پژوهشگر مؤسسه مطالعات بین‌المللی چین: «دروازهٔ آهنین» ترامپ علیه ایران بیشتر «کارت‌سازی» است تا اقدامی کارساز
به گزارش ۲۴ به نقل از پنگپای، لی زی‌شین، دستیار پژوهشی مؤسسهٔ مطالعات بین‌المللی چین، در گفت‌وگو با این رسانه (۹ نوامبر) می‌گوید دولت ترامپ با تشکیل یگان ویژهٔ «دروازهٔ آهنین» می‌خواهد توان محاصرهٔ نظامی دریایی و تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را با هم ترکیب کند؛ اما چون تحقق این هدف به همکاری کشورهای منطقه نیاز دارد و روابط همسایگان زمینی ایران با واشنگتن پیچیده است، این اقدام بیشتر نوعی «کارت‌سازی» است تا تدبیری که در کوتاه‌مدت دستاورد ملموسی داشته باشد.
به گزارش ۲۴ به نقل از پنگپای، لی زی‌شین، دستیار پژوهشی مؤسسهٔ مطالعات بین‌المللی چین، در گفت‌وگو با این پایگاه (۹ نوامبر) گفته است دولت ترامپ امیدوار است با یگان ویژهٔ «دروازهٔ آهنین» توان محاصرهٔ نظامی دریایی و تحریم‌های اقتصادی آمریکا علیه ایران را با هم همراه کند و فشار را یک پله بالاتر ببرد. به گفتهٔ او، چون تحقق این هدف همچنان به همکاری کشورهای منطقه با واشنگتن نیاز دارد و روابط دیپلماتیک همسایگان زمینی ایران با آمریکا نسبتاً پیچیده است، این اقدام بیشتر نوعی «کارت‌سازی» است تا تدبیری که واقعاً بتواند در کوتاه‌مدت دستاورد ملموس و قابل‌مشاهده‌ای داشته باشد.
به نوشتهٔ پنگپای به نقل از تلویزیون مرکزی چین، ترامپ ۸ نوامبر در شبکهٔ اجتماعی «تروث سوشال» نوشت عملیات ویژهٔ «دروازهٔ آهنین» علیه ایران «به‌طور کامل در جریان است» و به همراه آنچه او «بزرگ‌ترین محاصرهٔ دریایی تاریخ» خواند، تقریباً هیچ کالایی وارد یا خارج ایران نمی‌شود. همین گزارش به نقل از تلویزیون دولتی ایران افزوده است محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، همان روز پاسخ داد آمریکا با تشکیل این یگان به هدف فشار اقتصادی بر ایران نمی‌رسد؛ ایران با همسایگانش کانال‌های تجارت را برقرار کرده و واشنگتن نمی‌تواند محاصرهٔ اقتصادی کامل ایجاد کند.
یگان حدوداً بیست‌نفره در تامپا
به نوشتهٔ پنگپای به نقل از تلویزیون مرکزی چین، فرماندهی مرکزی آمریکا ۷ نوامبر اعلام کرد کوپر، فرمانده این فرماندهی، دستور تشکیل یگان ویژهٔ «دروازهٔ آهنین» را صادر کرده تا از انتقال سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره و کالاهای مشمول تحریم از راه مرزهای زمینی ایران و دریای خزر جلوگیری کند و منابع «مالی غیرقانونی» را قطع کند. این یگان از حدود ۲۰ عضو نظامی و غیرنظامی تشکیل شده، در تامپا در ایالت فلوریدا مستقر است و قرار است با سایر نهادهای دولت آمریکا هماهنگ شود. به گفتهٔ فرماندهی مرکزی، به روایت این گزارش، محاصرهٔ دریایی تاکنون از صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت ایران جلوگیری کرده است.
بستن «ورودی»، نه یک نیروی رزمی
لی زی‌شین می‌گوید در دورهٔ اخیر تمرکز آمریکا بر بستن صادرات ایران بوده، اما ایران همچنان می‌توانسته از مسیرهای دیگر سلاح، تجهیزات و مهمات تأمین کند و واشنگتن این را «شکافی مهم» می‌داند که باید «ورودی» آن را بست. به گفتهٔ او، تشکیل این یگان به دولت ترامپ در شرایط فعلی اهرمی می‌دهد تا بدون آغاز جنگی تازه، فشار بر ایران را افزایش دهد.
او توضیح می‌دهد که یگان «دروازهٔ آهنین» «آن نیروی ویژه‌ای که معمولاً برای جنگیدن از آن حرف می‌زنیم نیست»؛ بلکه بیشتر نیرویی «از جنس اجرای قانون» برای تثبیت نظم منطقه‌ای ساختهٔ آمریکاست که می‌تواند توان محاصرهٔ نظامی دریایی و تحریم اقتصادی را با هم همراه کند و این دو را تقویت کند.
همکاری همسایگان؛ «علامت سؤالی بزرگ»
لی زی‌شین می‌گوید روابط همسایگان ایران با آمریکا پیچیده است؛ در میان آن‌ها هم متحدان واشنگتن هستند، هم رقبا، و هم کشورهایی که نمی‌خواهند طرف کسی را بگیرند. اینکه این کشورها واقعاً حاضر باشند با اقدام آمریکا همراهی کنند، به گفتهٔ او «علامت سؤالی بزرگ» است. او می‌افزاید تشکیل چنین نهادی بیشتر برای نشان دادن اهمیت موضوع به بیرون است و «بیشتر ابراز یک نیت سیاسی است و به‌تنهایی نمی‌توان از آن اثر عملی انتظار داشت».
پنگپای می‌نویسد ایران در پیوندگاه غرب آسیا قرار دارد و همسایگان زمینی‌اش ترکمنستان، افغانستان، پاکستان، عراق، ترکیه، ارمنستان و جمهوری آذربایجان هستند و از راه خزر با روسیه روبه‌روست. به نوشتهٔ این گزارش، بر اساس کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر که اوت ۲۰۱۸ میان پنج کشور ساحلی امضا شد، کشورهای غیرخزری حق استقرار نیرو در این پهنه را ندارند و پس از خروج آمریکا از عراق در ۳۰ سپتامبر، جز حضور محدود نیرو در ترکیه به‌عنوان متحد ناتو، واشنگتن در عمل در این منطقه حضور نظامی ندارد.
فشار آمریکا بر گذرگاه‌های عراق
با این حال، به نوشتهٔ پنگپای، برخی کشورها فشار آمریکا را احساس کرده‌اند. حسین، وزیر خارجهٔ عراق، ۸ نوامبر در گفت‌وگو با الجزیره گفت آمریکا از عراق خواسته تقریباً همهٔ گذرگاه‌های مرزی با ایران را ببندد. به نقل این گزارش، او گفته است میان ایران و عراق گذرگاه‌های رسمی و غیررسمی متعددی هست، بستن همه دشوار است و بر اقتصاد اثر می‌گذارد؛ «آمریکا هنوز از ما می‌خواهد گذرگاه‌ها را ببندیم و ما در حال گفت‌وگو با آن‌ها هستیم».
مرز ایران و عراق بیش از ۱۴۰۰ کیلومتر است و دست‌کم ۸ گذرگاه رسمی دارد. به گفتهٔ حسین، آمریکا فقط اجازهٔ باز ماندن دو گذرگاه را داده است. پنگپای به نقل از مقام‌های عراقی افزوده است تحت فشار واشنگتن، زیدی، نخست‌وزیر عراق، ماه گذشته دستور تعطیلی نامحدود گذرگاه شیب در استان میسان در جنوب‌شرقی عراق به سمت ایران را صادر کرده است؛ گذرگاهی شلوغ که مسیر مهم جابه‌جایی کالا و افراد میان دو کشور بوده است.
«مذاکره برای مذاکره»
لی زی‌شین دربارهٔ مذاکرات می‌گوید به‌دلیل تقابل ساختاری دو طرف بر سر موضوعات گفت‌وگو، «فضای آشکاری برای تنش‌زدایی» وجود ندارد و مذاکرات جاری «بیشتر به مذاکره برای مذاکره شبیه شده» و فقط پاسخگوی نیازهای سیاسی داخلی طرف‌هاست. او در عین حال می‌افزاید طولانی شدن این روند، فرآیند تصمیم‌گیری طرف‌ها را کش می‌دهد و «می‌تواند به‌طور عینی از تنش منطقه بکاهد».
به نوشتهٔ پنگپای به نقل از تلویزیون مرکزی چین، ترامپ ۸ نوامبر گفته اگر مذاکرات آمریکا و ایران پیشرفت کند، احتمال حملهٔ نظامی دوبارهٔ آمریکا به ایران بسیار کم است، اما این بستگی به آن دارد که ایران یک «توافق بسیار محکم» را امضا کند؛ و هم‌زمان تأکید کرده اگر لازم باشد، آمریکا همچنان ممکن است دست به اقدام نظامی بزند. این گزارش همچنین به نقش میانجی‌گرانهٔ قطر اشاره کرده و به نقل از منابع آمریکایی نوشته است ونس، معاون رئیس‌جمهور، در دو هفتهٔ گذشته تقریباً هر روز با میانجی‌ها، از جمله نخست‌وزیر قطر، برای دستیابی به آتش‌بس تازه و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای در تماس بوده است.
شکاف کاخ سفید به روایت وال‌استریت ژورنال
پنگپای به نقل از گزارش ۹ نوامبر وال‌استریت ژورنال می‌نویسد کاخ سفید در این موضوع دچار شکاف شده است: ونس و ویتکاف، نمایندهٔ ویژهٔ خاورمیانه، طرفدار ادامهٔ تلاش دیپلماتیک برای توافقی هستند که به جنگ پایان دهد و تنگهٔ هرمز را دوباره باز کند؛ روبیو، وزیر خارجه، و بسنت، وزیر خزانه‌داری، خواهان تشدید تحریم و ادامهٔ محاصرهٔ تجاری ایران‌اند؛ و هگست، وزیر دفاع، و کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی، و برخی دیگر خواهان ازسرگیری عملیات گستردهٔ نظامی هستند. به نوشتهٔ همین گزارش، مقام‌ها به ترامپ گفته‌اند هر کدام از این راه‌ها ریسک دارد: ایران تهدید کرده اگر مورد حمله قرار گیرد، دامنهٔ تلافی را به بیرون از خاورمیانه می‌کشاند؛ اما اگر ترامپ نشان دهد قصد خروج از جنگ را دارد، تهران ممکن است در مذاکره امتیاز بیشتری بخواهد یا بکوشد کنترل تنگهٔ هرمز را به دست بگیرد.
لی زی‌شین می‌گوید ترامپ پس از تحول فضای منطقه‌ای و سیاست داخلی، بیش از پیش به دستاوردهایی در حوزهٔ دیپلماسی و نظامی نیاز دارد که با اختیارات اجرایی به دست می‌آید تا اقتدار خود را نشان دهد و میراث سیاسی بر جا بگذارد؛ از این رو نیازش به «پیروزی» در جنگ شاید بیشتر شده باشد. به گفتهٔ او، اینکه ترامپ برای جبران افکار عمومی منفی علیه جمهوری‌خواهان و وضعیت نامساعد انتخاباتی، خطر کند و به دنبال «پیروزی واقعی» برود یا نه، هنوز روشن نیست؛ «اما در این شرایط، ترامپ لزوماً سیاست نظامی سخت‌گیرانه در قبال ایران را کاملاً کنار نخواهد گذاشت».
