لیانهه زائوبائو: مواضع چین و روسیه دربارهٔ تایوان بهتدریج مشخصتر میشود؛ یک پژوهشگر تایوانی: در حوزهٔ نظامی وضعیت «G۳» دیده میشود
به گزارش ۲۴ به نقل از لیانهه زائوبائو، پژوهشگران تایوانی تحرکات اخیر هواپیماهای نظامی روسیه در اطراف تایوان و ژاپن را همسو با نزدیک شدن مواضع پکن و مسکو دربارهٔ تایوان میدانند و معتقدند هماهنگی قدرتهای بزرگ از «G2» به سمت «G3» میرود.
به گزارش ۲۴ به نقل از روزنامهٔ سنگاپوری «لیانهه زائوبائو» در گزارشی به قلم میائو زونگهان (۲۰ نوامبر)، در جریان نشست اپک در شنجن، هواپیماهای نظامی روسیه دو بار وارد منطقهٔ شناسایی پدافند هوایی تایوان شدند و سهشنبه (۱۷ نوامبر) هم وارد حریم هوایی ژاپن شدند. به نوشتهٔ این روزنامه، پژوهشگران تایوانی این تحرکات را همسو با نزدیک شدن مواضع پکن و مسکو دربارهٔ تایوان میدانند و معتقدند نشست سهجانبه نشان میدهد هماهنگی قدرتهای بزرگ از «G2» به سمت «G3» میرود؛ روندی که بر سازمانهای بینالمللی و کشورهای کوچک اثر میگذارد و تایوان هم باید مراقب باشد که آیا در رایزنی قدرتهای بزرگ گنجانده میشود یا نه.
طبق این گزارش، وزارت دفاع تایوان اعلام کرد صبح پنجشنبه دو سورتی بمبافکن Tu-95 روسیه از جنوب وارد منطقهٔ شناسایی پدافند هوایی تایوان شدند، در امتداد شرق تایوان پرواز کردند و از شمالشرق جیلونگ خارج شدند. وزارت دفاع ژاپن هم اعلام کرد هواپیمای روسی روز سهشنبه در شمالغرب جزیرهٔ اوکینوشیما در استان فوکوئوکا وارد حریم هوایی ژاپن شد و ژاپن جنگنده اعزام کرد.
«در حوزهٔ نظامی، وضعیت G3 دیده میشود»
در نشستی که مرکز روابط بینالملل دانشگاه چنگچی تایوان روز جمعه (۲۰ نوامبر) برگزار کرد، جانگ وو-یوئه، رئیس مرکز پژوهش روابط دو سوی تنگه در دانشگاه تامکانگ، گفت موضع روسیه دربارهٔ تایوان در سالهای اخیر بهتدریج مشخصتر شده و اسناد چین و روسیه مخالفت با دخالت نیروهای خارجی و قطعنامهٔ ۲۷۵۸ مجمع عمومی سازمان ملل را در بر گرفته است؛ به گفتهٔ او فعالیت هواپیماهای نظامی روسیه نیز نشاندهندهٔ قصد اثرگذاری بیشتر بر امور امنیتی شرق آسیاست.
او در پاسخ به پرسش زائوبائو افزود تحرک هواپیماها بهتنهایی برای اثبات اقدام هماهنگ چین و روسیه کافی نیست، اما با اظهارات دیپلماتیک دو طرف دربارهٔ تایوان همخوانی دارد و باید پیگیری شود. جانگ گفت: «در فناوری، اقتصاد و دیپلماسی، به نظرم آمریکا، چین و روسیه هنوز G3 نیستند و همچنان G2 است؛ اما در حوزهٔ نظامی، واقعاً وضعیت G3 دیده میشود.» او همچنین گفت تعامل سهجانبه بر تنگهٔ تایوان اثر میگذارد، اما به معنای شکلگیری اتحادی پایدار میان سه کشور در همهٔ حوزهها نیست.
از اعلام موضع تا «راهبرد»
زنگ ویفنگ، پژوهشگر دانشیار مرکز روابط بینالملل دانشگاه چنگچی، گفت تعامل چین و روسیه دربارهٔ تنگهٔ تایوان ممکن است از اعلام موضع به نوعی «راهبرد» تبدیل شده باشد: «چین و روسیه ممکن است تا حدی در حال شکل دادن به راهبردی دربارهٔ مسئلهٔ تایوان باشند، نه فقط اعلام موضعهای گذشته.»
به گفتهٔ او، اگر هماهنگی G3 شکل بگیرد، قدرتهای بزرگ ممکن است از طریق سازمان ملل و دیگر نهادهای بینالمللی به مسائل امنیتی بپردازند و قواعد را شکل دهند و کشورهای کوچک از این قواعد متأثر شوند بیآنکه بتوانند در تصمیمگیری مشارکت کنند؛ اگر اجماع قدرتهای بزرگ جای رایزنی چندجانبهٔ گستردهتر را بگیرد، نمایندگی سازمانهای بینالمللی و فضای دفاع کشورهای کوچک از حقوقشان ممکن است آسیب ببیند.
او مستقیمترین خطر برای تایوان را این دانست که مسئلهٔ تنگهٔ تایوان در دستور کار هماهنگی قدرتهای بزرگ قرار گیرد و تایوان در مذاکرات غایب باشد؛ وضعیتی که ممکن است شبیه اوکراین باشد که نتوانست در مذاکرات شرکت کند. با این حال زنگ یادآوری کرد که بیانیهٔ سهجانبه سازوکار پیگیری ندارد، حدود دو سال از دورهٔ ترامپ باقی مانده و اگر این اجماع نهادینه نشود، اعتبار بیانیه ممکن است از چرخهٔ سیاسی کنونی فراتر نرود.
نقش روسیه در ژئوپلیتیک شرق آسیا
کو جیانوِن، استاد ممتاز گروه سیاست و مؤسسهٔ مطالعات شرق آسیای دانشگاه چنگچی، گفت روسیه به حمایت، کمک و تجارت چین وابسته است و ممکن است با اقدامات نظامی با پکن همصدایی کند: «روسیه در واقع قصد خود را برای مشارکت در ژئوپلیتیک این منطقهٔ شرق آسیا نشان داده است.»
جانگ دنگجی، استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه ملی تایوان، نیز گفت: «جهان آینده یک تکثر عمیق سهسطحی است: آمریکا همچنان برتری دارد اما دیگر بهتنهایی جایگاه تکقطبی ندارد؛ G2 چین و آمریکا هم نیست.» به گفتهٔ او توان نظامی روسیه باعث میشود نتوان آن را از رایزنی قدرتهای بزرگ کنار گذاشت، و اگر G2 به G3 گسترش یابد، دستور کار سازمانهای بینالمللی احتمالاً بیشتر تحت تأثیر هماهنگی قدرتهای بزرگ قرار میگیرد و کشورهای کوچکِ بیکرسی، سختتر میتوانند بر وضع و اجرای قواعد اثر بگذارند.