اندیشکده لووی: پکن وقتی پای ژاپن در میان است نمی‌تواند درست فکر کند
به گزارش ۲۴ به نقل از اینترپرتر (مؤسسهٔ لووی)، گراهام فلچر، پژوهشگر ارشد شرق آسیا در این مؤسسه و سفیر پیشین استرالیا در چین، می‌نویسد روابط چین و ژاپن از نوامبر ۲۰۲۵ و پس از سخنان سانائه تاکائیچی دربارهٔ تایوان بیش از یک سال است در انجماد عمیق است و پکن وقتی پای ژاپن در میان است «نمی‌تواند درست فکر کند».
به گزارش ۲۴ به نقل از اینترپرتر (مؤسسهٔ لووی)، گراهام فلچر، پژوهشگر ارشد شرق آسیا در این مؤسسه و سفیر پیشین استرالیا در چین، در یادداشتی به تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ می‌نویسد روابط چین و ژاپن بیش از یک سال است در انجماد عمیق است؛ از زمانی که سانائه تاکائیچی، نخست‌وزیر ژاپن، در نوامبر ۲۰۲۵ گفت به‌کارگیری زور علیه تایوان «می‌تواند وضعیتی تهدیدکنندهٔ بقا» برای ژاپن باشد، عبارتی که به معنای احتمال مداخلهٔ نظامی ژاپن است. به نوشتهٔ او، چین با کارزار انتقادی تند واکنش نشان داد و حتی مدعی شد ژاپن قصد بازگشت به میلیتاریسم دههٔ ۱۹۳۰ و استعمار دوبارهٔ تایوان را دارد؛ تماس‌های سیاسی، پیوندهای فرهنگی، گردشگری و تجارت، از جمله صادرات آهنرباهای عناصر کمیاب و اقلام با کاربرد نظامی بالقوه، مختل شد. فلچر می‌نویسد سخنگوی وزارت خارجهٔ چین در ۶ نوامبر ۲۰۲۶ بار دیگر از ژاپن خواست «سخنان و اقدامات نادرست دربارهٔ مسئلهٔ تایوان را اصلاح کند، در مسائل تاریخی نگرشی درست در پیش گیرد و شناختی عینی و عقلانی از چین شکل دهد». این ارزیابی نویسنده است، نه خبر مستقل.
چرا واکنش پکن این‌قدر تند بود
به نوشتهٔ فلچر، سخن تاکائیچی در اصل چیز غیرعادی نبود، هرچند صریح‌تر از معمولِ یک رهبر ژاپنی بود، و سیاستمداران آمریکایی هم مشابهش را گفته‌اند؛ اما «چین وقتی پای ژاپن در میان است به‌سختی می‌تواند درست فکر کند». او شدت واکنش چین را به چند دلیل نسبت می‌دهد: تاکائیچی رهبری تازه (در آن زمان کمتر از سه هفته در قدرت)، زن و با شهرتی تندرو بود و پکن می‌خواست از ابتدا برتری خود را تثبیت کند و در صورت امکان او را به عقب‌نشینی وادارد؛ در موضوع تایوان حساسیت ویژه وجود دارد، چون شکست سلسلهٔ چینگ از ژاپن در ۱۸۹۵ تایوان را به مستعمرهٔ ژاپن بدل کرد؛ رابطهٔ پرنوسان چین و آمریکا تازه تثبیت شده بود و فضای کم‌خطرتری برای تنبیه توکیو فراهم می‌کرد؛ و پکن با تلاش کنونی ژاپن برای افزایش هزینه‌های دفاعی و تقویت توانمندی‌هایش (که به گفتهٔ نویسنده پاسخی به تقویت عظیم نظامی خود چین است) مخالف است و می‌خواهد آن را تضعیف کند.
ژاپن عقب ننشست؛ «اتاق پژواک»
به گفتهٔ فلچر، عقب‌نشینی ژاپن رخ نداده و توکیو با آرامش بر موضع خود مانده و در گفت‌وگو را باز گذاشته است، و چین نیز نشانه‌ای از تمایل به عبور نشان نمی‌دهد و میراث تجاوز ژاپن در دههٔ ۱۹۳۰ را اهرم فشار دوجانبه نگه داشته است. او دستگاه تبلیغاتی چین را «اتاق پژواک» می‌خواند و لفاظی دربارهٔ «احیای میلیتاریسم» را «اغراق‌آمیز و مضحک» می‌داند.
صبر تا پایان دورهٔ تاکائیچی و اجلاس‌های پیش رو
فلچر احتمال می‌دهد پکن تصمیم گرفته باشد صبر کند تا دورهٔ تاکائیچی تمام شود، اما این را بی‌خطر نمی‌داند: هرچند نخست‌وزیران ژاپن معمولاً ظرف دو سال عوض می‌شوند، استثناهایی مانند شینزو آبه وجود دارد که تاکائیچی میراث‌دار سیاسی و فکری اوست و فشار پکن ممکن است او را تقویت کند. به نوشتهٔ او «با وجود دولت تضعیف‌شدهٔ آمریکا»، بهتر است پکن این همسایهٔ مهم را جذب کند تا تحقیرش کند. اجلاس‌های منطقه‌ای پیش رو، یعنی اجلاس آسیای شرقی (۱۶ و ۱۷ نوامبر)، اپک (۱۸ و ۱۹ نوامبر) و گروه ۲۰ (۱۴ و ۱۵ دسامبر)، به گفتهٔ او فرصت نخستین نزدیکی را فراهم می‌کنند و اجلاس آسیای شرقی محتمل‌تر است، چون چین در آن با نخست‌وزیر نمایندگی می‌شود و شی جین‌پینگ می‌تواند از دیداری احتمالاً بی‌ثمر فاصله بگیرد.
صراحت تاکائیچی و «بزرگراه بدون خروجی»
فلچر در عین حال صراحت تاکائیچی را «غیرضروری و لغزشی بی‌دلیل» می‌داند و می‌نویسد صرف درست بودن یک حرف به این معنا نیست که یک رهبر ملی باید آن را بر زبان بیاورد. نتیجهٔ او این است: «بزرگراهی بدون خروجی بهتر از بن‌بست نیست»؛ لفاظی سرسختانهٔ پکن شاید در داخل خوشایند باشد اما آن نوع سازشی را که خود مدعی جست‌وجوی آن است ناممکن می‌کند و روابط ژاپن و چین «همیشه پرتنش» خواهد ماند.
