ستوننویس دیاننیوز: راهبرد آمریکا در قبال ایران به «راه سوم» میچرخد؛ نه جنگ، نه صلح، بلکه «فشار خفهکننده»
به گزارش ۲۴ به نقل از دیاننیوز، ژانگ جیهلینگ در ستون نظر این رسانهٔ هنگکنگیِ نزدیک به پکن مینویسد راهبرد آمریکا در قبال ایران از توافق رسمی یا حملهٔ دوبارهٔ گسترده به «راه سوم» جابهجا شده است: نه جنگ، نه صلح، بلکه «فشار خفهکننده» و انزوای مداوم تهران.
به گزارش ۲۴ به نقل از دیاننیوز، ژانگ جیهلینگ در ستون نظر ۱۶ نوامبر «آمدن به بحث» این رسانهٔ هنگکنگیِ نزدیک به پکن مینویسد اگر نتانیاهو بزرگترین بازندهٔ انتخابات میاندورهای آمریکا باشد، ایران «ممکن است» بزرگترین برنده شود. به ارزیابی او دولت ترامپ نتوانست در تهران تغییر رژیم ایجاد کند و برعکس، تاکتیک «کشدادن» ایران به دگرگونی کنگرهٔ آمریکا انجامید. او میگوید اثر منفی جنگ بر میاندورهای را هم تهران میدانست و هم کاخ سفید، که از ابتدا روی جنگ سریع شرط بسته و میخواست تا پیش از آوریل کار را تمام کند، اما اینگونه نشد. به نوشتهٔ او جز آنکه برخی نظرسنجیها عملکرد دموکراتها را دستکم گرفتند، مسیر کلی درست دیده شد؛ یکی از دلایل مهم شکست سنگین جمهوریخواهان، بالارفتن هزینهٔ زندگی بهخاطر جنگ ایران و واکنش شدید رأیدهندگان بوده و دولت ترامپ با نزدیکشدن به تغییر اکثریت کنگره تعدیل سیاست در قبال ایران را آغاز کرده است.
پایینآمدن لحن جنگ و «راه سوم»
ژانگ مینویسد نخست لحن جنگ پایین آمده است. به روایت او ترامپ هفتهها تهدید میکرد اگر تهران پس از میاندورهای حاضر به توافق با شرایط قابل قبول آمریکا، بهویژه دربارهٔ برنامهٔ هستهای، نشود، واشینگتن بمباران جامع ایران را از سر خواهد گرفت. با این حال بهتازگی بارها گفته جنگ آمریکا و ایران «در اساس به پایان رسیده» و اگر مذاکرات حول برنامهٔ هستهای ایران و بازگشایی تنگه هرمز پیش برود، احتمال ازسرگیری اقدام نظامی آمریکا «بسیار اندک» است. ترامپ همچنین گفته میتوانسته جنگ را «فوراً تمام کند» اما به درخواست متحدان خاورمیانه شیوهای «طولانیتر و متمدنانهتر» را برگزیده است؛ به نقل از او عربستان خواسته وضعیت ایران موقتاً همینطور بماند چون ایران «در حال فروپاشی است» و قطر، کویت، امارات و بحرین نیز به حفظ این «دورهٔ انتظار» تمایل دارند.
نویسنده میگوید ادعای ترامپ مبنی بر مؤثر بودن محاصرهٔ دریایی و تقریباً بستهبودن ورود و خروج کالا به ایران «نیز با واقعیت سازگار است». به نوشتهٔ او تاکنون صادرات نفت خام ایران از حدود ۱٫۸ میلیون بشکه در روز تقریباً به صفر رسیده و دستکم ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی از دست رفته است. به نقل از پیشبینی صندوق بینالمللی پول، اقتصاد ایران در ۲۰۲۶ حدود ۵٫۴ درصد کوچک میشود و تورم «ممکن است» به نزدیک ۶۰ درصد برسد یا از آن فراتر رود. او میافزاید واشینگتن متوقف نشده: در ۷ نوامبر ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا دستور تشکیل گروه «دروازهٔ آهنین» را صادر کرد تا از عبور تسلیحات پیشرفته، فناوری دوکاره، کالاهای مشمول تحریم و منابع مالی غیرقانونی از مرزهای زمینی و دریای خزر جلوگیری کند و خلأ خشکی محاصرهٔ دریایی را پر کند. تقریباً همزمان ترامپ مسئولیت مذاکره با ایران را از ونس، معاون رئیسجمهور، گرفت؛ به ارزیابی نویسنده یکی از ملاحظات بزرگ، یافتن مسیر میانی کمهزینه میان جنگ و سازش است. به گفتهٔ او نشانهها حاکی است مرکز ثقل راهبرد آمریکا از تلاش برای پیمان صلح رسمی یا حملهٔ نظامی گستردهٔ دوباره به «راه سوم» جابهجا شده: نه جنگ، نه صلح، «فشار خفهکننده» و انزوای مداوم ایران. به روایت ترامپ، آمریکا صدها میلیارد دلار دارایی مسدودشدهٔ ایران را در دست دارد و تنگه هرمز را کنترل میکند و «نیازی به هیچ توافقی با ایران ندارد». روبیو نیز پس از نشست وزیران خارجهٔ گروه هفت در پاریس گفته تحریم اقتصادی برای بهنفسنفس انداختن تهران کافی است و فعلاً نیازی به اقدام نظامی گسترده نیست.
فشار رژیم صهیونیستی
دوم، به نوشتهٔ ژانگ، جمعهٔ گذشته رومان گوفمان، رئیس تازهٔ موساد که تنها چند ماه از انتصابش میگذرد، بهطور ناگهانی به آمریکا رفت و با جان راتکلیف، رئیس سیا، و استیو ویتکاف، فرستادهٔ خاورمیانه، دیدار کرد تا واشینگتن را از نظارهگری منصرف کند و به اقدام دوباره علیه ایران ترغیب نماید. به روایت او نتانیاهو حتی گفته در صورت مخالفت آمریکا، رژیم صهیونیستی در صورت لزوم میتواند جداگانه دست به اقدام نظامی بزند. نویسنده مینویسد این نخستوزیر تندرو از پیش سودای حملهٔ هوایی یکجانبه به ایران را داشته و حتی کوشیده آستانهٔ انتخابات ۲۷ اکتبر اقدام کند، اما بهخاطر مخالفت داخلی و هشیاری آمریکا منصرف شده است. «بر اساس گزارشها» او در روزهای اخیر بارها به ترامپ تلفن کرده و برای شروع جنگ فشار آورده است. کاتس، وزیر دفاع، نیز گفته دولت موقت اختیار فرماندهی مستقیم ارتش را دارد و بر حسب نیاز تصمیم میگیرد که آیا علیه ایران از نیروی نظامی استفاده کند یا نه.
به نوشتهٔ او پیشتر گادی آیزنکوت، رهبر مخالفان که مأمور تشکیل کابینه شده، در نامهای از نتانیاهو خواسته در غیاب تهدید مستقیم نیرو مستقر نکند و هشدار داده چنین کاری در دورهٔ انتقال «ممکن است» برای دموکراسی رژیم صهیونیستی «پیامدهای ویرانگر» داشته باشد. با این حال نتانیاهو در جلسهٔ توجیهی دیپلماتیک-امنیتی همچنان ضرورت اقدام سریع علیه ایران را به آیزنکوت گوشزد کرده، اما به ارزیابی ارتش، ایران فعلاً تهدیدی فوری که حملهٔ فوری را ایجاب کند ایجاد نکرده است. ژانگ مینویسد نتانیاهو در ۱۴ نوامبر به نام امنیت رژیم صهیونیستی و از میان بردن «یکبار برای همیشه» تهدید هستهای ایران، از همهٔ احزابی که این رژیم را «دولت ملت یهود» میشناسند خواست اختلاف را کنار بگذارند و بیقیدوشرط دولت ائتلافی تشکیل دهند؛ آیزنکوت پاسخ داد نتانیاهو که شکست انتخاباتی خود را میداند میخواهد تفرقه بیندازد و تشکیل دولت جدید را سد کند و این را «حقهای سیاسی و پرظاهری» خواند. «برخی تحلیلها» میگویند نتانیاهو میخواهد با شعلهور کردن دوبارهٔ جنگ، فشار زمانهٔ جنگ بسازد تا مخالفان در «لحظهٔ بحران» به دولت وحدت تحت رهبری او بپیوندند. با این حال به نوشتهٔ نویسنده، آمریکا احتمال حملهٔ گستردهٔ نزدیک را کمرنگ کرده و به فشار اقتصادی تمایل دارد تا این امید نتانیاهو را قطع کند. او در جمعبندی میگوید احتمال حملهٔ جامع آمریکا به ایران تا حدی کاهش یافته است؛ با این حال کمتر از ۴۰ روز به پایان دورهٔ نتانیاهو مانده و «معلوم نیست» آیا او از ابزارهای افراطی برای کشاندن آمریکا به جنگ استفاده خواهد کرد یا نه.
واکنش ایران و محدودیتهای ترامپ
سوم، به نظر ژانگ مسیر جنگ به واکنش ایران هم بستگی دارد. شکست انتخاباتی جمهوریخواهان برگ چانهزنی تهران را افزایش داده، اما نباید «سرمست» شد و باید تغییرات سیاست آمریکا را با خونسردی خواند. به نوشتهٔ او ترامپ میل به نمایش قدرت دارد و «دشوار است پیشبینی کرد» بعداً دقیقاً چه خواهد کرد. در برابر محاصرهٔ همهجانبه، ایران نمیتواند بیعمل بماند؛ بهویژه پیش از آنکه دموکراتها رسماً کنگره را در دست بگیرند، اگر اندازه نگاه داشته نشود، «ممکن است» برعکس ترامپ را به اقدام افراطی تحریک کند. او یادآوری میکند روبیو پیش از میاندورهای به تهران هشدار داد نظام سیاسی آمریکا را اشتباه نخوانند و خیال نکنند پس از پیروزی دموکراتها در نوامبر رئیسجمهور «دیگر نمیتواند کاری علیه آنها بکند»؛ رئیسجمهور آمریکا اختیارات گستردهای دارد. به گفتهٔ نویسنده، گرچه دو حزب در ابزار و میزان سرمایهگذاری سیاست ایران اختلاف دارند، میاندورهای منافع راهبردی اصلی واشینگتن در مهار برنامهٔ هستهای ایران را تغییر نداده است. او میافزاید ترامپ طرحهای عملیاتی را بررسی کرده و زدن یا نزدن در یک تصمیم است و عمدتاً به این بستگی دارد که آیا به اثر «راه سوم» اطمینان دارد یا نه؛ اینکه آیا میتواند چنانکه لاف زده ظرف سه روز زیرساخت انرژی، پلها و توان تولیدی ایران را از کار بیندازد، «حرف دیگری است». به ارزیابی او ادامهٔ جنگ برای انتخابات دو سال بعد جمهوریخواهان سودمند نیست و این حزب به راه خروج نیاز دارد، اما ترامپ «بهزودی از قدرت کنار خواهد رفت» و به تعبیر نویسنده، آنگاه حتی اگر «سیل راه بیفتد» برای او اهمیتی نخواهد داشت.