شن یی، استاد دانشگاه فودان: کناره‌گیری جنسن هوانگ را باید در پرتو شکاف منافع صنعت هوش مصنوعی آمریکا و رقابت برای محدودسازی چین دید

به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، شن یی، استاد سیاست بین‌الملل دانشگاه فودان، در برنامهٔ تحلیلی خود می‌گوید برای فهم کناره‌گیری جنسن هوانگ نباید تنها در سطح مناقشهٔ شخصی و تحقیق امنیت ملی ماند؛ باید به شکاف منافع درون صنعت هوش مصنوعی آمریکا و به این نکته توجه کرد که شرکت‌ها چگونه از سیاست امنیت ملی برای کسب مزیت رقابتی بهره می‌گیرند.

زمان‌بندی استعفا و سند عرضهٔ آنتروپیک

به گفتهٔ او، آنتروپیک در ۱۰ نوامبر سند به‌روزشدهٔ عرضهٔ اولیه را به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا تسلیم کرد و در ۱۱ نوامبر هیئت‌مدیرهٔ انویدیا استعفای هوانگ از سمت‌های رئیس (پرزیدنت)، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره را با اثر فوری پذیرفت.

اجماع محدودسازی و «اقتصاد سیاسی توکن»

شن یی می‌نویسد از حدود سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲، چهره‌هایی مانند اریک اشمیت، مدیرعامل پیشین گوگل، به همراه حلقه‌های سیاست‌گذاری، سیاسی و اندیشکده‌های مرتبط به‌تدریج به این اجماع رسیده‌اند که هوش مصنوعی برای منافع ملی آمریکا حیاتی است و هدف راهبردی، حفظ پیشی چشمگیر آمریکا نسبت به کشورهای دیگر است. به نوشتهٔ او، این رویکرد به محدود کردن صادرات توان محاسباتی و تراشه و جلوگیری از انتشار قابلیت مدل‌های بزرگ انجامیده است؛ اما گسترش جهانی مدل‌های متن‌باز، به‌ویژه مدل‌های چینی، تا حدی از محدودهٔ کنترلی که آمریکا در نظر داشت فراتر رفته است. او با اشاره به «اقتصاد سیاسی توکن»، یعنی سنجش هزینه و سود، می‌گوید آمریکا همچنان مزیت دارد، اما دیگر نمی‌تواند این مزیت را انحصاری کند. به اعتقاد او، هم آنتروپیک از سر منافع تجاری خود و هم تندروهای آمریکایی در قبال چین، برای حفظ برتری هژمونیک آمریکا، انگیزه دارند محدودیت‌ها را جامع‌تر و سخت‌گیرانه‌تر کنند؛ کانون این محدودیت‌ها از تراشه‌های پیشرفته به کل زنجیرهٔ تأمین، تجهیزات تولید، شاغلان مرتبط و حتی خدمات توان محاسباتی گسترش یافته است.

ارزش‌گذاری، بازار مالی و شکاف منافع

او می‌افزاید هوش مصنوعی برای آمریکا ارزش دیگری هم دارد: حفظ مزیت در بازارهای مالی جهان و پشتیبانی از ارزش‌گذاری بالای این بازارها. به گفتهٔ او، تداوم این ارزش‌گذاری‌ها مستلزم آن است که سرمایه باور کند تقاضا، فضای بازار و سود آیندهٔ هوش مصنوعی «تقریباً نامحدود» است و این سود می‌تواند هزینه‌ها را پوشش دهد. در این فضا، میان شرکت‌های سازندهٔ تراشه، شرکت‌هایی که با خرید تراشه مرکز داده می‌سازند و ارائه‌دهندگان خدمات مدل بزرگ، تفاوت منافع ظریفی پدید آمده است. شن یی می‌نویسد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۲۰۲۶، نیروهای سیاسی که طرفدار محدود کردن گسترش مراکز توان محاسباتی هستند، دست‌کم در مرحلهٔ کنونی نفوذشان رو به افزایش است.

اختلاف سیاستی هوانگ و آمودی

به تحلیل او، اختلاف سیاستی میان هوانگ و داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، یکی از دلایل ژرف‌تر رویدادهای اخیر است. برای انویدیا، ورود به بازار چین نه فقط به فروش محصول، بلکه به تداوم نفوذ زیست‌بوم نرم‌افزاری و استانداردهای فنی‌اش مربوط است. شن یی می‌گوید مگر آن‌که دولت آمریکا اطمینان داشته باشد که می‌تواند توانایی و ارادهٔ چین برای پژوهش و توسعهٔ مستقل را یکسره از میان ببرد، وگرنه محاصرهٔ کامل لزوماً به نتیجهٔ مورد انتظار نمی‌رسد. به تأکید مکرر هوانگ، اگر آمریکا ورود هرگونه محصول انویدیا به بازار چین را یکسره ممنوع کند، این کار در کوتاه‌مدت ممکن است صنعت هوش مصنوعی چین را با دشواری روبه‌رو کند، اما چین را به ساخت نظامی کاملاً جداگانه تشویق خواهد کرد؛ نظامی که می‌تواند شامل استانداردهای فنی مصون از تحریم آمریکا، نظام ثبت اختراع غیرامریکایی، مجموعهٔ دانش فنی و زنجیرهٔ تأمین مستقل باشد.

در مقابل، به گفتهٔ شن یی، شرکت‌های مدلِ بسته‌ای مانند آنتروپیک ممکن است سخت‌گیرانه‌ترین کنترل توان محاسباتی علیه چین را حیاتی بدانند. او می‌گوید اگر مدلی در بازار ظاهر شود که «شاید به آن اندازه هوشمند نباشد، اما بسیار ارزان و بسیار راحت» باشد و فاصله‌اش با کلود برای کاربران پذیرفتنی بماند، روایت رشد آنتروپیک در بازار سرمایه ممکن است دوام نیاورد. این به‌معنای آن نیست که آنتروپیک ناگزیر با بحران بقا روبه‌رو شود؛ اما تردید بازار سرمایه دربارهٔ مدل کسب‌وکار و انتظار رشد آن، به خودی خود ضربه‌ای بزرگ است.

لابی و کمک‌های سیاسی

شن یی با استناد به داده‌های اعلام‌شده می‌نویسد هزینهٔ لابی فدرال آنتروپیک در سه فصل نخست ۲۰۲۶ حدود ۵٫۶۴ میلیون دلار بوده و مواد اعلامی فصل سوم، لایحهٔ H.R.6875، نسخهٔ مجلس نمایندگان «قانون نظارت هوش مصنوعی» (AI OVERWATCH Act) به پیشنهاد برایان مست را فهرست کرده است. او همچنین می‌نویسد آنتروپیک در فوریه و ژوئیهٔ ۲۰۲۶ هر بار ۲۰ میلیون دلار، در مجموع ۴۰ میلیون دلار، به سازمان «پابلیک فرست اکشن» کمک کرده است. به تصریح خود او، این ارقام به آن معنا نیست که تمام ۵٫۶۴ میلیون دلار صرف پیشبرد آن لایحه یا علیه هوانگ شده باشد، و نیز نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام ۴۰ میلیون دلار به یک نمایندهٔ خاص اختصاص یافته است؛ این داده‌ها فقط نشان می‌دهد آنتروپیک منابع قابل‌توجهی صرف مشارکت در فرایند سیاست و قانون‌گذاری آمریکا کرده است.

مسیر کناره‌گیری و چشم‌انداز تحقیق کنگره

او می‌گوید برخی نیروها اگر نتوانند از مسیر عادی درون نظام، دستورکاری را پیش ببرند، ممکن است با گزارش‌های رسانه‌ای فشار افکار عمومی بسازند. به‌ویژه برای شرکتی بورسی مانند انویدیا، اثر رویداد رسانه‌ای بر قیمت سهام فشار مضاعف می‌آورد. شن یی می‌نویسد انویدیا سازوکار ویژه‌ای برای حفظ کنترل بنیان‌گذار، از جمله سهام دوطبقه، ندارد و وقتی هیئت‌مدیره زیر فشار افکار عمومی و قیمت سهام قرار گیرد، هوانگ دفاع مؤثری در اختیار ندارد. به ارزیابی او، بهتر است گفته شود کناره‌گیری هوانگ در سطح اجرایی بیش از آن‌که از مسیر امنیت ملی پیش رفته باشد، از مسیر اخلاق شرکتی، حکمرانی بنگاه، ارزیابی افکار عمومی و ریسک قیمت سهام جلو رفته است.

به نوشتهٔ او، در ۴ نوامبر برایان مست، جان مولنآر و ریک کرافورد، رؤسای جمهوری‌خواه سه کمیتهٔ مجلس نمایندگان، از هوانگ خواستند دربارهٔ گزارش‌های منتشرشده توضیحی غیرعلنی بدهد و تاریخ پیشنهادی را ۱۸ نوامبر تعیین کردند. شن یی یادآور می‌شود نمایندگان دموکراتی که در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ پیروز شدند تا ژانویهٔ ۲۰۲۷ دورهٔ جدید کنگره را آغاز نمی‌کنند؛ بنابراین حتی اگر هوانگ در آن جلسه حاضر شود، ممکن است تحقیق طولانی‌تری در پی باشد و برخوردهای سیاستی بر سر این موضوع تندتر شود.