شانون اونیل: چین صادرات را به سلاح تبدیل کرده؛ یک «باشگاه خریداران» میتواند آن را کُند کند
شانون اونیل مینویسد اقتصادهای بازارمحور نمیتوانند با سیطرهٔ چین بر عرضه برابری کنند، اما اگر قدرت خرید خود را یکجا کنند، میتوانند اهرم صادراتی پکن را کُند کنند.
به گزارش ۲۴ به نقل از شورای روابط خارجی آمریکا، شانون کی. اونیل، معاون ارشد مطالعات و دارندهٔ کرسی موریس آر. گرینبرگ در این اندیشکده، در یادداشتی که ۱۸ نوامبر در سایت آن منتشر شد و نخست در بلومبرگ اوپینیون آمده بود، مینویسد چین کنترل خود بر شمار زیادی از مواد، نهادهها، فناوریها و کالاهای حیاتی را به سلاح تبدیل کرده و دیگر کشورها را به خواست خود خم میکند.
به نوشتهٔ او، اقتصادهای بازارمحور غربی نمیتوانند با سیطرهٔ پکن بر عرضه برابری کنند، اما میتوانند در سمت تقاضا رقابت کنند؛ اهرمی که تنها وقتی کار میکند که مصرفکنندگان جهان گرد هم آیند. او میگوید آمریکا برای دفع ضربههای تجاری چین به متحدان نیاز دارد.
از ژاپن ۲۰۱۰ تا عقبنشینی دولت ترامپ
اونیل میگوید چین در بهکارگیری کنترل خود بر تولید برای اهداف سیاست خارجی ماهرتر و جسورتر شده است. او یادآوری میکند که چین در ۲۰۱۰، پس از بازداشت یک ناخدای چینی به دست گارد ساحلی ژاپن، با محدود کردن صادرات عناصر خاکی کمیاب به سوی ژاپن «شلیک هشدار» کرد.
به نوشتهٔ او، پس از افزایش تعرفههای آمریکا در سال گذشته، پکن همین الگو را گستردهتر تکرار کرد: با محدود کردن صادرات عناصر خاکی کمیاب و آهنرباهای دائمی، تولید جهانی خودرو، نیمهرسانا و دیگر صنایع را مختل کرد و دولت ترامپ را به عقبنشینی واداشت.
او میافزاید پکن شرکتهای اروپایی و آمریکایی را هنگامی که کشورهایشان منافع مورد نظر چین را زیر پا میگذارند تنبیه میکند، از جمله با قرار دادن شرکتهای ساخت دقیق، موتور الکتریکی، هوافضا و دفاعی در فهرست سیاه به استناد «کاربرد دوگانه»، و با پیشنهاد رژیمهای تازهٔ مجوز و کنترل صادرات بر فناوریهای خورشیدی، هوش مصنوعی و پالایش مواد معدنی، در پی گسترش ابزارهای فشار خود است.
تجربهٔ یکجانبهٔ آمریکا
نویسنده میگوید آمریکا هم این بازی را امتحان کرده است: از ۲۰۱۹ صادرات نرمافزار و تراشهٔ آمریکایی به شرکتهای فهرست نهادها، از جمله هوآوی، را محدود کرد و در ۲۰۲۲ صادرات نیمهرساناهای پیشرفته و تجهیزات ساخت آنها به چین را بهطور گستردهتر متوقف کرد؛ اما در برابر گستردگی گلوگاههای تولیدی چین کم میآورد و منع شرکتهای خصوصی از فروش خارجی با بنیانهای بازارمحور آمریکا بهراحتی جور درنمیآید.
به گفتهٔ او، آمریکا قدرت خرید خود را هم به کار گرفته است: منع تجهیزات مخابراتی چینی از شبکههای آمریکا، کنار گذاشتن خودروهای متصل ساخت چین و تعرفههای گسترده. اما این اقدامات یکجانبه مانع نشده که هوآوی بزرگترین تولیدکنندهٔ تجهیزات مخابراتی جهان و بیوایدی بزرگترین خودروساز برقی شود و صادرات جهانی چین به سطح بیسابقه برسد.
اونیل مشکل را در این میبیند که قدرت خرید آمریکا، هرچند بزرگ است، «تنها یکسوم کل خریدهای جهانی» است و برای تغییر یکجانبهٔ رفتار اقتصادی چین کافی نیست؛ شرکتهای چینی میتوانند کالاهایشان را به بازارهای دیگر ببرند و این کار را کردهاند. به نوشتهٔ او، هرچند این کشورها هم گاه مقاومت کردهاند، مثلاً با تعرفهٔ اتحادیهٔ اروپا بر واردات خودرو، رویکرد پراکنده اثر اهرم تقاضا را محدود میکند.
باشگاهی با بیش از دوسوم مصرف جهان
او میگوید اگر آمریکا با اروپا، ژاپن، کرهٔ جنوبی، کانادا و استرالیا همراه شود، این جمع بیش از نیمی از مصرف جهانی را در دست خواهد داشت و با افزودن برزیل، مکزیک، هند، بریتانیا و آرژانتین از دوسوم کل هزینهٔ مصرفی جهان فراتر میرود.
به نوشتهٔ اونیل، چنین باشگاهی جای مانور شرکتهای زیانده چینی را که کالا را به قیمت حراجی صادر میکنند تنگ میکند، اثر تورمی جایگزینی کالاهای ارزان چینی را با حفظ صرفههای مقیاس جبران میکند و در برابر تلافی احتمالی چین به کشورها «امنیت در کثرت» میدهد.
او میگوید آمریکا برای گرد آوردن کشورهای دیگر باید به آنها دلیلی برای پیوستن بدهد؛ تعرفه بستن بر سئول، توکیو و بروکسل در کنار پکن همراهی را دشوارتر میکند و واشنگتن باید نبردهای اقتصادیاش را گزینشی انتخاب کند.
«ساختاری نوپا» از میلواکی
اونیل «ساختاری نوپا» را در چارچوبی میبیند که ۳۰ سپتامبر در میلواکی، در حاشیهٔ نشست وزیران تجارت گروه ۲۰، به امضای آمریکا، اتحادیهٔ اروپا، ژاپن، کرهٔ جنوبی و دو جین کشور دیگر رسید و در آن توافق شد مازاد ظرفیت جهانی فولاد بررسی شود؛ به نوشتهٔ او چین تقریباً نیمی از فولاد جهان را تولید میکند. پس از آن، بیانیهٔ جداگانهٔ ائتلافی محدودتر، از جمله هند، مکزیک و اتحادیهٔ اروپا، خودرو، باتری، مواد شیمیایی، نیمهرساناهای نسل قدیم و پنلهای خورشیدی را هدف گرفت.
به گفتهٔ او این توافقهای داوطلبانه هنوز «دندان» ندارند، اما کشورها میتوانند سازوکارهای الزامآوری چون تعرفه، سهمیه یا ممنوعیت هماهنگ واردات به آن بیفزایند و چنین باشگاهی به ابزاری نیرومند و نامتقارن بدل میشود که چین نمیتواند با آن برابری کند. او تمایل چین به توافق با اروپا بر سر واردات خودرو را نشانهٔ خواست پکن برای پیشگیری از واکنشی هماهنگتر میداند.
جمعبندی اونیل این است: «در به سلاح تبدیل کردن تولید، آمریکا امروز نمیتواند شنجن را شکست دهد؛ اما اقتصادهای بازارمحور جهان با همکاری میتوانند آن را کُند کنند.»