تحلیلگر نظامی گوانچا: آمریکا شرایط مذاکرهٔ هستهای با چین را «جرئت نمیکند» مطرح کند؛ عصر بیپیمان با «توافق نانوشته» برای گسترشندادن زرادخانهها
وانگ شیچون، تحلیلگر نظامی وبسایت چینی گوانچا، مینویسد هرچند دوران کنونی دیگر قید پیمانی مانند «استارت نو» را ندارد، چین، روسیه و آمریکا از نوعی «توافق نانوشته» برای گسترشندادن خودسرانهٔ زرادخانهٔ هستهای پیروی میکنند و آمریکا «جرئت نمیکند» شرایط مذاکرهٔ هستهای با چین را مطرح کند.
به گزارش ۲۴ به نقل از گوانچا، وانگ شیچون، تحلیلگر نظامی و ستوننویس این وبسایت چینی، در ستون «مرور نظامی هفته» (۲۲ نوامبر) مهمترین خبر نظامی هفته را «بیانیهٔ صلح سران چین، روسیه و آمریکا» پس از دیدار سهجانبهٔ شنجن میداند و مینویسد هرچند این دوران دیگر قید پیمانی مانند «استارت نو» را ندارد، هر سه طرف از نوعی «توافق نانوشته» برای گسترشندادن خودسرانهٔ زرادخانهٔ هستهای پیروی میکنند.
به گفتهٔ او، این بیانیه غافلگیرکننده نبود؛ ترامپ و پوتین پیش از سفر به چین گفته بودند که این دیدار به سلاح هستهای و جنگ هستهای مربوط میشود. در این بیانیه سه رهبر تکرار کردند که جنگ هستهای برنده ندارد و نباید رخ دهد و دربارهٔ کاهش خطر هستهای و جلوگیری از اشاعهٔ هستهای گفتوگو خواهند کرد.
نویسنده یادآوری میکند که به روایت او، پیش از نشست درگیری آمریکا و ایران ادامه داشت و ایران بهتازگی کویت را در پاسخ بمباران کرده بود و اوکراین در حملهای پهپادیِ گسترده و بیسابقه پل کریمه را قطع کرده بود. به نظر او، در مقایسه با چین که بر حل مسائل داخلی متمرکز است، آمریکا و روسیه «سردرگم و گرفتار»اند و اینکه این دو کشورِ نارسیده به اهداف جنگیشان به تعهداتشان عمل کنند جای تردید دارد. با این حال، چون به نوشتهٔ او این سه کشور دستکم ۸۰۰۰ کلاهک هستهای و بیش از ۷۵ درصد تولید تسلیحات جهان را در اختیار دارند، نشستن رهبرانشان برای گفتوگو دربارهٔ سلاح هستهای را برای مردم این سیاره «در مجموع چیز خوبی» میداند.
از «جهش هستهای» تا «وقت گفتوگو»
وانگ مینویسد در نگاه آمریکاییها، در مقایسه با ناوگان و توان محاسباتی و مدلهای بزرگ چین، گسترش هستهای این کشور «سایهای زیر سطح آب» و نگرانکنندهتر است و بهدلیل «سیاست شترمرغی» دولت بایدن در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ دربارهٔ سلاح هستهای چین، بیشتر آمریکاییها از «جهش هستهای» چین بیخبر ماندند.
به روایت او، ترامپ پس از به قدرت رسیدن، گسترش هستهای چین را علنی و بارها برجسته کرد؛ از ۲۰۲۵ رسانههای آمریکایی در حاشیه از «درست عمل نکردن» چین و «گسترش مخفیانه» سخن گفتند و پس از رژهٔ ۳ سپتامبر، اواخر سال گذشته حتی رسانههایی که با ترامپ سر سازگاری ندارند، از جمله والاستریت ژورنال و واشنگتنپست، به گزارش جمعی از مقیاس زرادخانهٔ هستهای چین پیوستند و دولت ترامپ مدعی شد چین «در سال ۲۰۲۰ آزمایش هستهای با قدرت ۵۰۰ تن» انجام داده است؛ اما از اواسط امسال لحن را تغییر داد و گفت «وقت گفتوگو» دربارهٔ سلاح هستهای است.
نویسنده این چرخش را عقبنشینی ترامپ نمیداند و آن را با الگوی «هنر معامله» توضیح میدهد: ایجاد فضایی بسیار صمیمانه، کشاندن طرف به میز مذاکره و سپس طرح خواستههای حداکثری و وارد کردن فشار حدی. او نمونهاش را مذاکرات ۲۰۱۸ با کره شمالی و خواستهٔ «خلع سلاح کامل، قابل راستیآزمایی و برگشتناپذیر» (CVID) میآورد که به نوشتهٔ او بسیار سختگیرانه بود و ترک فوری همهٔ کلاهکها، حاملهای موشکی و صنعت هستهای را میطلبید.
طرحی که «جرئت طرحش نیست»
او میگوید «باور دارد» آمریکا طرحی شبیه CVID دارد که از چین میخواهد همهٔ دستاوردهای گسترش هستهایاش را کنار بگذارد، اما با توجه به اوضاع داخلی و خارجی پس از تنش تجاری آوریل گذشته، خودش «جرئت نمیکند آن را مطرح کند»، چون این بیشتر «اولتیماتوم» است تا شرط جدی مذاکره.
نویسنده سناریویی فرضی را هم که پیشتر طرح کرده بود یادآوری میکند: اگر ایران پیش از ۲۴ مارس شکست میخورد، ترامپ ممکن بود با اتکا به «هیبت پیروزی» خواستار کاهش همزمان ۱۵۰۰ کلاهک شود (آمریکا به ۳۵۰۰ و چین به ۲۵۰) و در غیر این صورت به گسترش بیسقف کلاهکها، هستهایشدن متحدان منطقهای و نظامیسازی فضا، از جمله ساخت رهگیرهای «گنبد طلایی» با قابلیت پرتاب فضایی ماسک، تهدید کند. به گفتهٔ او اگر این وضعیت رخ میداد شدت تنش حتی از بحران موشکی کوبا فراتر میرفت، اما «خوشبختانه» رخ نداد. چون مسئلهٔ ایران هنوز حل نشده، به باور او آمریکا در تماسهای اخیر چین و آمریکا شرطی فراتر از «بیا اول با هم حرف بزنیم» مطرح نخواهد کرد.
مقالهٔ فارن افرز و «همزیستی» با زرادخانهٔ چین
وانگ به مقالهای بلند (به تعبیر او حدود بیست هزار نویسه) اشاره میکند که به گفتهٔ او چند اندیشکدهٔ آمریکاییِ فعال در امور چین پیش از نشست برای «فارن افرز» نوشتند و عنوانش را تقریباً «چین بیسقف گسترش هستهای نمیدهد» ذکر میکند؛ به روایت او مقاله پر از دیدگاههای ایدئولوژیک و استنباطهای خودپسندانه است.
به خلاصهٔ او، استدلالهای مقاله این است: چین اکنون بازدارندگی هستهای عینی در برابر آمریکا دارد؛ به دنبال بازدارندگی معتبر است و قصد گسترش بیسقف ندارد؛ پنتاگون ۳.۴ تریلیون صرف بازدارندگی چین کرده و جنگطلبان جناح هگست از جنگ هستهای محدود دم میزنند، اما این غیرواقعی است، چون بازدارندگی هستهای روسیه مانع حملهٔ اوکراین به خاکش نشد و بازدارندگی رژیم صهیونیستی هم مانع حملهٔ ایران به خاکش نشد؛ و طرف آمریکایی دستکم در کوتاهمدت جنگی در تنگهٔ تایوان نمیبیند و انباشتن سلاح هستهای برای جنگی که رخ نمیدهد را بیمعنا و اسراف میداند.
به گفتهٔ وانگ، پژوهشگران در پایان خواستهاند حتی بدون سازوکار ارتباطی، سه طرف بیانیهٔ «عدم استفادهٔ نخست» صادر کنند. او پس از بررسی پیشینه، این دو اندیشکده را «به اصطلاح طرفداران چین» در جریان حاکم واشنگتن میخواند و میگوید این مقالهٔ بهظاهر بیمقدمه شاید نشانهٔ گرایشی در آن جریان باشد که آمریکا باید با زرادخانهٔ هستهای چین همزیستی کند؛ و از یک اندیشکدهٔ استرالیایی نقل میکند که یکی از چالشهای اصلی مذاکرات کنترل تسلیحات این است که آمریکا نخست باید بپذیرد چین «ابرقدرت هستهای» است.
«آخرین مرحلهٔ ببر کاغذی»
با این حال، نویسنده معتقد است آمریکا هرگز چنین چیزی را نمیپذیرد و هر پیمان سهجانبهٔ «یک به یک به یک» برایش غیرقابل قبول است، چون با دو قدرت هستهای دیگر روابط خوبی ندارد. او میافزاید نوسازی هستهای آمریکا «آشفته» است: هزینهٔ توسعهٔ B-21 در حال افزایش است، برنامهٔ GBSD حتی تملک زمین را آغاز نکرده و از زیردریاییهای کلاس کلمبیا تنها ساخت نخستین فروند آغاز شده است.
جمعبندی او این است که آمریکا اکنون «نه جرئت میکند ابعاد برنامهریزیشدهٔ سلاح هستهای چین را بگوید، نه شرایط مذاکره با چین را مطرح کند و نه میتواند زرادخانهٔ خود را گسترش دهد». او با نقل جملهای از «آموزگار» مینویسد امپریالیسم هرگز منطق نمیپذیرد و وقتی شروع به «منطقآوردن» کند یعنی چارهای ندارد و این را «آخرین مرحلهٔ ببر کاغذی» مینامد.
بخش دوم این ستون به پیروزی حوثیها در «نبرد نابودسازی» در لحج یمن اختصاص دارد که به نوشتهٔ نویسنده خطر مداخلهٔ خارجی را نزدیک کرده است.