اندیشکدهٔ کارنگی: قدرت آمریکا در خاورمیانه «تحلیلرفته و سرگردان» است؛ چین از خطاهای واشنگتن سود میبرد
به گزارش ۲۴ به نقل از بنیاد کارنگی، دو پژوهشگر این اندیشکده مینویسند اتکای بیش از حد به اقدام نظامی قهرآمیز، آمریکا را از اهدافش در خاورمیانه دورتر کرده و چین، «تنها رقیب واقعی» آمریکا در منطقه، از خطاهای واشنگتن سود میبرد.
به گزارش ۲۴ به نقل از بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، عمرو حمزاوی و کاترین سلف در مقالهای پژوهشی که این بنیاد روز ۱۹ نوامبر با عنوان «قدرت آمریکا در خاورمیانه و شمال آفریقا: تحلیلرفته و سرگردان» منتشر کرد، مینویسند اتکای بیش از حد به اقدام نظامی قهرآمیز، آمریکا را از اهدافش در این منطقه دورتر کرده است.
به نوشتهٔ آنها، چین «تنها رقیب واقعی» آمریکا در منطقه است. آمریکا از نظر نظامی و دیپلماتیک هنوز از چین برتر است، اما به گفتهٔ نویسندگان این برتریها اکنون با جنگ ایران در حال فرسایش است. در قدرت اقتصادی، که اولویت چین است، «تصویر بسیار متفاوت است»: چین از سال ۲۰۱۲ پیشرویهای اقتصادی بزرگی داشته و بسیاری از بازیگران منطقه ترجیح میدهند با پکن معامله کنند، چون در روابط اقتصادی و تجاری شرط و شروط کمتری از آمریکا میگذارد.
در بُعد نظامی، مقاله یادآوری میکند که چین در منطقه فقط یک پایگاه دارد که در ۲۰۱۷ در جیبوتی گشوده شد، و تنها عملیات نظامی شاخصش ناوگروه ضددزدی دریایی در خلیج عدن است که از ۲۰۰۸ مستقر است. چین در همهٔ شاخصهای نظامی از آمریکا عقب است، اما در زیرساختهای غیرنظامی و نظامی مانند بندرها و شهرکهای صنعتی سرمایهگذاری میکند؛ از جمله در ۲۰۲۱ چین و امارات ساخت پایگاهی در بندر خلیفه را آغاز کردند که با مداخلهٔ آمریکا متوقف شد. با این حال نویسندگان میگویند آمریکا با ابزارهای نظامیاش «بهطرز شگفتآوری اندک» به دست آورده و این ابزارها وقتی در منطقه مستقرند، هدفهای آسانیاند.
در دیپلماسی، به نوشتهٔ مقاله، چین از خطاهای آمریکا سود میبرد. نویسندگان میانجیگری چین میان ایران و عربستان را نمونهٔ موفق و میانجیگری میان گروههای فلسطینی و تلاش برای میانجیگری میان رژیم صهیونیستی و ایران در ۲۰۲۵ را نمونههای کمتر موفق میدانند. به گفتهٔ آنها، روابط دیپلماتیک کامل چین با همهٔ کشورهای منطقه، از جمله رژیم صهیونیستی، به آن برتری فزایندهای بر آمریکا میدهد؛ آمریکایی که با ایران رابطهٔ دیپلماتیک ندارد، هنوز در حال بازسازی رابطه با دولت جدید سوریه است و فعالیت سفارتخانههایش در لیبی و یمن را به دلایل امنیتی تعلیق کرده است.
در اقتصاد، مقاله میگوید در سه شاخص کمکهای توسعهای و بشردوستانه، سرمایهگذاری مستقیم خارجی و تراز تجاری، پایگاه قدرت اقتصادی آمریکا در خاورمیانه «در خطر پیشی گرفتن چین» است. آمریکا در کمکهای سنتی بسیار جلوتر است و در سرمایهگذاری مستقیم هم روند کلی دو برابر چین بوده، اما سرمایهگذاری آمریکا در رژیم صهیونیستی و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس متمرکز است و سبد چین از الجزایر تا ایران پراکنده است. چین بزرگترین صادرکننده به منطقه است: در ۲۰۲۴ چین منبع اصلی واردات ۱۴ کشور از ۱۹ کشور بررسیشده بود، در برابر فقط ۲ کشور در ۲۰۰۴. نویسندگان همچنین مینویسند آمریکا میان ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۵ تحریمهای سراسری علیه ایران، عراق، لیبی و سوریه اعمال کرد، اما چین هیچ تحریم سراسریای اعمال نکرد و از تحریمهای واشنگتن سود میبرد.
در افکار عمومی، به استناد «باروِمتر عربی»، در ۲۰۲۰–۲۰۲۱ حدود ۵۷.۱ درصد پاسخدهندگان نظر مثبتی به چین داشتند و فقط ۲۷.۲ درصد به آمریکا؛ و محبوبیت آمریکا پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بهشدت افت کرد و نظرسنجیهای پس از جنگ دوازدهروزهٔ ایران و رژیم صهیونیستی هم نارضایتی گسترده از واشنگتن را نشان داد.
نویسندگان در جمعبندی میگویند آمریکا هنوز توان اصلاح مسیر را دارد و احتمالاً بازیگر کلیدی منطقه باقی میماند، اما اینکه آیا میتواند مشروعیتش را بازگرداند و از دستاوردهای راهبردی رو به رشد چین پیشی بگیرد، «پرسشهایی باز» است.