اندیشکدهٔ CSIS: کمبود تراشهٔ حافظه شرکتهای آمریکایی را به سمت تراشههای چینی CXMT کشانده است؛ ریسکها چیست؟
به گزارش ۲۴ به نقل از CSIS، لورین ویلیامز، پژوهشگر ارشد این اندیشکده، مینویسد کمبود تراشههای حافظه برخی شرکتهای آمریکایی را به سمت تراشههای شرکت چینی CXMT کشانده است؛ او موانع حقوقی و ریسکهای امنیتی این کار را در سه سطح میسنجد.
به گزارش ۲۴ به نقل از CSIS، لورین ویلیامز، معاون مدیر و پژوهشگر ارشد برنامهٔ فناوریهای راهبردی در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) در واشنگتن، در یادداشتی که ۱۹ نوامبر منتشر شد مینویسد آمریکا با کمبود روزافزون تراشههای حافظه روبهروست. به نوشتهٔ او، شمار محدودی از تأمینکنندگان، تولید را به سمت حافظهٔ پهنای باند بالا (HBM) برای مشتریان بزرگی که مراکز دادهٔ هوش مصنوعی میسازند بردهاند. در نتیجه ظرفیت تراشههای معمولی DRAM کم شده و قیمتها برای مصرفکنندگان بالا رفته است. بیشتر عرضهٔ DRAM و HBM در دست سه شرکت میکرون، اسکی هاینیکس و سامسونگ است. اسکی هاینیکس اواخر اکتبر اعلام کرد DRAM و HBM آن تا ۲۰۲۹ فروخته شده است. میکرون نیز به مشتریانش هشدار داده که شرایط عرضه و تقاضا در سالهای آینده «بسیار تنگتر» میشود و به نوشتهٔ ویلیامز، کمبود بعید است پیش از ۲۰۳۰ برطرف شود.
ویلیامز میگوید در این بازار محدود، شرکتهای آمریکایی «میان صخره و جایی سخت» گیر افتادهاند و برخی به سراغ بازار بعدی حافظه، یعنی چین، رفتهاند. شرکت CXMT (چانگشین) هماکنون چهارمین تولیدکنندهٔ بزرگ DRAM در جهان است و ظرفیتش، بنا بر گزارشها، تا ۲۰۲۷ رزرو شده است. به گزارشها، تیم کوک، مدیرعامل پیشین اپل، با دولت ترامپ دربارهٔ استفاده از تراشههای چینی در محصولاتی که مقصدشان چین است گفتوگو کرده است. جان ترنوس، مدیرعامل جدید اپل، هم گفته «همهٔ گزینهها باید روی میز باشد». بنا بر گزارشها، اچپی، ایسوس و ایسر هم تراشههای CXMT را در شمار محدودی از مدلهای لپتاپ که بیرون از آمریکا فروخته میشوند به کار بردهاند. این شرکتها گزارشها را تأیید نکردهاند.
به نوشتهٔ این پژوهشگر، موانع حقوقی جدی است. CXMT و YMTC از ۸ ژوئن ۲۰۲۶ در فهرست 1260H پنتاگون قرار دارند. این فهرست شرکتهایی را نام میبرد که پنتاگون آنها را «شرکتهای نظامی چینی» مرتبط با ارتش آزادیبخش خلق میداند. وزارت دفاع آمریکا از ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ از قرارداد مستقیم با شرکتهای این فهرست منع شده است. از ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ هم خرید غیرمستقیم از آنها از طریق طرفهای ثالث برایش ممنوع میشود. از دسامبر ۲۰۲۷ نیز نهادهای فدرال و پیمانکاران دولتی اجازهٔ خرید نیمهرسانا از CXMT، YMTC و SMIC را نخواهند داشت. YMTC از دسامبر ۲۰۲۲ در «فهرست نهادهای» وزارت بازرگانی است، اما CXMT فعلاً در این فهرست نیست. ویلیامز قرار گرفتن CXMT در این فهرست را ریسکی احتمالی در آینده میداند. با این حال یادآوری میکند که وزارت بازرگانی از اکتبر ۲۰۲۵، در میانهٔ گفتوگوهای تجاری با پکن، نام تازهای به این فهرست اضافه نکرده است.
ریسک مهمتر از نگاه او مقررات چین دربارهٔ آسیبپذیریهای امنیتی است. این مقررات شرکتها را ملزم میکند اطلاعات آسیبپذیریها را ظرف ۴۸ ساعت به وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین گزارش دهند، و این کار اغلب پیش از آماده شدن وصلهٔ امنیتی انجام میشود. ویلیامز این را «هزینهٔ مستمر» کار با تأمینکنندگان چینی میداند. در مقابل، او احتمال وجود «در پشتی» سختافزاری در DRAM را «فرضی» و کماحتمالتر میخواند. دلیلش این است که شواهد شناختهشده چنین چیزی را بهطور قطعی ثابت نمیکند و DRAM حافظهای فرار است که با قطع برق دادهها را از دست میدهد. با این حال تأکید میکند که محصولات CXMT بسیار کمتر از رقبا مورد بررسی پژوهشگران مستقل قرار گرفتهاند. بنابراین نبودِ نگرانیِ مستند را نمیتوان دلیل امن بودن آنها دانست.
ویلیامز یادآوری میکند که میکرون، اسکی هاینیکس و سامسونگ تا میانهٔ ۲۰۲۶ حدود ۹۰ درصد درآمد جهانی DRAM را در اختیار داشتند. سهم CXMT حدود ۱۰ درصد است که در ۲۰۲۵ چهار درصد بود. برخی کارشناسان تردید دارند که ورود عرضهٔ چینی کمبود را به شکل معناداری برطرف کند. او همچنین مینویسد تهدیدهای تعرفهای دولت ترامپ علیه تأمینکنندگان کرهای احتمالاً مشکلات کنونی را تشدید میکند. به گفتهٔ او، ورود تراشههای چینی به بازار آمریکا، حتی برای محصولاتی با ریسک متوسط یا کم، ممکن است با تلاش دولت برای انتقال تولید تراشه به داخل آمریکا و کشورهای دوست ناسازگار باشد.
او ریسکها را در سه سطح میسنجد. سطح اول کاربردهای دولتی، دفاعی و زیرساختهای حیاتی است که استفاده از تراشههای CXMT در آن پرریسک است. سطح دوم محصولات متصل یا حساس از نظر ایمنی است، مانند خودرو، تجهیزات پزشکی و خانهٔ هوشمند، که ریسک آن هم بالاست. سطح سوم محصولات مصرفی عادی است که فقط در چین فروخته میشوند و در معرض ریسک کمتریاند. ویلیامز محدود کردن تراشههای CXMT به بازارهای غیرآمریکایی را «یک راهکار محدود و کوتاهمدت» با کمترین ریسک برای آمریکاییها میداند، اما میافزاید که «یک حفاظ کامل نیست». او از شرکتها میخواهد این تراشهها را بهطور مستقل آزمایش کنند و آنها را نه ذاتاً امن بدانند و نه ذاتاً آسیبپذیر. از دولت ترامپ هم میخواهد بهجای تهدید تعرفهای، عرضهٔ حافظه را از راه همکاری با کرهٔ جنوبی، تایوان و ژاپن متنوع و امن کند.