
منبع: یادداشت دیوید لوبین در چتم‌هاوس، ۳ نوامبر ۲۰۲۶؛ تحلیل‌ها و برآوردهای نقل‌شده متعلق به نویسنده و منابع مورد استناد اوست.
