آمریکا به دنبال خاک‌های کمیاب میانمار؛ بیانیهٔ DCI: «آمریکا شاید دیر رسیده باشد» و برتری چین «به آسانی تکان نمی‌خورد»
به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، فان وی در گزارشی تحلیلی (۱۲ نوامبر) می‌نویسد وزارت خارجهٔ آمریکا در سندی که ۳۱ اوت تصویب و ۱۶ اکتبر منتشر شد دستیابی به خاک‌های کمیاب میانمار را هدف گرفته است؛ در بیانیهٔ شرکت لابی DCI آمده آمریکا «شاید دیر رسیده باشد» و برتری چین در این صنعت «به آسانی تکان نمی‌خورد».
به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، این پایگاه چینی در گزارشی تحلیلی و اختصاصی به قلم فان وی (۱۲ نوامبر) به چرخش سیاست آمریکا در قبال میانمار پرداخته است. این یک گزارش تحلیلی است، نه خبر مستقل. به نوشتهٔ گوانچا، وزارت خارجهٔ آمریکا در سند راهبردی تازه‌ای که ۳۱ اوت تصویب و ۱۶ اکتبر در وب‌سایت رسمی منتشر شد، گسترش نفوذ آمریکا در میانمار و دستیابی به فرصت استخراج ذخایر خاک‌های کمیاب این کشور را مطرح کرده، سازوکار گفت‌وگو دربارهٔ فدرالیسم و مرزهای سرزمینی را به دسترسی به خاک‌های کمیاب گره زده، هدف دست‌کم سه قرارداد تجاری یا سرمایه‌گذاری هر یک بالای ۵ میلیون دلار را تعیین کرده و «مهار نفوذ چین» را صراحتاً جزو اهداف آمریکا آورده است.
گوانچا این سند را تغییری بزرگ در سیاست حدود سی‌سالهٔ فشار، محدودیت و انزوای دیپلماتیک آمریکا علیه میانمار می‌خواند که این‌بار با «اهرم معاملهٔ خاک‌های کمیاب» پیش می‌رود. به نوشتهٔ این گزارش، سند چهار محور امنیت ملی، منافع اقتصادی، نفوذ منطقه‌ای و ثبات سیاسی را دارد و مدعی است تا ۲۰۳۰ باید صلح پایدار در میانمار پیش برود.
بیانیهٔ DCI در ۹ نوامبر
به نوشتهٔ گوانچا، شرکت لابی‌گری DCI در واشنگتن، که پیشینه‌ای جمهوری‌خواه دارد و دولت میانمار در ۲۰۲۵ قراردادی ۳ میلیون دلاری برای بازتعریف روابط با آمریکا و جذب کمک و سرمایه‌گذاری با آن بسته، روز ۹ نوامبر به نمایندگی از وزارت اطلاع‌رسانی میانمار بیانیه‌ای منتشر کرد. در این بیانیه آمده آمریکا باید سرمایه‌گذاری بیشتری روی راهبرد میانمار بکند و گفت‌وگوهای اخیر را «تنظیمی مثبت در برابر سال‌ها سیاست انزوا که نتیجهٔ معکوس داشته» خوانده است.
همین بیانیه، به نقل گوانچا، اذعان کرده برتری چین در صنعت خاک‌های کمیاب میانمار «به آسانی تکان نمی‌خورد» و نوشته است: «آمریکا شاید دیر رسیده باشد»؛ چین سال‌ها در حوزهٔ منابع میانمار حضور داشته و چند قرارداد کوچک نمی‌تواند این برتری را بر هم بزند. بیانیه همچنین هشدار داده که اگر احتمال معاملهٔ جداگانهٔ ژاپن، استرالیا و هند، اعضای گفت‌وگوی امنیتی چهارجانبه (کواد)، و به حاشیه راندن آمریکا در نظر گرفته نشود، نگاهی ساده‌لوحانه است.
DCI از شکل‌گیری نوعی رابطهٔ «همسایهٔ سوم» میان آمریکا و میانمار سخن گفته؛ الگویی که به نوشتهٔ گوانچا مشهورترین نمونه‌اش مغولستان است. گوانچا در عین حال یادآور می‌شود تاکنون بیان رسمی مقام‌های میانمار دربارهٔ چنین سیاستی دیده نشده است.
دو مانع و نگاه «معامله‌گرایانه»
گوانچا به نقل از گزارش‌های قبلی رویترز می‌نویسد هیئتی آمریکایی در سپتامبر در نیپیداو با مین آنگ هلینگ دیدار کرد و دور دوم گفت‌وگوها در اکتبر در توکیو برگزار شد و در آن امکان دسترسی به ذخایر خاک‌های کمیاب سنگین میانمار مطرح شد. به نوشتهٔ این گزارش، مقام‌های آمریکایی خود دو مانع بزرگ را پذیرفته‌اند: بیشتر این ذخایر در مناطق تحت کنترل گروه‌های مسلح قومی درگیر با ارتش میانمار است، و چین به‌عنوان خریدار اصلی ممکن است با ورود آمریکا مخالفت کند.
هانتر مارستون، مدیر امور جنوب‌شرق آسیا در مؤسسهٔ لووی، به نوشتهٔ گوانچا گفته است دولت ترامپ از «دیدگاهی صرفاً معامله‌گرایانه» به میانمار می‌نگرد و منابع معدنی حیاتی و خاک‌های کمیاب این کشور را اصلی‌ترین دارایی راهبردی واشنگتن در میانمار می‌داند.
زنجیرهٔ پالایش چین و ارقام کاچین
استدلال محوری گوانچا این است که آنچه در چین به‌سختی جایگزین‌پذیر است فقط استخراج نیست، بلکه حلقه‌های بعدی جداسازی، پالایش و تولید مواد مغناطیسی است. تقریباً تمام خاک‌های کمیاب سنگین میانمار برای فرآوری به چین می‌رود. به استناد برآورد سازمان «گلوبال ویتنس»، میانمار در ۲۰۲۳ حدود ۱.۴ میلیارد دلار مواد خام خاک‌های کمیاب به چین داده است. به گفتهٔ مرکز استیمسون، حدود ۸۰ درصد معادن تازه‌استخراج‌شدهٔ میانمار از ۲۰۲۲ در ایالت کاچین (نزدیک مرز چین و تحت کنترل ارتش استقلال کاچین) است و میانمار در فاصلهٔ ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴ دست‌کم ۶۰ درصد واردات خاک‌های کمیاب چین را تأمین کرده است. گوانچا همچنین به نقل از سازمان زمین‌شناسی آمریکا می‌نویسد میانمار در ۲۰۲۴ چهارمین تولیدکنندهٔ بزرگ جهان بوده و ۷.۱ درصد تولید جهانی را داشته است.
هشدار آسیا تایمز و روزنامهٔ دولتی میانمار
گوانچا به نقل از «آسیا تایمز» هنگ‌کنگ می‌نویسد میانمار با این کار در واقع آمریکا را به حوزه‌ای تحت سلطهٔ چین دعوت می‌کند و می‌کوشد واشنگتن را به روند صلحی که چین مدت‌ها در آن میانجی بوده بکشاند؛ و «در موضوعی حساس خط قرمز پکن را می‌آزماید». به نوشتهٔ این نشریه، روند صلحی که حول سنگ معدن و بدون تعهد سیاسی و رضایت مردم محلی ساخته شود ممکن است درگیری‌های ریشه‌دار را عمیق‌تر کند، و چون میانمار زیرساخت و تخصص لازم را ندارد، «هیچ توافقی با آمریکا در کوتاه‌مدت این وضع را تغییر نمی‌دهد».
روزنامهٔ دولتی «نیو لایت آو میانمار» هم در ۷ نوامبر، به نقل گوانچا، نوشت منابع طبیعی این کشور از جمله خاک‌های کمیاب مورد توجه جامعهٔ بین‌المللی است، اما هدف میانمار «نباید جایگزینی یک شریک اقتصادی با شریک دیگر باشد».
