پژوهشگران چینی در «لیانحه زائوبائو»: نشست شی، ترامپ و پوتین «یالتای ۲.۰» نیست؛ شن دینگلی: «تقریباً هیچ نقطهٔ اجماعی میان سه کشور نیست»
به گزارش ۲۴ به نقل از لیانحه زائوبائو، پژوهشگران چینی میگویند نشست سهجانبهٔ برنامهریزیشدهٔ شی جینپینگ، ترامپ و پوتین در حاشیهٔ اپک شنژن «یالتای ۲.۰» نیست و بیشتر برای تقویت ارتباط راهبردی است، نه مذاکره بر سر تقسیم حوزههای نفوذ. شن دینگلی میگوید «تقریباً هیچ نقطهای نیست که سه کشور بر سر آن اجماع داشته باشند».
به گزارش ۲۴ به نقل از لیانحه زائوبائو، این روزنامه در گزارش ۱۵ نوامبر وانگ ویون مینویسد کاخ سفید و کرملین پیاپی تأیید کردهاند که سران چین، آمریکا و روسیه دیداری بیسابقه در شنژن چین برگزار خواهند کرد. خبرگزاری تاس روسیه روز شنبه ۱۴ نوامبر به نقل از دمیتری پسکوف، سخنگوی ریاستجمهوری، تأیید کرد که پوتین پنجشنبه ۱۹ نوامبر، در حاشیهٔ نشست غیررسمی رهبران اپک در شنژن، با شی جینپینگ و دونالد ترامپ دیدار سهجانبه خواهد داشت. به نوشتهٔ روزنامه، این خبر ابتدا در ۱۳ نوامبر از سوی کاخ سفید اعلام شد. به روایت آن، انتظار میرود سران سه کشور «ممکن است» در دیدار دربارهٔ جنگ اوکراین، جنگ ایران، کاهش تسلیحات هستهای و هوش مصنوعی گفتوگو کنند. پژوهشگران طرف گفتوگو، در برابر نگرانی بیرونی از تکرار «یالتای ۲.۰»، برآورد میکنند که هدف این نشست بیشتر تقویت ارتباط راهبردی و همسویی با روند چندقطبیشدن جهان است، نه مذاکره بر سر یک مسئلهٔ مشخص، چه رسد به بازسازی نظم بینالمللی یا تقسیم حوزههای نفوذ.
تحلیل رویترز به روایت روزنامه
لیانحه زائوبائو به نقل از تحلیل رویترز مینویسد احتمال رسیدن این دیدار نادر به هرگونه توافق عمده «بسیار ناچیز» است، چون تا لحظات پایانی دستورکار و شکل مذاکره قطعی نشده و سران سه کشور با هدفهایی یکسره متفاوت به آن میروند. به روایت همین نقل، پوتین این گفتوگو را فرصتی برای پایاندادن به جنگ اوکراین بر اساس شرایط روسیه میبیند و ترامپ، که بهتازگی در انتخابات میاندورهای ناکام شده، امید دارد لحظهای ماندگار در تاریخ بسازد و همزمان برای پیشرفت در کنترل تسلیحات هستهای سهجانبه تلاش کند. روزنامه مینویسد چین در حال حاضر حدود ۵۰۰ کلاهک هستهای دارد، بسیار کمتر از بیش از ۵۰۰۰ کلاهک آمریکا و روسیه. به نقل از ادگارد کاگان، مقام ارشد پیشین امور شرق آسیا در کاخ سفید در دورهٔ بایدن، چین مایل نیست مسئلهٔ کنترل تسلیحات را با آمریکا مطرح کند، چه رسد به گفتوگوی مشترک با آمریکا و روسیه؛ چون این بهمعنای پذیرش جایگاهی است که چین اکنون قدرت هستهای بزرگی است و باید محدودیتهای مشابه بپذیرد.
اختلاف بر سر دستورکار اوکراین
روزنامه به نقل از رویترز، با استناد به افراد مطلع از تمهیدات دیدار و یک دیپلمات اروپایی، مینویسد مسکو در پی طرح جنگ اوکراین در نشست سهجانبه است، اما پکن با گنجاندن این موضوع در دستورکار مخالفت کرده است. به روایت همین گزارش، یک مقام آمریکایی هم گفته ترامپ «احتمالاً» جنگ اوکراین را مطرح نخواهد کرد و نشست سهجانبه محل مناسبی برای بحث آن نیست. پنگ نیان، رئیس مرکز مطالعات آسیا در هنگکنگ، به این روزنامه گفته است چین بهعنوان میزبان با فراهمکردن دیدار «سه بزرگ» در شنژن میخواهد توان هماهنگی دیپلماسی قدرتهای بزرگ را نشان دهد و سه کشور را بنشاند تا مشترکاً دربارهٔ اوکراین، ایران، کاهش تسلیحات هستهای و مسائل مشابه گفتوگو کنند، «نه اینکه مشکلات را با فریاد از راه دور یا بازدارندگی متقابل حل کنند». جو فنگ، استاد ممتاز دانشگاه نانجینگ و رئیس پیشین دانشکدهٔ روابط بینالملل، معتقد است چین امید دارد به کمک این دیدار هرچه زودتر به اغتشاش چند جنگ در جهان پایان دهد، چون این امر به توسعهٔ اقتصاد جهان، ثبات قیمت انرژی، روابط تجاری آینده و حتی مسیر روابط چین و اروپا مربوط است. به گفتهٔ او تنش اقتصادی کنونی چین و اروپا نیز از جنگ روسیه و اوکراین اثر پذیرفته است، زیرا بسیاری از کشورهای اروپایی چین را مهمترین پشتیبان اقتصادی در پشت روسیه میدانند.
چرا این نشست «یالتای ۲.۰» خوانده نمیشود
روزنامه مینویسد گردآمدن سران چین، آمریکا و روسیه این تداعی بیرونی را پیش آورده که به دیدار آمریکا، بریتانیا و شوروی در فوریهٔ ۱۹۴۵ در یالتا شبیه است؛ نشستی که پایهٔ نظم پس از جنگ جهانی دوم را گذاشت، اما به نماد تحمیل توافق قدرتهای بزرگ بر کشورهای کوچک نیز بدل شد. وو شینبو، رئیس مؤسسهٔ مطالعات بینالملل دانشگاه فودان و مدیر مرکز مطالعات آمریکا، در گفتوگو با این روزنامه تأکید کرده که نگرانی از «یالتای ۲.۰» بیاساس است و نشان میدهد ماهیت این دیدار سهجانبه درک نشده است: «برای مذاکره بر سر یک مسئلهٔ مشخص نیامده، چه رسد به تقسیم حوزههای نفوذ؛ بیشتر برای تقویت ارتباط راهبردی و افزایش شناخت متقابل سه کشور است.» او این دیدار را همسو با روند چندقطبیشدن جهان میداند و میگوید ادارهٔ جهان تنها با آمریکا و متحدانش ممکن نیست و واشینگتن باید هرچه بیشتر به وزن چین و روسیه احترام بگذارد و حتی بر آن تکیه کند و ارتباط، گفتوگو و هماهنگی با این دو کشور را تقویت کند.
شن دینگلی، پژوهشگر روابط بینالملل در شانگهای، تحلیل کرده که چون ترامپ نظم بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم را که آمریکا خود پیش برده «بهطور قابل توجهی نادیده میگیرد»، این دیدار سهجانبه «با روح یالتا نسبتی ندارد». به گفتهٔ او سه کشور فعلاً هر کدام حساب خود را دارند و «تقریباً هیچ نقطهای نیست که سه کشور بر سر آن اجماع داشته باشند»؛ یگانه اثر نشست این خواهد بود که جهان جایگاه چین را بهعنوان قدرت بزرگ روشنتر ببیند. جو فنگ نیز گفته است چین این اجلاس را «یالتای ۲.۰» نمیداند و هیچ ارادهای برای تقسیم اردوگاهی ندارد؛ امری که به باور او با آزادی و گشایش اقتصاد جهانی، پیشبرد نوسازی به سبک چینی، و اندیشهٔ دیپلماتیک کنونی شی جینپینگ «چالشی بنیادین و در تضاد» است.
انتظار از دستاورد و رایزنی منظم
به نوشتهٔ روزنامه، پژوهشگران طرف گفتوگو همگی انتظار دارند دستاورد عینی و مشخص نشست محدود باشد. وو شینبو برآورد کرده است: «اگر همگان چنین دیدار سهجانبهای را باارزش بدانند، ممکن است در آینده بار دوم و سوم هم برگزار شود.» در ادامه، لیانحه زائوبائو مینویسد این امر «ممکن است» فرایند سیاسی مهمی از هماهنگی قدرتهای بزرگ را نیز بگشاید و چین، آمریکا و روسیه در آینده در برخی مسائل مهم «ممکن است» رایزنی منظم کنند و به سمت شکلگیری اجماع بروند.