یک هفته تا ۱۰ نوامبر؛ پکن اهرم «عناصر نادر خاکی» را عمداً در ابهام نگه داشته است
با وجود اعلام تمدید آتش‌بس تجاری آمریکا و چین تا ژانویه، پکن هنوز سند حقوقی تمدید تعلیق کنترل صادرات عناصر نادر خاکی را منتشر نکرده و مهم‌ترین کنترل‌هایش هرگز تعلیق نشده‌اند؛ اهرمی که دو هفته پیش از دیدار احتمالی ترامپ و شی در دست چین است.
به گزارش ۲۴، مهلت تعلیق بستهٔ کنترل صادراتی اکتبر ۲۰۲۵ چین روی عناصر نادر خاکی، از نظر حقوقی ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان) به پایان می‌رسد. تحلیلی تخصصی در سایت AU Club، که بازار فلزات راهبردی را دنبال می‌کند، نشان می‌دهد پکن هنوز این اهرم را از دست نداده است.
آتش‌بس تمدید شد، اما سند حقوقی نه
واشنگتن و پکن در سپتامبر اعلام کردند آتش‌بس تجاری تا ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۷ تمدید شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۲۳ سپتامبر این را اعلام کرد و وزارت بازرگانی چین ۲۸ سپتامبر آن را تأیید کرد. اما طبق این تحلیل، تا ۲۰ اکتبر اطلاعیهٔ رسمی شمارهٔ ۷۰، یعنی سندی که تعلیق را اجرا می‌کند، با تاریخ جدید بازنشر نشده بود.
بیانیهٔ چین هم واژه‌های «عناصر نادر خاکی» و «کنترل صادرات» را نیاورده و فقط از «اقدامات تعرفه‌ای و غیرتعرفه‌ای» سخن گفته است. به نوشتهٔ این تحلیل، برخی تحلیلگران این را نشانهٔ پوشش تعلیق می‌دانند و برخی دیگر معتقدند پکن عمداً عناصر نادر را از متن بیرون گذاشته است. هر دو برداشت معقول است، اما هیچ‌کدام هنوز جنبهٔ حقوقی ندارد.
کنترل‌هایی که هرگز تعلیق نشدند
نکتهٔ راهبردی‌تر این است که مهم‌ترین کنترل‌ها هرگز تعلیق نشده‌اند. نظام صدور مجوز برای گالیوم، ژرمانیوم، آنتیموان، تنگستن، مولیبدن و هفت عنصر نادر خاکی (از جمله دیسپروزیم و تربیوم) و آهنرباهای مرتبط همچنان برقرار است. چین از آن زمان بیشتر شرکت‌ها را تحریم کرده تا مواد را. در ژوئن ۲۰۲۶ ده شرکت آمریکایی، از جمله MP Materials و USA Rare Earth، مشمول ممنوعیت کامل صادرات اقلام دومنظوره شدند.
اگر بستهٔ تعلیق‌شده بازگردد، پنج عنصر نادر خاکی دیگر به فهرست افزوده می‌شود. «قاعدهٔ فراسرزمینی» شمارهٔ ۶۱ نیز تولیدکنندگان خارجی را که در محصولشان بیش از ۰.۱ درصد مادهٔ نادر خاکی چینی به کار رفته، برای صادرات مجدد به مجوز پکن نیازمند می‌کند. به نوشتهٔ این تحلیل، این موضوع برای همهٔ خریداران پایین‌دستی در اروپا، ژاپن و کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس دردسر انطباق ایجاد می‌کند. جدا از این، تعلیق ممنوعیت صادرات گالیوم، ژرمانیوم و آنتیموان به آمریکا ۲۷ نوامبر به پایان می‌رسد و معلوم نیست تاریخ ژانویه آن را هم در بر بگیرد.
شکاف قیمت‌ها چه می‌گوید
شکاف قیمت نشان می‌دهد بازار پیش‌تر این قدرت را پذیرفته است. در اکتبر، قیمت تنگستن APT در روتردام حدود ۳.۵ برابر قیمت داخلی چین بود. در اوت هم اکسید دیسپروزیم در اروپا حدود پنج برابر و اکسید تربیوم حدود چهار برابر قیمت فوب چین معامله می‌شد.
جمع‌بندی این تحلیل این است که چین نظام مجوزدهی‌ای را حفظ و مدیریت می‌کند که می‌تواند شیر عرضه را برای کشورها یا کاربران نهایی خاص باز و بسته کند. به همین دلیل خریداران باید ۱۰ نوامبر را تا اعلام رسمی وزارت بازرگانی چین تاریخی زنده بدانند.
مؤسسهٔ Fastmarkets هم پیش از اعلام تمدید آتش‌بس در ارزیابی مشابهی نوشته بود که جنگ ایران و آمریکا و گسترش تحریم‌های آمریکا تنش با چین را بیشتر کرده است. یکی از فعالان بازار به این مؤسسه گفته بود: «بدون تغییری اساسی، ساده‌لوحانه است فرض کنیم تعلیق تمدید شود.» این موضوع حدود دو هفته پیش از دیدار احتمالی ترامپ و شی در حاشیهٔ اجلاس اپک در شنژن (۲۷ و ۲۸ آبان)، به یکی از اهرم‌های اصلی پکن در چانه‌زنی با واشنگتن تبدیل شده است.
