شانون تیزی: تحلیلگران چینی بیش از روابط دوجانبه نگران اثر میان‌دوره‌ای آمریکا بر جنگ ایران‌اند؛ جنگ نامحبوب دور از خانه در محاسبه تایوان وارد می‌شود
شانون تیزی در دیپلمات می‌نویسد بیشتر تحلیلگران چینی انتظار دگرگونی بنیادین در سیاست خارجی آمریکا را ندارند، اما پیامدهای انتخابات میان‌دوره‌ای برای جنگ ایران و اوکراین را دنبال می‌کنند؛ به نوشته او، مجازات سیاسی حزب حاکم بر سر جنگی نامحبوب در محاسبات پکن درباره بحران احتمالی تایوان نیز وارد می‌شود.
به گزارش ۲۴، شانون تیزی در مطلب «انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: دیدگاه‌هایی از چین» که ۵ نوامبر ۲۰۲۶ در نشریه دیپلمات منتشر شده است، می‌نویسد بیشتر تحلیلگران چینی انتظار دگرگونی بنیادین در سیاست خارجی آمریکا را ندارند، اما نتایج انتخابات سوم نوامبر ملاحظاتی برای چین دارد. حزب دموکرات هر دو مجلس کنگره را با اکثریتی به دست آورد که سال‌ها در اختیارش نبود و در چند ایالت برای نخستین‌بار طی دهه‌ها — و در مواردی نزدیک به یک قرن — سناتور و فرماندار دموکرات انتخاب شد.
سکوت رسمی پکن و روایت رسانه‌های دولتی
رسماً چین در این باره اظهارنظر نمی‌کند. مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه، در چهارم نوامبر آن را «امری داخلی» آمریکا خواند و شیه فنگ، سفیر چین در آمریکا، در سخنرانی روز انتخابات گفت سیاست چین در قبال آمریکا «پایدار و باثبات می‌ماند». رسانه‌های دولتی چین درباره علل شکست جمهوری‌خواهان کمتر نوشتند، اما شین‌هوا به این تز کلی تحلیلگران آمریکایی اشاره کرد که نارضایتی اقتصادی در میانه افزایش قیمت‌ها عامل اصلی بوده و این افزایش قیمت‌ها با تصمیم دولت ترامپ برای حمله به ایران تشدید شده است. شین‌هوا مطلب جداگانه‌ای را به ارزیابی پس از انتخابات جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور، اختصاص داد که جنگ با ایران کنترل کنگره را از جمهوری‌خواهان گرفت.
جنگ ایران در کانون توجه افکار عمومی چین
مو چون‌شان، تحلیلگر سیاسی مستقل مقیم پکن، از طریق ایمیل به دیپلمات گفت آنچه افکار عمومی چین بیش از همه نگران آن است «تأثیر نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بر جنگ ایران و جنگ اوکراین» است و «کمتر روی تأثیر آن بر روابط چین و آمریکا تمرکز دارند. این به آن دلیل است که ترامپ پیوسته به چین احترام نشان داده است.» اگر دموکرات‌ها برای مهار عملیات نظامی ترامپ در ایران اقدام کنند، این با «فراخوان دیرینه چین برای حل مسالمت‌آمیز مسئله هسته‌ای ایران» همسو می‌شود. او نتایج انتخابات را «به نفع چین و کشورهای دیگر برای پیشبرد حل مذاکره‌ای مسئله هسته‌ای ایران و مسائل امنیتی تنگه [هرمز]» می‌داند.
محدودیت کنگره و احتمال اقدامات پرریسک ترامپ
با این حال، به نوشته تیزی، تحلیلگران چینی به محدودیت کنترل کنگره بر سیاست خارجی واقف‌اند. ساوت چاینا مورنینگ پست در تحلیلی پیش از انتخابات از قول ژائو ژی‌جیانگ، دستیار پژوهشی اندیشکده مستقل آن‌باند مستقر در پکن، نوشته بود که «دیپلماسی ممکن است حتی معاملاتی‌تر شود. سیاست آمریکا در قبال روسیه، ایران، اروپا و چین می‌تواند به‌سرعت میان فشار سنگین و چانه‌زنی جزئی نوسان کند.» دیائو دامینگ، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه رنمین در پکن، به همان رسانه گفته بود ترامپ ممکن است در پیگیری سیاست خارجی «میراث‌محورتر» شود و «از سوی دیگر، در حوزه‌هایی که معتقد است می‌تواند کنترل کند یا سریع به نتیجه برسد، ممکن است دست به اقداماتی پرریسک هم بزند.»
نشست آپک و چشم‌انداز دیدار سه‌جانبه
چین از ۱۸ تا ۱۹ نوامبر میزبان نشست رهبران آپک است و انتظار می‌رود ترامپ در آن شرکت کند؛ این سومین دیدار ترامپ و شی جین‌پینگ فقط در سال ۲۰۲۶ خواهد بود و بحث نشست سه‌جانبه احتمالی چین-روسیه-آمریکا در حاشیه نیز مطرح بوده است. تیزی می‌نویسد پس از نتایج میان‌دوره‌ای، که احتمالاً به افزایش حمایت کنگره از اوکراین می‌انجامد، دلیل حتی کمتری برای نگاه مثبت پکن به چشم‌انداز دیدار پوتین-ترامپ-شی وجود دارد. مو چون‌شان گفت اگر چنین نشست سه‌جانبه‌ای برگزار شود «احتمال زیاد جنگ اوکراین مطرح نخواهد شد، چون نتایج میان‌دوره‌ای فشار آوردن ترامپ بر اوکراین برای پذیرش طرح «زمین در برابر صلح» را سخت‌تر می‌کند» و «برای چین بحث در این باره بی‌معناست. هر طرح صلحی باید واقعاً دیدگاه‌های اوکراین و اروپا را کاملاً در نظر بگیرد.»
تعرفه‌ها و تناقض‌های ساختاری روابط چین و آمریکا
به نوشته تیزی، سیاستگذاران چینی همچنین می‌خواهند ببینند آیا ترامپ حاضر است برای دستاورد اقتصادی سریع، با توجه به خشم رأی‌دهندگان آمریکایی از هزینه زندگی، معامله کند. مو چون‌شان گفت اگر دموکرات‌ها «تکانه‌های ترامپ در قبال چین و کشورهای دیگر را در حوزه تعرفه‌ها و تجارت مهار کنند، این برای روابط چین و آمریکا بهتر خواهد بود»، اما «تناقض‌های ساختاری در روابط چین و آمریکا وجود دارد و هر دو حزب درباره چین دیدگاه منفی دارند، مثلاً در امنیت ملی یا رقابت فناوری پیشرفته» و «این‌ها به خاطر نتیجه میان‌دوره‌ای به شکل خاصی تغییر نخواهند کرد.» تحلیلگران چینی عمدتاً نتایج را شاهدی بر مفروضات ازپیش‌موجود خود درباره نظام سیاسی در حال فروپاشی آمریکا گرفتند؛ گزارش‌های اصلی شین‌هوا، از جمله گفت‌وگوهای خیابانی با رأی‌دهندگان، حس بدبینی و ناامیدی را نشان می‌داد و این با تز مورد ترجیح چین همخوان است که آمریکا در افولی برگشت‌ناپذیر گرفتار شده است.
درس جنگ ایران برای محاسبات تایوان
تیزی در پایان می‌نویسد هرچه پکن بگوید انتخابات «امری داخلی» آمریکاست، از چشم رهبران چینی پنهان نخواهد ماند که یک جنگ نامحبوب دور از خانه و پیامدهای اقتصادی‌اش به مجازات سیاسی شدید حزب حاکم انجامید. این موضوع در محاسبات جاری چین درباره اینکه جنگ ایران و آمریکا چه چیزی ممکن است درباره اشتهای آمریکایی‌ها برای مداخله در یک بحران تایوان بگوید، لحاظ خواهد شد.
