تحلیلگران چینی در گفتوگو با گوانچا: دیدار سهجانبهٔ شنجن از چارچوب «مثلث بزرگ» فراتر رفت؛ کشاندن چین به مذاکرات خلع سلاح هستهای آمریکا و روسیه «غیرواقعبینانه» است
به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، دو تحلیلگر چینی در گفتوگویی دیدار ۱۹ نوامبر سران چین، روسیه و آمریکا در شنجن را فراتر از چارچوب سنتی «مثلث بزرگ» دانستند و کشاندن چین به مذاکرات خلع سلاح هستهای آمریکا و روسیه را «غیرواقعبینانه» خواندند.
به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، این پایگاه چینی در گفتوگویی که ۲۱ نوامبر منتشر شد، دیدار ۱۹ نوامبر سران چین، روسیه و آمریکا در شنجن را با دو تحلیلگر چینی بررسی کرده است: وو شینبو، رئیس مؤسسهٔ مطالعات بینالمللی دانشگاه فودان و مدیر مرکز مطالعات آمریکای این دانشگاه، و لیو جون، معاون دانشکدهٔ سیاست و روابط بینالملل دانشگاه علوم تربیتی چین شرقی و مدیر اجرایی مرکز مطالعات روسیهٔ این دانشگاه.
به گفتهٔ وو شینبو، مهمترین عامل نشستن سه رهبر پای یک میز این بود که در «بیش از یک سال گذشته» روابط دوجانبهٔ چین و آمریکا و نیز روسیه و آمریکا بهبود یافته و پیشرفت کرده است.
لیو جون میگوید «مثلث بزرگ» چین، آمریکا و شوروی در فضای جنگ سرد شکل گرفت و معمولاً بر پایهٔ اتحاد دو طرف در برابر طرف سوم بود. به نظر او این چارچوب با واقعیت کنونی روابط سه کشور سازگار نیست و تمرکز دیدار شنجن بر همکاری سهجانبه بود، نه ائتلاف دو طرف علیه طرف سوم.
موضوع هستهای
وو شینبو تلاش آمریکا برای کشاندن چین به مذاکرات خلع سلاح هستهای آمریکا و روسیه را «غیرواقعبینانه» میداند، زیرا به گفتهٔ او آمریکا و روسیه بزرگترین قدرتهای هستهایاند و باید نخست کاهش گسترده و واقعی تسلیحات را انجام دهند.
به نظر او آنچه اکنون میان سه کشور قابل گفتوگوست، یکی کاهش خطر هستهای است، بهویژه خطری که هوش مصنوعی ممکن است برای مدیریت تسلیحات هستهای ایجاد کند؛ به گفتهٔ او هوش مصنوعی نباید جای فرماندهی و کنترل انسانی بر زرادخانههای هستهای را بگیرد. موضوع دیگر منع اشاعه است و او از «روندی به سوی توسعهٔ سلاح هستهای» در ژاپن نام میبرد که به گفتهٔ او هم ناقض پیمان منع اشاعه است و هم نظم پس از جنگ جهانی دوم را به چالش میکشد.
وو میگوید سازوکار گفتوگو لزوماً سهجانبه نیست و حالت مطلوب، سازوکار کاری پنج کشور چین، روسیه، آمریکا، بریتانیا و فرانسه برای مدیریت خطر هستهای و منع اشاعه است.
انرژی و خاورمیانه
لیو جون بند انرژی بیانیه را به سیاست داخلی آمریکا پیوند میدهد و میگوید به نظر او شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای با بالا ماندن قیمت گازوئیل و بنزین در آمریکا ارتباط نزدیک دارد. به گفتهٔ او درگیری خاورمیانه و اختلال در تردد از تنگهٔ هرمز جریان عادی انرژی جهان را مختل کرده و به همین دلیل بیانیه بر ثبات جریان انرژی تأکید کرده است.
وو شینبو هدف دیدار را نه مذاکره بر سر یک بحران مشخص، بلکه «ترغیب به صلح و پیشبرد مذاکره» میداند و میگوید در مسئلهٔ خاورمیانه، به نظر او چین و روسیه آمریکا را ترغیب خواهند کرد به مسیر مذاکره بازگردد و اختلافش با ایران را دیگر با زور حل نکند.
تایوان
وو شینبو میگوید پس از سفر ماه مه ترامپ به پکن دو نکته روشن بوده است: آمریکا از «استقلال تایوان» حمایت نمیکند و برای آن نخواهد جنگید. او «کار درست»ی را که شی جینپینگ از آمریکا خواسته، نفرستادن «سیگنال اشتباه» تعریف میکند؛ یعنی فروش سلاح به تایوان، اجازهٔ سفر لای چینگده به آمریکا و تماسهای سطح بالای آمریکا و تایوان.
به نظر او تکرار این موضع این بار اعتبار بیشتری دارد، چون آمریکا در مدتی اخیر به تایوان سلاح نفروخته است. اما او پیشبینی میکند کنگرهٔ جدید آمریکا پس از آغاز به کار در اوایل سال آینده «به احتمال زیاد» ترامپ را برای ازسرگیری فروش سلاح تحت فشار بگذارد. به گفتهٔ او کلید ماجرا این است که ترامپ بتواند در برابر این فشار مقاومت کند، هرچند «بعید نیست» به دلایل سیاست داخلی امتیازهایی بدهد.
روابط اقتصادی چین و آمریکا
وو دربارهٔ «برنامهٔ اقدام» برای روابط راهبردی باثبات چین و آمریکا میگوید چارچوب ۳۰ میلیارد دلاری کاهش متقابل تعرفه هنوز اجرا نشده که علت اصلی آن کندی رویههای داخلی آمریکاست، و شورای سرمایهگذاری دو کشور هنوز رسماً جلسهای نداشته است. او این پرسش را هم مطرح میکند که آیا تغییرات سیاسی پس از انتخابات میاندورهای تمایل آمریکا به کاهش محدودیتهای سرمایهگذاری چین را کم میکند یا نه، و میگوید در دیدار ماه دسامبر رهبران دو کشور در میامی باید در این حوزهها پیشرفت مشخصی حاصل شود.
واکنشها و دیدارهای بعدی
لیو جون دیدار را برای روسیه و پوتین «پیروزی دیپلماتیک بزرگی» میداند که انزوای دیپلماتیک روسیه از سوی غرب پس از درگیری روسیه و اوکراین را شکست. وو شینبو میگوید ژاپن، هند و اروپا از این دیدار «نگران و مضطرب»اند؛ آنها نگراناند آمریکا متحدانش را کنار گذاشته باشد و اگر هماهنگی چین، روسیه و آمریکا نهادینه شود، در تعامل با چین دیگر «پشتوانه» نداشته باشند.
به گفتهٔ لیو جون، دیدارهای دوم و سوم «به احتمال زیاد» برگزار خواهد شد، اما به شرایطی بستگی دارد: فرصت مناسب، کشوری که میزبانی و فراخوان را بر عهده بگیرد (این بار چین)، تحولات سیاست داخلی هر کشور و اراده و انگیزهٔ سه طرف.