سه پژوهشگر ارشد چینی: «شنژن، یالتا نیست»؛ از دیدار احتمالی سه‌جانبهٔ چین، آمریکا و روسیه توافق تفصیلی انتظار نداشته باشید

به گزارش ۲۴، دا وی، رئیس مرکز امنیت و راهبرد بین‌الملل (CISS) دانشگاه تسینگ‌هوا، و شائو یوچون و ژائو لونگ از مؤسسات مطالعات بین‌الملل شانگهای (SIIS)، در قسمتی از پادکست Sinopinion این مرکز که متن آن روز ۱۰ نوامبر در China-US Focus منتشر شد، پیش از نشست سران APEC در شنژن دربارهٔ روابط چین، آمریکا و روسیه و احتمال دیدار سه رهبر بحث کرده‌اند. ژائو لونگ می‌گوید «مثلث راهبردی» دههٔ ۱۹۷۰ هنوز چارچوب تحلیلی مفیدی است اما اگر نقشهٔ راه روابط امروز تلقی شود گمراه‌کننده است، چون سه کشور از طریق زنجیره‌های تأمین به هم وابسته‌اند؛ او ترجیح می‌دهد از «تعامل سه‌جانبهٔ کارکردی» سخن بگوید، نه استفاده از یک رابطه علیه دیگری. به گفتهٔ او، راهبرد «نیکسون معکوس» (نزدیک شدن واشنگتن به مسکو برای مهار پکن) در آیندهٔ نزدیک و شاید درازمدت عملی نیست، چون مبانی روابط چین و روسیه دست‌کم گرفته شده و میان «سازش تاکتیکی» و «همسویی راهبردی» تفاوت هست.

یالتا و حوزه‌های نفوذ

دا وی تأکید می‌کند که ثبات روابط چین و آمریکا حاصل «نیروهای ساختاری» است: دو قدرت نظامی با توان بازدارندگی و آنچه «اخلال متقابل تضمین‌شده» در زنجیره‌های تأمین خوانده می‌شود. ژائو لونگ یادآوری می‌کند که چین از قربانیان اصلی نظام یالتا بوده و دلیل چندانی برای استقبال از «یالتای جدید» یا جهانی تقسیم‌شده میان قدرت‌های بزرگ ندارد؛ دا وی هم می‌گوید چین، آمریکا و روسیه حتی اگر بخواهند در موقعیت تقسیم حوزه‌های نفوذ نیستند. یکی از شرکت‌کنندگان با اشاره به نگرانی همکاران خارجی که می‌پرسند کشورهایی که درگیر جنگ‌اند (روسیه با اوکراین و آمریکا با ایران) چگونه می‌توانند دربارهٔ مسائل جهانی تصمیم بگیرند، می‌گوید با این دیدگاه موافق نیست و تعامل با کشورهای درگیر جنگ برای صلح مفیدتر است.

دستور کار احتمالی و آسیب‌پذیری متقابل

دربارهٔ دستور کار، ژائو لونگ می‌گوید انتظار مشارکت چین در مذاکرات سه‌جانبهٔ کنترل تسلیحات هسته‌ای غیرواقع‌بینانه است، چون زرادخانهٔ آمریکا و روسیه بسیار بزرگ‌تر است، اما چین می‌تواند در تأکید بر اینکه «جنگ هسته‌ای برنده ندارد و هرگز نباید درگیرد»، خطرات هوش مصنوعی، امنیت انرژی و ثبات مسیرهای کشتیرانی هماهنگ شود. دا وی محتاط‌تر است: به نظر او در کمتر از یک ماه تا نشست، توافق تفصیلی ممکن نیست و سه رهبر فقط می‌توانند اصولی چون باز نگه داشتن خطوط و تنگه‌های دریایی بین‌المللی و عدم اشاعهٔ هسته‌ای را تکرار و روندی را آغاز کنند. شائو یوچون معتقد است نه منافع مشترک بلکه «آسیب‌پذیری متقابل» روابط چین و آمریکا را باثبات کرده و استفادهٔ نظامی از هوش مصنوعی و کاربرد آن در «آزمایشگاه‌های تر» آسیب‌پذیری مشترک هر سه کشور است. دا وی در پایان هشدار می‌دهد گفت‌وگوی دولتی دربارهٔ خطرات هوش مصنوعی بسیار کند پیش می‌رود، در حالی که این تهدید ممکن است ظرف چند ماه یا یکی دو سال پیش روی بشریت قرار گیرد.