«هنگکنگ ۰۱»: با اولویت ثبات در روابط چین و آمریکا، تایوان از خط مقدم رقابت به پروندهٔ مهار ریسک لغزیده است
به گزارش ۲۴ به نقل از هنگکنگ ۰۱، چن ژنگوی در یادداشتی تحلیلی مینویسد یکی از مهمترین سیگنالهای سیاسی اجلاس اِیپک در شنجن، جملهای از ترامپ است که رسانههای رسمی چین منتشر کردند: «آمریکا از استقلال تایوان حمایت نمیکند».
به گزارش ۲۴ به نقل از هنگکنگ ۰۱، چن ژنگوی در یادداشتی تحلیلی در بخش «دیدهبان چین» این پایگاه هنگکنگی که ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، مینویسد یکی از مهمترین سیگنالهای سیاسی اجلاس اِیپک در شنجن، در کنار نخستین نشست سهجانبهٔ شی جینپینگ، دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، جملهای از ترامپ است که رسانههای رسمی چین منتشر کردند: «آمریکا از استقلال تایوان حمایت نمیکند». به نوشتهٔ او، این جمله تازه نیست، اما در لحظهای قابلتأمل مطرح شده است.
به گزارش این یادداشت، شی در دیدار ۱۹ نوامبر به ترامپ گفت روابط چین و آمریکا در مجموع «باثبات و رو به بهبود» است و دو طرف باید «فهرست همکاری را طولانیتر و فهرست مشکلات را کوتاهتر» کنند. او دربارهٔ تایوان نیز از آمریکا خواست «بر انجام کار درست پایبند بماند» و نگذارد روابط چین و آمریکا با نوسان بزرگ روبهرو شود. به گزارش خبرگزاری شینهوا، ترامپ سپس گفت «آمریکا از استقلال تایوان حمایت نمیکند».
نویسنده تأکید میکند که این گفته فعلاً فقط از سوی چین منتشر شده و واشنگتن آن را مستقل تأیید نکرده است؛ پس نمیتوان آن را اعلام سیاست تازهٔ آمریکا دربارهٔ تایوان دانست. ضمن آنکه «حمایت نکردن از استقلال تایوان» از «مخالفت با استقلال تایوان» که پکن میخواهد ضعیفتر است. با این حال، به نظر او ثبت این جمله در سابقهٔ رسمی دیدار برای پکن کافی است تا آن را در روایت «ثبات و بهبود» روابط بگنجاند؛ اینکه آمریکا هم همین معنا را به آن بدهد یا نه، به سیاستها و اقدامات بعدی بستگی دارد.
تایوان؛ از خط مقدم رقابت به مدیریت ریسک
استدلال اصلی چن این است که وقتی هر دو کشور حفظ «ثبات راهبردی» را در اولویت گذاشتهاند، تایوان تا حدی از «خط مقدم حساس رقابت» به بخشی از «مدیریت ریسک در روابط قدرتهای بزرگ» تبدیل میشود. برای پکن، تایوان مسئلهٔ حاکمیت و وحدت است و برای واشنگتن به امنیت هند-اقیانوس آرام، اعتماد متحدان و رقابت راهبردی با چین گره خورده است؛ اما به گفتهٔ او، همین حساسیت دلیل بیشتری است که دو طرف نگذارند این مسئله روابطِ بهسختیساختهشده را تخریب کند.
نشست سهجانبه و قواعد بینالمللی
او دربارهٔ نشست سهجانبه و «بیانیهٔ صلح سران چین، روسیه و آمریکا» مینویسد این نشست نه در جنگ روسیه و اوکراین پیشرفتی داشت و نه به توافق تازهٔ کنترل تسلیحات هستهای رسید، اما نکتهٔ مهم آن است که سه قدرت با تضادهای بزرگ میکوشند در قامت مدیریت مشترک مسائل بینالمللی ظاهر شوند: ترامپ میخواهد نقش رهبری هژمونی آمریکا را حفظ کند، شی جایگاهی متناسب با قدرت چین میخواهد و پوتین بهرسمیتشناختهشدن روسیه بهعنوان قدرتی نادیدهنگرفتنی را.
به نوشتهٔ او، اشارهٔ بیانیه به اصلاح سازمان ملل و صلاحیت دیوان کیفری بینالمللی نشاندهندهٔ نیت سیاسی قدرتها برای بحث دوباره دربارهٔ قواعد بینالمللی است؛ هرچند نمیتوان گفت نظم تازهای شکل گرفته، تضادهای ساختاری سه کشور باقی است و تصور بازتوزیع قدرت جهانی با یک نشست «بیش از حد سادهلوحانه» است. با این حال، به نوشتهٔ او رقابت قدرتهای بزرگ متوقف نخواهد شد، اما ممکن است ضرورت هماهنگی میان آنها بیشتر جدی گرفته شود.
جایگاه منفعل تایوان
از نگاه نویسنده، این جمله برای پکن دستکم یک «خط سیاسی» را تثبیت کرده که میتواند بر پایهٔ آن مطالباتش از واشنگتن را ادامه دهد، و برای ترامپ صرفاً تکرار سیاست موجود است که هزینهٔ فوری ندارد و به حفظ فضای تعامل با شی کمک میکند. اما تایوان باید بپذیرد که وقتی چین و آمریکا به دنبال ثبات راهبردیاند، مسئلهٔ تایوان به «ریسکی که باید از مهار خارج نشود» تبدیل میشود، نه موضوعی که باید در اولویت قرار گیرد یا از آن حمایت شود؛ و حتی اگر آمریکا بعداً تأکید کند سیاستش دربارهٔ تایوان تغییر نکرده، «جایگاه منفعل» تایوان در دیپلماسی قدرتهای بزرگ عوض نمیشود.
چن نتیجه میگیرد که هنوز زود است بگوییم اجلاس شنجن آغاز نظم بینالمللی تازه است، اما پرسش اصلی برای تایوان نه توجیه این جملهٔ ترامپ است و نه این نتیجهگیری فوری که آمریکا آمادهٔ قربانیکردن تایوان است؛ بلکه این است که وقتی هر دو قدرت ثبات دوجانبه را به سود خود میدانند، تایوان چه توانی برای اثرگذاری بر مسیر این رابطه دارد. او با اشاره به دوگانهٔ «توانایی و نیت» در نظریهٔ روابط بینالملل مینویسد تایوان میتواند بر اهمیت خود تأکید کند (نیت)، اما نمیتواند از قدرتهای بزرگ بخواهد طبق اولویتبندی او رفتار کنند (محدودیت توانایی).