سی‌اس‌آی‌اس: «خلع سلاح هسته‌ای» سه‌جانبه ترامپ، شی و پوتین فعلاً دست‌نیافتنی است
هدر ویلیامز در سی‌اس‌آی‌اس می‌نویسد قرار دادن خلع سلاح هسته‌ای در دستور گفت‌وگوی احتمالی ترامپ، شی و پوتین در حاشیه اپک در شرایط کنونی تصورناپذیر است، اما گفت‌وگو و شفافیت می‌تواند زمینه‌ساز کنترل تسلیحات در آینده باشد.
به گزارش ۲۴، هدر ویلیامز، مدیر «پروژه مسائل هسته‌ای» و پژوهشگر ارشد بخش دفاع و امنیت در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (سی‌اس‌آی‌اس)، در یادداشتی که ۹ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، می‌نویسد دولت ترامپ خواستار آن است که «خلع سلاح هسته‌ای» در دستور گفت‌وگوهای احتمالی با ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ در حاشیه نشست اپک در چین (۱۸ و ۱۹ نوامبر) قرار گیرد؛ اما به نظر او چنین سطحی از جاه‌طلبی در یک توافق سه‌جانبه در شرایط کنونی «تصورناپذیر» است. به گفتهٔ او، خود به‌کاربردن این اصطلاح نشان می‌دهد رئیس‌جمهور آمریکا چقدر خواهان توافق است و مسکو و پکن می‌توانند از این به‌عنوان اهرم چانه‌زنی استفاده کنند. ویلیامز در ادامه از امکان «گفت‌وگوی سه‌جانبه در شنژن» نیز سخن می‌گوید.
بن‌بست کنترل تسلیحات و موضع چین
ویلیامز می‌نویسد در حالی که روسیه کنترل تسلیحات را تضعیف می‌کند، چین به‌طور کلی از مشارکت سر باز می‌زند و به سخن یک سخنگوی چینی در فوریه ۲۰۲۶ اشاره می‌کند که گفته بود توان هسته‌ای چین در مقیاسی «کاملاً متفاوت» با آمریکا و روسیه است و چین «در این مرحله» در مذاکرات خلع سلاح هسته‌ای شرکت نمی‌کند. به ارزیابی او، هر بیانیهٔ مشترک ترامپ، پوتین و شی دربارهٔ مسائل هسته‌ای همچنان بعید است، عمدتاً به دلیل بی‌میلی چین به هر قالب سه‌جانبه، و هر خروجی احتمالی بیشتر یک بیانیهٔ سیاسی خواهد بود تا توافقی قابل راستی‌آزمایی مانند پیمان آی‌ان‌اف یا نیو استارت. با این حال او نشانه‌هایی از فرصت هم می‌بیند: ترامپ و شی پیش‌تر در مسائل هسته‌ای پیشرفت‌هایی داشته‌اند، از جمله گفت‌وگو دربارهٔ ثبات راهبردی و توافق بر بازدیدهای متقابل از سایت‌های هسته‌ای.
چه چیزهایی را باید زیر نظر داشت
او مواردی را که باید زیر نظر داشت برمی‌شمارد: تکرار جملهٔ ریگان–گورباچف که «جنگ هسته‌ای را نمی‌توان برد و هرگز نباید جنگید» (که به نوشتهٔ او در بیانیهٔ ژانویهٔ ۲۰۲۲ پنج قدرت هسته‌ای هم آمده)، تعهد به حفظ کنترل انسانی بر تصمیم‌گیری هسته‌ای، و اطلاع‌رسانی پرتاب موشک که میان واشنگتن–مسکو و مسکو–پکن وجود دارد اما حلقهٔ واشنگتن–پکن غایب است. از نگاه او، محدودکردن رقابت در فضا اولویت اصلی چین است، و در مورد ایران نیز سه کشور در پیش‌نویس سندی در کنفرانس بازنگری ان‌پی‌تی در اوایل ۲۰۲۶ به توافق بر این عبارت نزدیک شده بودند که «ایران هرگز نمی‌تواند به دنبال سلاح هسته‌ای باشد، آن را توسعه دهد یا به دست آورد» و دولت ترامپ ممکن است بکوشد آن را در بیانیه بگنجاند.
گام نخست؛ کنترل تسلیحات نامتقارن و رفتاری
توصیهٔ ویلیامز به دولت ترامپ این است که یک گام نخست معنادار، مانند توافق بر اطلاع‌رسانی پرتاب موشک، همراه با تعهد به ادامهٔ گفت‌وگو را در اولویت قرار دهد و در بلندمدت به ایدهٔ «کنترل تسلیحات نامتقارن» و «کنترل تسلیحات رفتاری» فکر کند. او همچنین می‌گوید آمریکا باید از این گفت‌وگوها برای پیشی‌گرفتن از مسکو و پکن در دیپلماسی هسته‌ای استفاده کند و آن‌ها را در موضوع شفافیت تحت فشار بگذارد؛ چرا که به نوشتهٔ او چین و روسیه تاکنون به‌اندازهٔ کافی بابت تضعیف توافق‌های هسته‌ای پاسخگو نبوده‌اند و جامعهٔ بین‌المللی هسته‌ای ادعاهای آمریکا دربارهٔ فعالیت آزمایش هسته‌ای چین را پیگیری نکرده است.
