مؤسسه لووی: رقابت هوش مصنوعی آمریکا و چین فراتر از دیدار شی و ترامپ؛ پکن همچنان راه دور زدن محدودیتهای تراشه را میجوید
به گزارش ۲۴ به نقل از لووی، جک ساتو مینویسد دیدار پیشروی شی جینپینگ و دونالد ترامپ در حاشیهٔ ایپک نباید رقابت شدید هوش مصنوعی را تحتالشعاع قرار دهد؛ به ارزیابی او پکن، فارغ از نتیجهٔ نشست، همچنان راههای دور زدن محدودیت دسترسی به فناوریهای پیشرفته را خواهد جست.
به گزارش ۲۴ به نقل از لووی، جک ساتو، تحلیلگر داده در شاخص قدرت آسیای مؤسسه لووی، در مطلب ۱۷ نوامبر «اینترپرتر» مینویسد وقتی دونالد ترامپ و شی جینپینگ در حاشیهٔ نشست ایپک در همین هفته دیدار کنند، هوش مصنوعی در صدر دستور کار خواهد بود. به نوشتهٔ او اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اشاره کرده که واشینگتن میخواهد از این گفتوگوها برای پیشبرد یک گفتوگوی دوجانبهٔ جدید دربارهٔ هوش مصنوعی استفاده کند، اما هشدار داده دو طرف نباید «توهمی» دربارهٔ اختلافهایشان داشته باشند و در رقابت هوش مصنوعی همچنان رقیباند. ساتو به مقالهٔ اخیر مؤسسه لووی با عنوان «تصویر قدرت آسیا: چین، آمریکا و رقابت برای تسلط در هوش مصنوعی» ارجاع میدهد که به یافتهٔ آن آمریکا در توان مدلهای پیشرو برتری آشکاری دارد و این برتری را ناشی از تسلط بر توان محاسباتی میداند. به نوشتهٔ او واشینگتن برای حفظ این مزیت کوشیده دسترسی چین به پیشرفتهترین فناوریها را محدود کند و «فارغ از آنچه از نشست بیرون بیاید»، پکن همچنان راههای دور زدن این محدودیتها را خواهد جست.
استعفای مدیرعامل پیشین انویدیا و مسیرهای دور زدن
ساتو مینویسد جنسن هوانگ، مدیرعامل پیشین انویدیا، که بهتازگی پس از اعتراف به یک رابطهٔ خارج از ازدواج استعفا داده، بار دیگر توجه را به تلاشهای چین برای دور زدن محدودیتهای آمریکا جلب کرده است. به نوشتهٔ او زن درگیر در این ماجرا «گفته میشود» از مدیران پیشین شرکت مگااسپید بوده است؛ شرکتی که یکی از بزرگترین مشتریان خارجی انویدیا است. به نوشتهٔ ساتو به نقل از نیویورکتایمز، مقامهای آمریکایی به این نتیجه رسیدهاند که او «مهرهٔ اطلاعاتی» چین بوده است؛ ادعایی که پکن آن را رد میکند. مگااسپید نیز بهخاطر نقض ادعایی مقررات صادرات زیر ذرهبین بوده و این اتهام را انکار میکند.
به نوشتهٔ ساتو، ناظران مدتهاست ظن دارند قاچاقچیان تراشههای پیشرفته را از مسیر آسیای جنوب شرقی به چین میرسانند. در مارس ۲۰۲۶ دادستانهای آمریکا یکی از مؤسسان شرکت سرورسازی «سوپر مایکرو» را به تبانی برای منحرفکردن سرورهای حاوی تراشهٔ انویدیا متهم کردند و مدعی شدند این طرح حدود ۲٫۵ میلیارد دلار فناوری هوش مصنوعی را به چین رسانده است. در اکتبر ۲۰۲۶ گمرک مالزی در فرودگاه بینالمللی کوالالامپور سرورهایی حاوی حدود ۱۲ میلیون دلار تراشهٔ هوش مصنوعی را ضبط کرد. به گزارش نیویورکتایمز که ساتو به آن استناد میکند، مگااسپید از تراشههای انویدیا در مراکز دادهای در مالزی و اندونزی استفاده کرده که «به نظر میرسد» به چین خدمات میدهند. ساتو میافزاید شرکت نوپای چینی هوش مصنوعی «آیاناف تک» نیز با اجاره از یک شرکت اندونزیایی به تراشههای مشمول محدودیت دسترسی یافته است.
لایحههای کنگره، اقدام وزارت بازرگانی و مقاومت صنعت
به نوشتهٔ ساتو، واشینگتن کوشیده برخی از این روزنهها را ببندد: بر کشورهایی مانند مالزی فشار آورده که مقررات را سختتر کنند و کنگره در حال پیشبرد قوانینی برای بستن خلأهاست. در ژانویهٔ ۲۰۲۶ مجلس نمایندگان آمریکا «قانون امنیت دسترسی از راه دور» را تصویب کرد که کنترلهای صادرات را به دسترسی ابری به تراشههای مشمول محدودیت «تسری میداد»؛ سنا هنوز دربارهٔ آن رأی نداده است. در مارس، یک کمیتهٔ مجلس «قانون امنیت تراشه» را تصویب کرد که مقرر میکرد تراشههای پیشرفته سازوکارهای روی تراشه برای راستیآزمایی محل و تشخیص دستکاری داشته باشند. در تکمیل اینها، در مه ۲۰۲۶ وزارت بازرگانی آمریکا برای مسدود کردن فروش تراشههای پیشرفته به شرکتهای تابع شرکتهای چینیِ مستقر در خارج از چین گام برداشت.
با این حال، به نوشتهٔ او برخی از این اقدامات با مقاومت روبهرو شده است. «انجمن صنعت نیمهرسانا» که نمایندگی تراشهسازانی چون انویدیا را دارد با قانون امنیت تراشه مخالفت کرده و گفته نمیتواند از «الزامهای فراگیر» برای سازوکارهای روی تراشه حمایت کند؛ سازوکارهایی که به استدلال این انجمن آزمودهنشده و «بالقوه غیرعملی»اند. ساتو هشدار میدهد حتی اگر این لایحهها تصویب شوند، «ممکن است» کنترلها بهتنهایی کافی نباشد، چون شرکتهای چینی کوشیدهاند با نوآوری نیز راه دور زدن را پیدا کنند.
محدودیت لیتوگرافی و طرح هواوی
یکی از موانعی که به نوشتهٔ ساتو شرکتهای چینی در پی عبور از آن بودهاند، نداشتن دسترسی به تجهیزات پیشرفتهٔ لیتوگرافی است. شرکت هلندی ایاسامال، سازندهٔ این ماشینها، به فشار واشینگتن فروش به چین را محدود کرده است؛ ماشینهایی که برای کوچککردن ترانزیستورها ضروریاند. در مه ۲۰۲۶ هواوی رویکرد جدیدی در طراحی تراشه اعلام کرد که «هدفش» افزایش تراکم ترانزیستور بدون کوچککردن ترانزیستورهاست. این شرکت «امید دارد» تا ۲۰۳۱ به تراکم ترانزیستور تراشههایی برسد که تیاسامسی تایوان قصد دارد در ۲۰۲۸ تولید کند؛ «احتمالاً» بدون نیاز به ماشینهای لیتوگرافی پیشرفتهای که شرکتهای چینی برای بهدست آوردنشان مشکل دارند.
ساتو جمعبندی میکند که کنترل صادرات یکی از ابزارهای کلیدی آمریکاست برای حفظ پیشتازی در هوش مصنوعی، اما شرکتهای چینی بارها، چه از راه کشورهای ثالث و چه با طراحیهای جدید تراشه، در پی دور زدن آن بودهاند. به نوشتهٔ او، فارغ از اینکه گفتوگوهای ایپک چگونه پیش برود، واشینگتن باید هوشیار بماند تا پیشتاز بماند.