میزگرد «پنگپای» با سه کارشناس چینی، روس و آمریکایی پیش از نشست شی، پوتین و ترامپ در شنژن: «یالتای جدید» در کار نیست
به گزارش ۲۴ به نقل از پنگپای، سه کارشناس چینی، روس و آمریکایی پیش از نشست ۱۹ نوامبر شی جینپینگ، پوتین و ترامپ در شنژن، تشبیه این دیدار به «یالتای جدید» را رد میکنند و آن را آغاز یک فرایند یا فرصتی برای پرهیز از بدترین سناریوها میدانند، نه تقسیم حوزههای نفوذ.
به گزارش ۲۴ به نقل از پنگپای، ژو رونیو در میزگردی با وو شینبو، رئیس مؤسسهٔ مطالعات بینالمللی دانشگاه فودان و رئیس مرکز مطالعات آمریکا، فیودور لوکیانوف، رئیس هیئترئیسهٔ شورای سیاست خارجی و دفاعی روسیه و مدیر علمی باشگاه گفتوگوی والدای، و سوزان تورنتون، پژوهشگر ارشد مرکز چین «پل تسای» در دانشکدهٔ حقوق ییل، مدیر مجمع امنیت آسیا-پاسیفیک کمیتهٔ ملی سیاست خارجی آمریکا و سرپرست پیشین مقام دستیار وزیر خارجهٔ آمریکا در امور شرق آسیا و اقیانوس آرام، به نشست اعلامشدهٔ ۱۹ نوامبر شی جینپینگ، ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ در شنژن پرداخته است. به نوشتهٔ این رسانه، وزارت خارجهٔ چین ۱۶ نوامبر اعلام کرد که این نخستین دیدار رو در روی سه رئیسکشور در تاریخ است و بخشی از دستور کار نشست سران ایپک نیست، بلکه فعالیتی دیپلماتیک و مستقل است. هر سه کارشناس تشبیه این نشست به «یالتای جدید» را رد میکنند.
هر سه کارشناس «یالتای جدید» را رد میکنند
وو شینبو میگوید هدف نشست سهجانبه تقویت ارتباط راهبردی میان سه قدرت مهم، افزایش درک متقابل و پیشبرد اجماع برای صلح جهانی و ثبات راهبردی است و باید آن را «آغاز یک فرایند سیاسی مهم» دانست، نه معیاری برای نتیجهگیری صرفاً از یک نشست. به گفتهٔ او اگر گفتوگو سازنده و مثبت باشد، ممکن است تعامل راهبردی بیشتری در پی بیاید. وی این دیدار را با کنفرانس یالتا «کاملاً متفاوت» میخواند: در یالتا نظم پس از جنگ با تقسیم حوزههای نفوذ شکل گرفت، اما این سه کشور «دربارهٔ یک مسئلهٔ عمده مذاکره یا تصمیمگیری نخواهند کرد و حوزههای نفوذ تقسیم نخواهند کرد».
لوکیانوف نیز میگوید گرچه «اکنون امکان رسیدن به توافقی شبیه یالتای ۱۹۴۵ وجود ندارد»، آغاز گفتوگو دربارهٔ اصلیترین موضوعات ثبات جهانی اهمیت دارد. به ارزیابی او تأمین ثبات «شاید دشوار باشد»، اما هدف نشست پرهیز از «ویرانگرترین وضعیتها» و کاهش رفتارهای تقابلی است، بهویژه اقدامات آمریکا در قبال روسیه و چین. وی میافزاید سه طرف میتوانند دربارهٔ سلاحهای راهبردی حرف بزنند، اما نه در قالب معاهدههای سبک قرن بیستم، بلکه بهعنوان مسئلهٔ «مسئولیت مشترک، خویشتنداری و بازدارندگی معقول». در این مرحله «شاید» نتوان دربارهٔ درگیریهای منطقهای مشخص عمیق شد، اما میتوان برای بحثهای بعدی برنامه ریخت.
تورنتون میگوید چنین نشستی «به نزدیکتر شدن به پایان جنگ اوکراین یا ایران کمک میکند، اما هنوز به مشارکت طرفهای دیگر نیاز است». او با کسانی که آن را «یالتای جدید» میخوانند موافق نیست. به گفتهٔ وی بهترین نتیجهای که میتوان از این نشست سهجانبه انتظار داشت، ارسال نشانهای مثبت از راه بازتأکید بر اصولی است که پیشتر پنج عضو دائم شورای امنیت بر آن توافق کردهاند؛ از جمله منع اشاعهٔ هستهای، اینکه جنگ هستهای را نمیتوان برد و هرگز نباید به آن دست زد، و اینکه هوش مصنوعی باید در خدمت بشریت باشد.
ایپک و هوش مصنوعی؛ سازمان همکاری در برابر «ائتلاف صلح سیلیکون»
دربارهٔ ایپک، وو میگوید رویکرد آمریکا «شروع بلند و فرود تدریجی» داشته و اکنون این سازوکار را عمدتاً یک مجمع چندجانبهٔ معمولی منطقهای میبیند؛ در حالی که چین، از جمله با طرح منطقهٔ آزاد تجاری آسیا-پاسیفیک در نشست ۲۰۱۴ پکن و پیشنهاد «جامعهٔ آسیا-پاسیفیک» در این دوره، روزبهروز توجه بیشتری به آن نشان داده و علاقه و انگیزهٔ روسیه نیز در سالهای اخیر با اولویت بیشتر همکاری اقتصادی با آسیا افزایش یافته است. در حوزهٔ هوش مصنوعی، لوکیانوف میگوید در حال حاضر «دشوار است» بتوان بر محدودیتهای متقابل یا تنظیمگری در برخی حوزهها به اجماعی رسید؛ الان زمان امضای توافقهای بزرگ نیست و اولویت، اقدامات داخلی مستقل برای تأمین امنیت است و «در آیندهٔ قابل پیشبینی، طرفها همچنان جداگانه عمل خواهند کرد». وو بزرگترین مانع سیاسی را نگاه رقابتی راهبردی آمریکا به چین میداند که تعامل را معمولاً صفرجمعی و مانعةالجمع میبیند. به گفتهٔ او چین امسال «سازمان همکاری هوش مصنوعی جهان» را پیش برده و آمریکا «ائتلاف بهاصطلاح صلح سیلیکون» را علم کرده و این دو سازوکار را مانعةالجمع میداند و از کشورهای دیگر میخواهد فقط در یکی شرکت کنند.
روابط دوجانبه و جنگ اوکراین
تورنتون دربارهٔ احتمال دیدار دوجانبهٔ چین و آمریکا در شنژن میگوید پس از دو نشست دوجانبه در پکن و واشینگتن، «اگر این دیدار برگزار شود» فرصتی برای بازتأکید بر مسیر «روابط ثبات راهبردیِ سازنده بر پایهٔ احترام، انصاف و عمل متقابل» خواهد بود و تمرکز «ممکن است» شامل ادامهٔ بحثهای اقتصادی، توافقهای احتمالی و سازوکارهای ارتباطی بعدی در هوش مصنوعی، اجرای قانون و روابط نظامی باشد. او ابراز امیدواری میکند دو کشور از نشستهای شنژن و میامی برای پیریزی توافقی اقتصادی و پایدار استفاده کنند؛ پنگپای در توضیح خود میافزاید که مقصود از نشست میامی، اجلاس گروه ۲۰ در دسامبر است. وو نیز دیدار دوجانبهٔ شنژن را عمدتاً نوعی «همترازی و مرور» اجماع نشست واشینگتن میداند؛ پنگپای در پرانتز توضیح میدهد که اشاره به سفر سپتامبر رهبر چین به آمریکاست. به گفتهٔ وو، بهویژه در فضای انتخابات میاندورهای آمریکا، چین مایل است ارتباط نزدیک با دولت ترامپ را ادامه دهد. لوکیانوف تأکید میکند روابط روسیه و چین از روابط روسیه-آمریکا یا چین-آمریکا اثر نمیپذیرد؛ دو کشور همسایهاند و «این پیوندها همواره باقی خواهد ماند» و به باور او روسیه و چین از رابطه با واشینگتن برای آسیبزدن به دوستی یکدیگر استفاده نخواهند کرد.
دربارهٔ اوکراین، تورنتون میگوید دیپلماسی آمریکا بسیار فعال بوده و در هفتههای اخیر نمایندگان ویژهٔ این کشور میان اروپا، روسیه و اوکراین رفتوآمد داشتهاند. به گفتهٔ او «آشکارا» ترامپ امید دارد با چنین دیداری پوتین را به سوی حل سیاسی این درگیری سوق دهد، اما طرفین «ممکن است» دربارهٔ موضوعات دیگری از جمله چالشهای اقتصادی روسیه و مسائل امنیتی دیگر هم گفتوگو کنند. لوکیانوف هشدار میدهد تا پیش از حل مسئلهٔ اوکراین، «بعید است» همکاری ماهوی میان روسیه و آمریکا دوباره شکل بگیرد. او تلاش فعلی واشینگتن برای یافتن راهحلی قابل قبول را پیشرفتی مثبت میداند که روسیه مایل به دیدن آن است، اما میگوید اولاً این دغدغهٔ اول واشینگتن نیست و ثانیاً نفوذ آمریکا بر متحدان اروپاییاش «بسیار محدود شده است». به ارزیابی او در هفتهها و حتی دو ماه آینده همه خواهند کوشید دست به اقدام بزنند و از این نظر دیدار پوتین و ترامپ در حاشیهٔ ایپک «مفید خواهد بود»؛ با این حال چون خود درگیری «بسیار تند و پیچیده است»، حتی با «خالصانهترین اراده» نیز بهآسانی حاصل نمیشود. وی میافزاید پس از ژانویهٔ آینده وضعیت ترامپ پیچیدهتر خواهد شد و در تناقضهای داخلی شدید و حملهٔ کنگرهای تحت کنترل مخالفان گرفتار میشود و فضای انتخابش محدودتر میگردد؛ با این همه «هنوز امکان پیشرفت ضعیف وجود دارد» و نشست شنژن «شاید» بتواند برای آن زمینه بسازد. پنگپای در پرانتز از خود توضیح میدهد که مقصود از «پس از ژانویه»، سوگندخوردن کنگرهٔ جدید آمریکاست که به نوشتهٔ این رسانه دموکراتها دوباره کنترل سنا و مجلس نمایندگان را به دست میگیرند.