شی یاژو در گوانچا: نیروی هوایی «جادو» را از دست نداده؛ مسئله «دوز» است و انتظار تحقق مستقیم هدف سیاسی خطای بزرگ آمریکاست

به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، شی یاژو، مفسر مستقل نظامی و ناظر فناوری اطلاعات، در ستون «ارزیابی نظامی هفته» در ۱۵ نوامبر با عنوان «آیا جنگ هوایی «جادو»اش را از دست داده است؟» به این پرسش می‌پردازد. گوانچا نوشته است این مطلب اختصاصی و نظر شخصی نویسنده است و دیدگاه این پایگاه را نمایندگی نمی‌کند. به روایت او، میزبان کانال یوتیوب «چیان‌شی ۷هائو»، مهندسی با چند دهه کار در فناوری هوایی، ابراز شگفتی کرده که «به نظر می‌رسد نیروی هوایی جادوی خود را از دست داده است». به نوشتهٔ شی یاژو، تحلیل آن برنامه بیشتر جنگ‌های اخیر آمریکا را در پرتو رأی کلاوزویتس — که جنگ ادامهٔ سیاست است — بررسی می‌کند و ناکامی هوایی در عراق و افغانستان را عمدتاً سیاسی می‌داند، نه فنی؛ و به درگیری‌های جاری اوکراین و خاورمیانه عمیق نمی‌پردازد. پاسخ خود نویسنده «دوز» است: از دید او سخن گفتن از سمّیت بدون دوز، و از حملهٔ هوایی بدون شمار سورتی و میزان بمب، راه به جایی نمی‌برد.

دوز خلیج فارس، کوزوو و حمله به ایران

شی یاژو می‌نویسد در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱، ائتلاف به رهبری آمریکا در مرحلهٔ ۳۸روزهٔ حملهٔ هوایی مجموعاً ۱۰۰ هزار سورتی پرواز انجام داد و میانگین روزانه را ۲۶۰۰ سورتی ذکر می‌کند؛ در همان بند میانگین روزانه را نیز ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سورتی آورده است. در جنگ کوزوو، به نوشتهٔ او، در ۷۸ روز ۳۵ تا ۳۸ هزار سورتی انجام شد، میانگین روزانه ۴۵۰ تا ۵۰۰ سورتی؛ او می‌افزاید اهداف عمدتاً در چند شهر اصلی متمرکز بود، نه سراسر یوگسلاوی، و از این رو شدت واقعی بمباران از خلیج کمتر نبود. در مقابل، دربارهٔ بمباران امسال آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، به نقل از آنچه «رسانه‌های رسمی» این رژیم خوانده، می‌گوید حدود ۲۰۰ سورتی جنگندهٔ تاکتیکی در روز و ۴۰۰ تا ۶۰۰ بمب در روز انجام شده است. به ارزیابی او این شدت با خلیج و حتی کوزوو قابل قیاس نیست و حملات عمدتاً جست‌وجو و هدف قراردادن پرتابگرهای موشک بوده و اثر آن بر نیروهای زمینی ایران بسیار محدود است.

چرا میانگین تک‌رقمی شلیک روزانهٔ ایران اثر دارد

او این پرسش را مطرح می‌کند که چرا پاسخ ایران، که عمدتاً با موشک است و میانگین شلیک روزانه‌اش تک‌رقمی به نظر می‌رسد و موجودی موشک‌ها نیز محدود می‌نماید، چنین اثری دارد. به نوشتهٔ شی یاژو، آمریکا از دوران «هژمونی تک‌قطبی» به روزهای آسان عادت کرده و استقرار نیروی هوایی‌اش تقریباً یکسره بر افزایش توان حمله و کارایی پرواز متمرکز بوده و امکان پاسخ طرف مقابل تقریباً در نظر گرفته نشده است؛ در نتیجه اصابت شمار اندکی موشک بالستیک به اهداف کلیدی می‌تواند خسارت سنگینی به نیروهای آمریکا بزند. به گفتهٔ او جنگنده‌های برتری هوایی، هرقدر هم زیاد باشند، موشک بالستیک را رهگیری نمی‌کنند؛ مقابله با موشک بالستیک با پدافند موشکی است و نیروی هوایی تنها می‌تواند پیش از شلیک در پی انهدام پرتابگر باشد. در شرایطی که ایران از عمق راهبردی کافی برخوردار است، کارایی جست‌وجو و حمله به پرتابگرها پایین می‌آید و این نبرد نامتقارن به سود موشک‌های ایران است، نه نیروی هوایی آمریکا.

اوکراین، محدودیت‌ها و دامِ عبرت‌های ویژه

در بخش اوکراین، که لحن جدلی دارد و یکسره ارزیابی نویسنده است، شی یاژو می‌گوید روسیه اکنون حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ سورتی در روز پرواز می‌دهد و اوکراین ۵ تا ۱۰ سورتی، و روزانه حدود ۲۶۰ تا ۲۷۰ بمب هدایت‌شوندهٔ سرشی رها می‌کند؛ این تعداد اگر با کوزوو قابل قیاس به نظر برسد، بر خط مقدم بیش از ۲۰۰۰ کیلومتری پخش می‌شود، نه متمرکز بر یک بلگراد، و با این رقیق شدن تقریباً دیده نمی‌شود. نتیجهٔ او این است که نیروی هوایی مطلقاً منسوخ نشده و همچنان نیرومندترین ابزار ضربه در جنگ‌های بزرگ معاصر است و حتی می‌تواند به‌تنهایی هدف کارزار هوایی و حتی هدف راهبردی را محقق کند؛ اما این توانایی همچنان — و در واقع همواره — محدود بوده است. به نوشتهٔ او، همان‌گونه که میزبان «چیان‌شی ۷هائو» گفته، انتظار اینکه نیروی هوایی از همه چیز بگذرد و مستقیماً هدف سیاسی را محقق کند، بزرگ‌ترین اشتباه آمریکا در جنگ‌های گذشته بوده است. تحقق این توان به شرایطی چون شمار کافی هواپیما، پایگاه مناسب، مهمات کافی، عزم راسخ، ارادهٔ استوار، تاکتیک درست و اطلاعات دقیق نیاز دارد. او جنگ‌های جاری روسیه و اوکراین و آمریکا، رژیم صهیونیستی و ایران را نمونه‌های ویژه در شرایط ویژه می‌داند و می‌افزاید نمی‌توان فرض کرد جنگ‌های آینده در محیطی ایده‌آل رخ دهد؛ محیط‌های به‌شدت محدود و نزدیک به ایده‌آل، مانند تنگه تایوان، در واقع اندک‌اند. به گفتهٔ او درس‌های به‌دست‌آمده را باید آموخت، اما در دوره‌ای که فناوری تند تغییر می‌کند، آنچه امروز تجربهٔ گرانبها به نظر می‌رسد با پیشرفتی اندک ممکن است در جنگ بعدی به دامی مرگبار بدل شود.