افزایش چشمگیر مشارکت اعراب در انتخابات اسرائیل؛ احزاب عرب ممکن است نقش تعیین‌کننده‌ای در تشکیل دولت آینده داشته باشند
مشارکت گسترده شهروندان عرب در اراضی فلسطین اشغالی در انتخابات بیست‌وششم کنست، جایگاه احزاب عرب را در معادلات سیاسی پیش رو تقویت کرده است. نظرسنجی‌های پیش از انتخابات نشان می‌دهد دو فهرست اصلی عرب ممکن است مجموعاً ۱۴ تا ۱۶ کرسی به دست آورند؛ نتیجه‌ای که در صورت ناتوانی دو اردوگاه اصلی در کسب اکثریت پارلمانی، می‌تواند به این احزاب نقشی تعیین‌کننده در تشکیل دولت آینده بدهد.
به گزارش رسانه‌های اسرائیلی، انتخابات روز سه‌شنبه ۵ آبان ۱۴۰۵ با افزایش قابل‌توجه مشارکت رأی‌دهندگان عرب همراه بوده است. بر اساس آخرین نظرسنجی‌های منتشرشده پیش از انتخابات، «فهرست مشترک» متشکل از احزاب حدش، تعال و بلد به رهبری یوسف جبارین، بین ۸ تا ۹ کرسی و حزب «رعام» به رهبری منصور عباس، بین ۵ تا ۷ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست خواهند آورد. مجموع کرسی‌های پیش‌بینی‌شده برای این دو فهرست در بیشتر نظرسنجی‌ها حدود ۱۴ تا ۱۵ کرسی بوده و در برخی برآوردها به ۱۶ تا ۱۸ کرسی نیز رسیده است. این در حالی است که احزاب اصلی عرب در کنست پیشین مجموعاً ۱۰ کرسی در اختیار داشتند.
نظرسنجی‌های پیش از انتخابات هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی سیاسی اسرائیل را به‌تنهایی دارای اکثریت لازم برای تشکیل دولت نشان نمی‌دادند. ائتلاف حامی بنیامین نتانیاهو در اغلب برآوردها حدود ۵۰ تا ۵۳ کرسی و جریان مخالف به رهبری گادی آیزنکوت و دیگر احزاب مخالف نتانیاهو، حدود ۵۱ تا ۵۶ کرسی داشتند. با توجه به ضرورت کسب حمایت ۶۱ نماینده برای تشکیل دولت، احزاب عرب ممکن است در مذاکرات پس از انتخابات به بازیگرانی تعیین‌کننده تبدیل شوند.
افزایش مشارکت در شهرهای عرب‌نشین
یکی از مهم‌ترین تحولات روز انتخابات، افزایش مشارکت در شهرها و مناطق عرب‌نشین بوده است. به گزارش جروزالم پست، تا ساعت ۱۸، مشارکت در ام‌الفحم به ۵۶.۱ درصد رسید؛ رقمی که از مشارکت نهایی ۵۱.۳۳ درصدی این شهر در انتخابات سال ۱۴۰۱ نیز فراتر رفت. در کفر قاسم نیز مشارکت به ۷۳.۹ درصد و در ناصره به ۵۸.۴ درصد رسید که هر دو بالاتر از میزان مشارکت نهایی در انتخابات گذشته بودند.
پیش از برگزاری انتخابات، برخی مؤسسات نظرسنجی پیش‌بینی کرده بودند که مشارکت شهروندان عرب ممکن است به حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد برسد. تحلیلگران معتقدند نارضایتی از سیاست‌های دولت نتانیاهو، جنگ غزه، افزایش خشونت در جوامع عرب‌نشین و اقدامات چهره‌هایی مانند ایتامار بن‌گویر از عوامل بسیج سیاسی رأی‌دهندگان عرب بوده است.
واکنش تند نتانیاهو به حضور گسترده اعراب
افزایش مشارکت شهروندان عرب با واکنش شدید نتانیاهو و متحدان راست‌گرای او همراه شد. نخست‌وزیر اسرائیل در پیام‌هایی به هواداران خود هشدار داد که مشارکت گسترده اعراب ممکن است به تشکیل دولتی متکی به حمایت سیاستمدارانی مانند منصور عباس و احمد طیبی منجر شود.
نتانیاهو همچنین مدعی شد که مخالفان در تلاش برای «دزدیدن انتخابات» هستند و از هواداران حزب لیکود خواست برای مقابله با مشارکت بالای رأی‌دهندگان عرب به پای صندوق‌های رأی بروند.
در مقابل، یوسف جبارین، رهبر فهرست مشترک، این اظهارات را تحریک‌آمیز و نژادپرستانه خواند و نتانیاهو را به زیر سؤال بردن حق شهروندان عرب برای مشارکت در تعیین آینده سیاسی فلسطین اشغالی متهم کرد. احمد طیبی نیز اعلام کرد مشارکت گسترده اعراب می‌تواند زمینه تشکیل دولتی جایگزین و تغییر وضعیت سیاسی کنونی را فراهم کند.
از رد صلاحیت تا احتمال نقش‌آفرینی در تشکیل دولت
حضور احزاب عرب در انتخابات کنونی در حالی صورت می‌گیرد که کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل در ۱ مهر ۱۴۰۵ به رد صلاحیت هر دو فهرست اصلی عرب رأی داده بود. این تصمیم با اعتراض حقوقی مواجه شد و دیوان عالی اسرائیل در ۱۰ مهر، رأی کمیته انتخابات را لغو کرد و به هر دو فهرست اجازه شرکت در انتخابات داد. فهرست مشترک و حزب رعام همچنین پیش از انتخابات توافقی برای تقسیم آرای مازاد امضا کردند تا ضمن حضور مستقل در رقابت‌ها، امکان افزایش کرسی‌های مجموع دو فهرست را فراهم کنند.
در موضوع تشکیل دولت آینده، این دو جریان رویکردهای متفاوتی دارند. حزب رعام به رهبری منصور عباس پیش‌تر در سال ۱۴۰۰ در ائتلاف نفتالی بنت و یائیر لاپید مشارکت کرده و تجربه حضور در دولت را دارد. در مقابل، فهرست مشترک عمدتاً بر فعالیت در جایگاه اپوزیسیون، دفاع از برابری حقوق شهروندان عرب، مخالفت با اشغال سرزمین‌های فلسطینی و رسیدگی به مشکلات جوامع عرب‌نشین تأکید داشته است.
با این حال، سناریوهایی مانند حمایت بیرونی از یک دولت مخالف نتانیاهو، مشارکت محدود در توافق‌های پارلمانی یا خودداری از رأی دادن در رأی‌گیری‌های مربوط به اعتماد به دولت، در بحث‌های مربوط به تشکیل ائتلاف آینده مطرح شده‌اند. تحقق هر یک از این گزینه‌ها به نتایج انتخابات و مواضع نهایی احزاب بستگی خواهد داشت.
سرنوشت دولت آینده در انتظار شمارش آرا
با توجه به ترکیب احتمالی کرسی‌های کنست، افزایش نمایندگی احزاب عرب می‌تواند بر آرایش ائتلاف‌های پس از انتخابات اثر بگذارد. با این حال، کسب کرسی‌های بیشتر لزوماً به معنای مشارکت مستقیم این احزاب در دولت نخواهد بود؛ به‌ویژه آنکه بسیاری از احزاب یهودی اسرائیل در جریان مبارزات انتخاباتی، تشکیل ائتلاف رسمی با فهرست‌های عرب را رد کرده‌اند.
تا زمان تنظیم این گزارش، نتایج رسمی انتخابات مشخص نشده و برآورد تعداد کرسی‌های احزاب عرب همچنان مبتنی بر نظرسنجی‌های پیش از رأی‌گیری است. شمارش آرا و مذاکرات پس از انتخابات تعیین خواهد کرد که آیا افزایش مشارکت شهروندان عرب به نفوذ بیشتر نمایندگان آن‌ها در فرایند تشکیل دولت آینده منجر می‌شود یا خیر.
