هوانگ رنوی: چرا آمریکا در حالی که افول میکند، نفوذ فناورانه و فرهنگیاش را تشدید میکند؟
به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، هوانگ رنوی، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ ابتکار کمربند و راه و حکمرانی جهانی دانشگاه فودان، استعمار نو آمریکا را «کنترل بدون الحاق» میداند و میگوید در حالی که هژمونی واشینگتن ضعیف میشود، نفوذ فناورانه و فرهنگیاش شدت گرفته است.
به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، هوانگ رنوی، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ ابتکار کمربند و راه و حکمرانی جهانی دانشگاه فودان، در گفتوگوی اختصاصی ۱۷ نوامبر این رسانه ویژگی اصلی استعمار نو آمریکا را در شش واژه خلاصه میکند: «کنترل بدون الحاق». صفحهٔ گوانچا تصریح میکند که مطالب، دیدگاه شخصی نویسنده است و موضع این رسانه نیست. به روایت مقدمهٔ گفتوگو، آمریکا از جنگ آمریکا و اسپانیا و نظام پانآمریکن، تا بهدستگرفتن مستعمرات سابق انگلیس و فرانسه پس از جنگ جهانی دوم، و سپس پس از ظهور جنوب جهانی با تحریم، انقلاب رنگی و نفوذ فناورانه و فرهنگی، در بیش از ۱۲۰ سال شبکهای هژمونیک ساخته که سرزمین را اشغال نمیکند اما شریانها را کنترل میکند. هوانگ میگوید با روی کار آمدن ترامپ در این نظام شکاف افتاده: او نسبت به گرینلند و پاناما ادعای ارضی مطرح کرده و حتی میخواهد کانادا را «ایالت پنجاهویکم» کند؛ در همان حال استعمار نو نفوذ فناورانه و فرهنگی را تشدید کرده است.
سه مرحلهٔ استعمار نو
هوانگ استعمار نو آمریکا را به سه مرحلهٔ تاریخی تقسیم میکند. مرحلهٔ نخست از جنگ آمریکا و اسپانیا در ۱۸۹۸ تا پایان جنگ جهانی دوم است که عمدتاً در نیمکرهٔ غربی شکل گرفت: پس از دکترین مونرو، حوالی ۱۹۰۰ دیگر نمیشد با الحاق کشورهایی را که استقلال یافته بودند فتح کرد؛ پس ایالات متحده شیوهٔ کنترل پانآمریکایی را بنا کرد. به گفتهٔ او در ۱۹۱۰ «دفتر بازرگانی جمهوریهای آمریکا» به «اتحادیهٔ پانآمریکن» تغییر نام داد و در ۱۹۵۹ بانک توسعهٔ بینآمریکایی تأسیس شد که کمک، پول و مال این کشورها را تحت کنترل گرفت. مرحلهٔ دوم پس از جنگ جهانی دوم است، وقتی نظام استعمار کهن اروپا فرو ریخت و آمریکا «جانشین» مستعمرات سابق شد: ائتلاف نظامی، کمک، جذب نخبگان برای تحصیل در آمریکا، و در صورت نافرمانی پشتیبانی از مخالفان برای براندازی. او این الگو را در برابر استعمار کهن که بر الحاق و حکمرانی مستقیم استوار بود، «کنترل بدون الحاق» میخواند. مرحلهٔ سوم با خیزش جنوب جهانی، بهویژه پس از جنگ سرد و در قرن بیستویکم، پیش آمده: تحریم و ابزارهای مالی قویتر، انقلاب رنگی، استفاده از نام حکمرانی و قواعد جهانی بهعنوان پوشش، و با شبکه و هوش مصنوعی، نفوذ قدرت نرم شدیدتر شده است.
بازگشت الحاق و پیوند آن با افول هژمونی
در پاسخ به این پرسش که آیا ادعاهای ارضی ترامپ نسبت به دانمارک، کانادا و پاناما به معنای بازگشت به غارت استعماری کهن است، هوانگ میگوید «بله». به ارزیابی او در مرحلهٔ سوم، ابزار الحاق دوباره در راهبرد استعمار نو آمریکا ظاهر شده و این مستقیماً به افت جایگاه هژمونیک مربوط است: پیشتر بدون الحاق سرزمین هم کنترل ممکن بود، اما چون توان کنترل جهانی ضعیف شده، میکوشد در مناطق کلیدی و نزدیک خود دست به الحاق بزند. کانال پاناما را گذرگاهی حیاتی و گرینلند را دارای منابع غنی، بهویژه عناصر نادر خاکی، میداند. او میافزاید این اراده حتی متحدان را هم در بر گرفته است: کانادا بزرگترین متحد آمریکاست و دانمارک، که گرینلند به آن تعلق دارد، نیز متحدی وفادار. به نظر او این مسیر موفق نخواهد شد؛ حتی اگر دربارهٔ گرینلند معاهدهای امضا شود، حاکمیت آن «در ظاهر» همچنان از آنِ دانمارک است. اینکه آیا این الگو دوام میآورد «فعلاً قطعی نیست»، اما به قضاوت او «دشوار است که پایدار بماند».
هشت شکل، قدرت نرم بهمثابه ضریب، و فشار بر پلتفرمهای چینی
هوانگ شاخههای استعمار نو را در هشت مورد جمع میبندد: جنگ نیابتی؛ انحصار فناوری و حمایت از بازار؛ تحریم اقتصادی؛ ارزشهای غربی و جنگ شناختی؛ نفوذ سازمانهای مردمنهاد و جریان موسوم به «چپ سفید»؛ مونرویسم جدید؛ احیای الحاق سرزمینی؛ و تقسیم دوبارهٔ جهان. او میگوید با دشوارتر شدن پیشبرد استعمار نو با نیروی نظامی، افول هژمونی آمریکا را اساساً میتوان افول قدرت سخت و گسترش قدرت نرم دانست. به تشبیه او قدرت نرم «ضریب» است و قدرت سخت «عدد ثابت»: اگر قدرت سخت یک باشد و قدرت نرم دو، اثر قدرت سخت دو برابر میشود و اگر قدرت نرم سه باشد، سه برابر؛ اما اگر قدرت نرم کسری باشد، قدرت سخت تضعیف میشود و اگر منفی شود، با مقاومت روبهرو خواهد شد. همین را دلیل فشار شدید آمریکا بر هواوی و سرکوب پلتفرمهایی چون شیائوهونگشو و تیکتاک میداند. به گفتهٔ او تیکتاک محصول رسمی دولت چین نیست، اما انتشارش در آمریکا میتواند نفوذ فرهنگی چین را گسترش دهد؛ این ابزارهای فنی خود حامل محتوا هستند. اگر آمریکا چین را سرکوب نکند، نفوذ چین «دستکم نیمی» از قدرت کنترل آمریکا را خنثی یا تضعیف خواهد کرد.
افول هژمونیک، نه الزاماً افول ملی؛ و پیشبینی یوان
هوانگ تأکید میکند افول هژمونی آمریکا با افول ملی این کشور یکی نیست. افول هژمونیک یعنی کاهش توان کنترل جهان؛ افول ملی یعنی تمامشدن مجموع قدرت جامع و همهٔ ظرفیت توسعه. به گفتهٔ او افول هژمونیک پیش از افول کلی ملی آغاز شده است. هژمونی بریتانیا از پیش از جنگ جهانی اول تا پس از جنگ جهانی دوم حدود ۵۰ سال طول کشید؛ گذار آمریکا از افول هژمونیک به افول کلی ملی «شاید از بریتانیا طولانیتر باشد و ممکن است ۱۰۰ سال طول بکشد». بنابراین هژمونی رو به افول است، اما خود دولت آمریکا هنوز دچار افول ملی نشده و توسعهٔ ملیاش «هنوز میتواند مدت درازی ادامه یابد»، هرچند توان اثرگذاری و کنترل بر دیگران سالبهسال کم میشود. او همچنین میگوید بینالمللیشدن یوان پیش رفته، نرخ برابری از حدود ۷ یوان در برابر یک دلار به محدودهٔ شش رسیده و «در آینده به پنج و حتی چهار هم خواهد رسید». به پیشبینی او، «ده سال بعد، اگر نسبت یوان به دلار به یک به چهار برسد، تولید ناخالص داخلی چین بهطور چشمگیر از آمریکا پیشی خواهد گرفت».