اندیشکده لووی: ماهواره‌ای که عمان از چین می‌گیرد، تخصص ساختن ماهوارهٔ بعدی را به همراه نمی‌آورد
ریچارد دِ گریس در اندیشکدهٔ لووی می‌نویسد توافق عمان با STAR.VISION چین فضاپیما و آموزش می‌آورد، اما مالکیت ماهواره لزوماً تخصص جایگزینی آن را نمی‌سازد و ادعاهای مشارکت عمانی‌ها مستقلاً تأیید نشده است.
به گزارش ۲۴، ریچارد دِ گریس، استاد فیزیک و نجوم دانشگاه مک‌کواری و مدیر اجرایی پیشین مؤسسهٔ بین‌المللی علوم فضایی–پکن، در یادداشتی در «اینترپرتر» اندیشکدهٔ لووی (۹ نوامبر ۲۰۲۶) توافق‌های تازهٔ عمان با شرکت چینی STAR.VISION را آزمونی برای اقتصادهای فضایی نوظهور می‌داند: آیا خرید فناوری خارجی به یک کشور کنترل بیشتری بر خرید بعدی‌اش می‌دهد؟
توافق ۲ نوامبر؛ فضاپیما به‌علاوهٔ آموزش
به نوشتهٔ او، این توافق‌ها که ۲ نوامبر امضا شدند، یک برنامهٔ ماهواره‌ای را با یک مرکز پیشنهادی مونتاژ، یکپارچه‌سازی و آزمون، یک آزمایشگاه مشترک هوش مصنوعی فضایی و یک برنامهٔ پنج‌سالهٔ آموزشی ترکیب می‌کنند؛ شامل ۳۰ بورسیهٔ تحصیلات تکمیلی در چین و دوره‌های ظرفیت‌سازی برای ۱۰۰۰ متخصص. هدف، به دست آوردن هم فضاپیما و هم تخصص برای ساخت صنعت داخلی است، «اما شریکی که این جاه‌طلبی را ممکن می‌کند، ممکن است برای تحقق آن همچنان ضروری باقی بماند».
این همکاری بر رابطه‌ای موجود بنا شده است: شرکت «عمان لنز» در ۲۰۲۳ به‌صورت سرمایه‌گذاری مشترک شرکت توسعه و سرمایه‌گذاری مارس و STAR.VISION تأسیس شد و ماهوارهٔ رصد زمین OL-1 آن در نوامبر ۲۰۲۴ پرتاب شد. عزان المعمری، مدیر فروش عمان لنز، ۴ نوامبر به شبکهٔ «الوصال» گفته است که نیروهای عمانی در طراحی OL-1 و در طراحی و ساخت دو ماهوارهٔ بعدی مشارکت داشته‌اند و مرکز عملیات کاملاً به دست عمانی‌ها اداره می‌شود؛ نویسنده تأکید می‌کند این ادعاها مستقلاً تأیید نشده‌اند.
مالکیت ماهواره؛ نه لزوماً تخصص جایگزینی
استدلال اصلی دِ گریس این است که بهره‌برداری از یک ماهواره لزوماً توانایی تغییر نرم‌افزار، تشخیص خرابی‌های ناآشنا یا طراحی جایگزین را نمی‌دهد؛ یک تأسیسات محلی می‌تواند اشتغال ایجاد کند اما تصمیم‌های حیاتی را نزد تأمین‌کنندهٔ خارجی نگه دارد، و بورسیه‌ها می‌توانند فارغ‌التحصیلان ممتاز تربیت کنند بی‌آنکه پروژه، جایگاه و دسترسی فنی لازم برای به‌کارگیری مهارتشان در داخل فراهم شود. به گفتهٔ او، آزمون توانمندی تا حدی تجاری است: آیا هر مأموریت کشور را به مشتری آگاه‌تری با آزادی بیشتر برای مذاکرهٔ قرارداد بعدی تبدیل می‌کند؟ دولت‌ها می‌توانند در مأموریت‌های پیاپی مسئولیت بیشتری در یکپارچه‌سازی، آزمون، عیب‌یابی و تغییر طراحی به تیم‌های داخلی بدهند و در قراردادها دسترسی به مستندات مهندسی و نرم‌افزار را تصریح کنند.
وابستگیِ یادگیری‌پذیر یا مانع یادگیری
نویسنده نتیجه می‌گیرد که تأمین مالی، دسترسی به مالکیت فکری و تقسیم اختیار مهندسی هنوز روشن نیست و نقش شریک ارشد یعنی STAR.VISION باید با همین معیار سنجیده شود: «همکاری می‌تواند بدون حذف وابستگی بین‌المللی، خودمختاری بسازد؛ تمایز مفید میان وابستگی‌ای است که جا برای یادگیری می‌گذارد و وابستگی‌ای که مانع آن می‌شود.»
