گلوبال تایمز: برچسب «اقتدارگرایی زیستمحیطی» رونق سبز چین و افت صنعتی غرب را توضیح نمیدهد
ژانگ گانگشنگ، مدرس گروه دیپلماسی دانشگاه امور خارجهٔ چین، در یادداشتی در گلوبال تایمز نوشت برچسب «اقتدارگرایی زیستمحیطی» نمیتواند دلایل واقعی رشد سریع صنایع سبز چین و از دست رفتن توان رقابتی صنایع غرب را توضیح دهد.
به گزارش ۲۴ به نقل از گلوبال تایمز، ژانگ گانگشنگ، مدرس گروه دیپلماسی دانشگاه امور خارجهٔ چین، در یادداشتی در بخش دیدگاه این روزنامه (۲۸ آبان / ۱۹ نوامبر) به مقالهای پاسخ داده که مجلهٔ دانشگاهی غربی «Environmental Politics» (سیاست محیط زیست) با عنوان «اقتصاد سیاسی گذار چین به خودروی برقی: اقتدارگرایی زیستمحیطی و پایداری سیاست» در یک شبکهٔ اجتماعی خارجی منتشر کرده است.
قاب ایدئولوژیک برای یک یافتهٔ بدیهی
به نوشتهٔ او، این مقاله در اصل میکوشد توضیح دهد چین چگونه سیاست خودروهای انرژی نو را در طول زمان ثابت نگه داشته، اما یافتههایش را با یک برچسب ایدئولوژیک باردار، یعنی «اقتدارگرایی زیستمحیطی»، قاب میگیرد. ژانگ میگوید نتیجهگیری خود مقاله صریح است: هماهنگی، ثبات و شکلدهی به بازار، این سه عنصر با هم پایهٔ پایداری این سیاستاند. به گفتهٔ او این پاسخها بدیهی است، اما برخی همچنان اصرار دارند آن را در زبان ایدئولوژیک بپیچند.
او مینویسد این کار صرفاً دوگانهٔ «دموکراسی در برابر اقتدارگرایی» علوم سیاسی غرب را به عاریه میگیرد؛ نظامهای شبیه الگوی غربی «دموکراتیک» ستایش میشوند و نظامهای متفاوت «اقتدارگرا» برچسب میخورند و با بدگمانی نگریسته میشوند. به نوشتهٔ او، هر قدر هم یک پژوهش غربی داده گردآوری کند، اگر از این فرض آغاز کند که فقط نظامهای غربی «دموکراتیک»اند، دلایل واقعی رشد سریع صنایع سبز چین و موفقیت محصولاتش در بازارهای جهان را از دست میدهد.
آنچه به گفتهٔ نویسنده پشت تداوم سیاست است
ژانگ میگوید پیشرفت چین در توسعهٔ سبز را نمیتوان صرفاً «اقتدارگرایی» خواند و کنار گذاشت. او آن را بر چیزهای ملموستری استوار میداند: سیاستهایی که به خواست مردم برای محیط زیست بهتر پاسخ میدهند؛ نظام حکمرانیای که میتواند به اهداف بلندمدت پایبند بماند و محدود به چرخههای انتخاباتی نیست؛ و دولتی که مسئولیت واقعی در قبال مسائل زیستمحیطی جهانی میپذیرد. به گفتهٔ او همین عوامل «تداوم سیاستی» را پدید آوردهاند که پژوهشگران غربی متوجهش شدهاند اما آن را بد فهمیدهاند.
او از ابتکارهای عمدهٔ بومشناختی دههٔ گذشته، از جمله ممنوعیتهای صید، احیای گستردهٔ بومشناختی و سامانهٔ سد امنیتی «سه منطقه و چهار کمربند»، و گنجاندن اهداف اوج کربن و بیطرفی کربنی در دستور کار بومشناختی با اهداف مرحلهای روشن نام میبرد و آنها را تلاشهایی پایدار و نیازمند اجرای پیوسته، نه تنظیمهایی کوتاهمدت، میخواند.
ارقامی که نویسنده میآورد
نویسنده مینویسد مفهوم «آبهای زلال و کوههای سرسبز داراییهایی بیقیمتاند» به رسمیت گسترده در افکار عمومی رسیده است. او برای نتایج این رویکرد چند رقم میآورد: چین در ۲۰۲۵ همچنان پیشتاز جهان در نصبهای جدید فتوولتائیک بود؛ در نیمهٔ نخست ۲۰۲۶ سهم برق زغالسنگی از تولید برق چین برای نخستین بار به زیر ۵۰ درصد رسید و ۴۹٫۷ درصد شد؛ و در نُه ماه نخست ۲۰۲۶ خودروهای سواری انرژی نو چینی ۶۳ درصد کل جهان را تشکیل دادند. به نوشتهٔ او، صنایع سبزِ بهسرعترشدکنندهٔ چین با ارزانتر کردن گذار جهانی به انرژی سبز، سود واقعی برای جهان به همراه داشتهاند.
افت صنعتی غرب و تردید در دوگانهٔ رایج
ژانگ تقابل را چنین توصیف میکند: صنایعی که برچسب «اقتدارگرا» خوردهاند گسترش مییابند و صنایع غربِ خودخوانده «دموکراتیک» زمین میبازند؛ از پنل خورشیدی و تجهیزات انرژی نو تا خودرو و ماشینآلات، یعنی صنایعی که روزی به غرب برتری صنعتی دادند، توان رقابتی خود را از دست میدهند. به گفتهٔ او برخی سیاستمداران غربی بهجای بازاندیشی در سیاست صنعتی یا جستوجوی همکاری به محدودیت و اتهام روی آوردهاند و این انکار به پژوهش دانشگاهی هم سرایت کرده است.
او میافزاید برخی ناظران غربی در محدودیتهای چارچوب متعارف دموکراسی-اقتدارگرایی تردید کردهاند و فرانسیس فوکویاما، که بیشتر با نظریهٔ «پایان تاریخ» شناخته میشود، علناً جنبههایی از الگوی حکمرانی چین را چشمگیر خوانده و دربارهٔ زوال سیاسی در آمریکا ابراز نگرانی کرده است. به نوشتهٔ ژانگ، چنین تأملاتی نشان میدهد که این دوگانه حتی برای مشکلات حکمرانی خود غرب نیز روزبهروز ناکافیتر است؛ اما دریغ که چنین تفکری همچنان در اقلیت است. او میافزاید پیشفرضهای ایدئولوژیک نمیتوانند افت صنعتی را معکوس کنند یا چالشهای حکمرانی داخلی را حل کنند.
جو فقط به کاهش انتشار پاسخ میدهد
او نظام انتخاباتی حزبی غرب را، که زمانی «الگوی استاندارد» دموکراسی ستوده میشد، فاقد «اصلاح دموکراتیک» واقعی میداند و مینویسد مسائل زندگی روزمره و توسعهٔ ملی سالها حلنشده مانده و سیاست به نمایش، انداختن تقصیر به گردن دیگری، کوتاهنگری، منفعت شخصی و بنبست کشیده شده و توان دولت برای انجام کارها را تضعیف کرده است. به گفتهٔ او، گفتوگوی معنادار دانشگاهی باید از دوگانههای ایدئولوژیک سخت فراتر برود و بر مسائل عینی جهان واقعی متمرکز شود.
جمعبندی او این است که تغییرات اقلیمی به برچسب نظامهای سیاسی اعتنایی ندارد و جو فقط به نتایج ملموس کاهش انتشار پاسخ میدهد؛ دستاوردهای گذار سبز را نباید از لنز ایدئولوژیک نگریست. به نوشتهٔ او، تنها با کنار گذاشتن سوگیریهای ارزشی، روبهرو شدن مستقیم با واقعیتها و نگاه عینی به توسعهٔ چین و مشکلات خود غرب میتوان رقابت سالم میان کشورها و یادگیری متقابل در حکمرانی را پیش برد.